Trong giai đoạn cuối đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran năm 2015, khi còn là ứng viên tổng thống, ông Trump từng khuyên ông Obama dựa trên cuốn sách 'Nghệ thuật đàm phán': 'Điều tồi tệ nhất là tỏ ra quá sốt sắng muốn đạt thỏa thuận'. Hiện tại, chính quyền ông Trump lại phạm điều tối kỵ đó.
Ông Trump đi ngược 'Nghệ thuật đàm phán'
Theo CNN, Nhà Trắng không cố gắng chứng minh bản ghi nhớ có lợi cho Mỹ, mà thể hiện rõ mong muốn rút khỏi xung đột. Một quan chức Mỹ kêu gọi không 'quá tập trung vào ngôn từ', nhấn mạnh điều quan trọng là những hiểu ngầm hậu trường. Ông Trump tại G7 ngày 17/6 nói: 'Một số nội dung không được đề cập, nhưng chúng tôi có hiểu ngầm. Nếu họ không thực hiện, chúng tôi sẽ quay lại ném bom'.
Bản ghi nhớ công bố ngày 17/6 bao gồm nhiều nhượng bộ cho Iran, có hiệu lực ngay, giúp Tehran tăng nguồn lực tài chính. Cam kết từ Iran chủ yếu quay lại trạng thái trước chiến tranh, như mở eo biển Hormuz và tái khẳng định không sở hữu vũ khí hạt nhân – vốn là điều Iran vẫn khẳng định.
Áp lực từ eo biển Hormuz
Ông Trump cho rằng bản ghi nhớ cần thiết để ngăn 'suy thoái toàn cầu', thừa nhận đòn bẩy của Iran tại eo biển Hormuz đã tạo áp lực buộc Mỹ tìm giải pháp ngoại giao. Theo The Guardian, Mỹ đặt mục tiêu tối đa khi bước vào chiến tranh, nhưng giờ rời đi với kết quả khiêm tốn, chấp nhận quyết định thực dụng để tránh tổn thất kinh tế và chính trị lớn.
Đắt giá để trở về điểm xuất phát
Bà Barbara Leaf, chuyên gia tại Viện Trung Đông, nhận định Washington nhanh chóng nhận ra đối thủ có học thuyết tác chiến bất đối xứng khiến chiến sự khó duy trì. Ông Trump từng chỉ trích thỏa thuận hạt nhân thời Obama chuyển 'tiền mặt' cho Iran, nhưng nay phải biện minh cho việc trả lại tài sản lớn hơn nhiều. Ông nói: 'Đó là tiền của họ, chúng ta đã đóng băng, có lẽ phải trả lại'. Mỹ cũng đồng ý để Iran và Oman thảo luận về tương lai eo biển Hormuz.
Ông Trump còn đặt mình vào góc nhìn Iran, cho rằng nếu Saudi Arabia sở hữu tên lửa đạn đạo, Iran cũng có lý muốn năng lực tương tự. Về làm giàu uranium dân sự, ông nói: 'Thật khó xử khi các nước láng giềng được phép, còn Iran bị cấm. Chúng ta cần cái nhìn thực tế hơn'.
Thời bình – mặt trận khó nhất của Iran
Đối với Iran, duy trì chính quyền hậu chiến là chiến thắng, nhưng theo CNN, sống sót qua bom đạn dễ hơn đương đầu kinh tế thời bình. Ông Sina Toossi, nghiên cứu viên tại CIP, nhận định chiến thắng thời chiến có thể phai nhạt nếu không chuyển hóa thành lợi ích. Người dân Iran cần thấy lợi ích trên bàn ăn. Các tướng lĩnh cứng rắn cho rằng chiến lược quân sự buộc Mỹ thỏa thuận, nhưng bất kỳ nhượng bộ nới lỏng trừng phạt nào cũng gắn với nhượng bộ hạt nhân, điều phe cứng rắn có thể không chấp nhận.
Sau cùng, đối với Iran, chiến đấu và chiến thắng trên chiến trường có thể đơn giản hơn xử lý vấn đề thời bình.
