Ngày 15/6/2026, cả Mỹ, Iran và Pakistan - bên trung gian hòa giải - đều thông báo một thỏa thuận khung nhằm kết thúc xung đột sắp được ký kết. Tuy nhiên, đây có thể chưa phải là thỏa thuận hòa bình toàn diện.
Thỏa thuận khung sắp được ký kết
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố vào khuya ngày 13/6 rằng một thỏa thuận khung với Iran dự kiến được ký vào ngày 14/6 (giờ Mỹ). Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cũng xác nhận một thỏa thuận đang đến gần "hơn bao giờ hết", và Islamabad đang chuẩn bị cho lễ ký trực tuyến vào ngày 14/6. Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 13/6 khuyến cáo không nên bình luận về thời điểm ký, nhấn mạnh "sẽ không phải là ngày mai" nhưng có thể diễn ra trong những ngày tới.
Nhiều điều khoản quan trọng
Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng sau khi thỏa thuận được ký kết, eo biển Hormuz sẽ lập tức mở cửa cho tất cả. Biên bản ghi nhớ (MOU) được đề xuất kêu gọi mở lại eo biển này và dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran, theo Reuters dẫn các nguồn thạo tin.
"Iran sẽ mở eo biển Hormuz, đó là một yêu cầu. Nó có thể được mở mà không thu phí. Khi họ làm điều đó, chúng tôi sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa của mình", một quan chức Mỹ giấu tên nói với các phóng viên. Vị này cho biết thêm giai đoạn sau đó sẽ là rà phá bom mìn ở eo biển này.
Các điều khoản dự thảo được nhiều nguồn tin mô tả với Reuters cho thấy Mỹ sẽ bắt đầu dỡ phong tỏa hàng tỉ USD tài sản bị đóng băng của Iran và miễn trừ các lệnh cấm vận đối với xuất khẩu dầu mỏ của nước Cộng hòa Hồi giáo để đổi lại việc mở cửa eo biển Hormuz.
Hãng thông tấn Fars của Iran dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Baghaei khẳng định việc giải phóng tài sản bị đóng băng là một phần không thể thiếu của MOU và Iran cũng sẽ phải tính phí dịch vụ ở eo biển Hormuz. Ông còn nói các căn cứ quân sự nước ngoài trong khu vực "phải được xử lý", nhưng không cung cấp chi tiết.
Các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Iran sẽ được tiến hành ở giai đoạn tiếp theo và sẽ được giải quyết trong thời gian đàm phán 60 ngày, theo Reuters. Một quan chức Mỹ tiết lộ thỏa thuận cuối cùng sẽ dẫn đến việc xóa bỏ chương trình hạt nhân của Iran. Tổng thống Trump từng viện dẫn vấn đề hạt nhân là một trong những lý do chính để phát động chiến dịch quân sự chống Iran từ ngày 28/2.
Còn nhiều câu hỏi
Tuy nhiên, cho đến phút cuối cùng vẫn còn nhiều câu hỏi và sự mơ hồ về thỏa thuận sắp được ký kết. Mạng truyền hình Al Jazeera chỉ ra phát ngôn viên Baghaei tuyên bố Iran sẽ tính phí đối với các dịch vụ được cung cấp tại eo biển Hormuz trong khi phía Mỹ nói eo biển phải được mở trở lại ngay lập tức, "có thể không thu phí". "Tương tự, ông Baghaei nói sự hiện diện của các căn cứ quân sự nước ngoài trong khu vực phải chấm dứt. Nhưng liệu điều đó có nằm trong MOU? Chúng ta thực sự không biết", theo Al Jazeera.
Cựu cố vấn và nhà đàm phán về Trung Đông của Bộ Ngoại giao Mỹ Aaron David Miller lưu ý điều đang được thảo luận hiện nay không phải là một thỏa thuận hòa bình toàn diện mà chỉ là MOU ngắn gọn, bước đầu tiên được thiết kế để ngăn chặn leo thang và mở lại các cuộc đàm phán, theo Đài DW.
Ông Miller nhận định trọng tâm của các cuộc đàm phán là những vấn đề vô cùng phức tạp: kho dự trữ uranium được làm giàu cấp độ cao của Iran, việc dỡ bỏ lệnh cấm vận, quyền kiểm soát eo biển Hormuz và các vấn đề rộng hơn về an ninh khu vực. "Tất cả những vấn đề này đều chứa đựng vô số chi tiết phức tạp cần phải được giải quyết", ông Miller bình luận.
Israel không tham gia thỏa thuận
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nước này sẽ không tham gia thỏa thuận khung giữa Mỹ và Iran. Ông Netanyahu gần đây đã mâu thuẫn với ông Trump về yêu cầu của Mỹ rằng Israel phải kiềm chế hành động quân sự ở Li Băng để Washington có thể đạt được thỏa thuận với Tehran. Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cũng từng tuyên bố thỏa thuận với Mỹ sẽ giúp chấm dứt xung đột ở Li Băng, ngụ ý Israel sẽ phải rút quân khỏi những khu vực đang kiểm soát ở miền nam Li Băng. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz khẳng định sẽ không rút quân.
