Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã chính thức ký biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột giữa hai nước và mở lại eo biển Hormuz sớm hơn kế hoạch. Thỏa thuận được ký kỹ thuật số và có hiệu lực từ ngày 17/6, trước lễ ký dự kiến tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6.
Nội dung thỏa thuận
Biên bản ghi nhớ gồm 14 điểm, bao gồm chấm dứt ngay lập tức chiến sự trên mọi mặt trận, khôi phục lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran, bãi bỏ trừng phạt quốc tế, giải tỏa tài sản bị phong tỏa và kế hoạch 300 tỷ USD phục hồi kinh tế cho Iran. Iran cam kết không chế tạo vũ khí hạt nhân.
Eo biển Hormuz sẽ được miễn phí lưu thông trong 60 ngày, và Mỹ khẳng định không trực tiếp đóng góp tài chính cho quỹ đầu tư 300 tỷ USD. Về hạt nhân, văn kiện tái khẳng định cam kết của Iran nhưng để ngỏ các chi tiết then chốt cho đàm phán cuối cùng.
Phản ứng từ các bên
Tổng thống Trump đe dọa sẽ nối lại các cuộc tấn công và tiêu diệt các quan chức Iran nếu họ vi phạm thỏa thuận. Ông nói: "Chúng tôi sẽ ném bom tới tấp nếu họ vi phạm". Giá dầu giảm xuống dưới 80 USD/thùng nhưng tăng trở lại hơn 1% sau tuyên bố của ông Trump.
Các lãnh đạo G7 hoan nghênh thỏa thuận, nhấn mạnh sự cần thiết đàm phán để giải quyết các mối đe dọa từ Iran và yêu cầu ngừng bắn tại Lebanon. Israel tuyên bố giữ quyền sử dụng vũ lực dù không tham gia đàm phán.
Những mục tiêu chưa đạt
Bất chấp giọng điệu cứng rắn, ông Trump đạt được ít mục tiêu so với kỳ vọng. Chính phủ Iran vẫn tồn tại, kho uranium làm giàu cao chưa được giao nộp, năng lực tên lửa đạn đạo chưa bị phá hủy, và Iran chưa chấm dứt hỗ trợ các lực lượng dân quân như Hezbollah. Ông Trump bác bỏ cam kết tiêu diệt tên lửa Iran, cho rằng việc Iran không có tên lửa là không công bằng.
Ông Trump ca ngợi lãnh đạo Nga và Trung Quốc vì không cản trở thỏa thuận, nhưng chỉ trích nhẹ nhàng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về chiến thuật tại Lebanon. Giao tranh vẫn tiếp diễn ở miền nam Lebanon, với các cuộc không kích và tấn công bằng UAV.
