Mỹ và Iran thay đổi chiến lược đàm phán, tập trung vào Eo biển Hormuz
Theo nguồn tin từ các nước vùng Vịnh, hoạt động ngoại giao giữa Mỹ và Iran đang có sự chuyển hướng đáng chú ý. Thay vì tập trung vào việc giới hạn quy mô chương trình tên lửa của Tehran, các cuộc thương lượng hiện nay quan tâm hơn đến mức độ làm giàu uranium và ngầm chấp nhận lợi thế của chính quyền Iran tại Eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải trọng yếu, phục vụ khoảng 1/5 tổng lưu lượng dầu toàn cầu, khiến sự thay đổi này trở thành mối lo ngại lớn cho an ninh khu vực.
Eo biển Hormuz trở thành công cụ đàm phán then chốt
Các quan chức vùng Vịnh nhận định, việc thay đổi mục tiêu tập trung trong đàm phán là điều đáng lo. Một nguồn tin cho biết: "Bất kể thế nào thì Hormuz cũng sẽ là giới hạn sau cùng. Nó chưa từng là vấn đề trong thời gian trước khi xung đột nổ ra, nhưng giờ lại là vấn đề lớn. Mục tiêu thương lượng đã được thay đổi". Trong bối cảnh xung đột, chính phủ Iran đã đe dọa hoạt động vận tải tại Eo biển Hormuz, phá vỡ nhiều điều cấm kỵ lâu nay và biến việc gây gián đoạn giao thông hàng hải thành lợi thế thương lượng đáng lưu tâm.
Một nguồn tin cấp cao của chính phủ Iran tiết lộ: "Iran trong nhiều năm qua đã chuẩn bị cho kịch bản liên quan tới quyết định đóng cửa Eo biển Hormuz, lên kế hoạch từng bước một. Ngày hôm nay, đó là công cụ hữu hiệu nhất của Iran - một dạng lợi thế địa lý có thể được sử dụng hiệu quả cho mục đích phòng ngừa". Nguồn tin này mô tả eo biển như "một tài sản vô giá bắt nguồn từ đặc trưng địa lý của Iran - một lợi thế mà toàn thế giới không thể giành lấy vì nó chảy qua lãnh thổ Iran".
Lo ngại an ninh gia tăng tại vùng Vịnh
Các nhà phân tích chỉ ra rằng, yếu tố gây báo động nhất cho các nước vùng Vịnh là việc đàm phán ngày càng tập trung vào Eo biển Hormuz, ngay cả sau khi các cuộc tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái và các tổ chức ủy quyền liên tục nhắm vào khu vực này. Điều này đã gạt sang lề những mối lo ngại về an ninh truyền thống của vùng Vịnh, làm dấy lên câu hỏi về tính hiệu quả của các chuẩn mực quốc tế.
Theo các nguồn tin vùng Vịnh, tranh cãi về Hormuz hiện không còn tập trung nhiều vào việc chính quyền nào kiểm soát eo biển, mà thay vào đó là ai sẽ đề ra luật lệ cho tàu thuyền di chuyển qua đây. Sự thay đổi này phản ánh một nền tảng thương lượng mới, chuyển từ các chuẩn mực quốc tế sang các thỏa hiệp dựa trên quyền lực, tạo ra sự mất cân bằng đáng kể.
Ebtesam Al-Ketbi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Các Tiểu Vương quốc, nhận định: "Điều đang diễn ra ngày hôm nay không phải là một thỏa hiệp lịch sử. Nó là hành vi cố tình tạo dựng nên tình trạng xung đột kéo dài". Bà cho rằng, sự mất cân bằng giữa các chính quyền đề ra luật lệ và những nước phải chịu hậu quả khi luật lệ bị phá vỡ đang trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết.
Phương pháp đàm phán mới và rủi ro tiềm ẩn
Các nhà phân tích cảnh báo rằng, phương pháp đàm phán hiện tại có thể không giải quyết được căng thẳng mà chỉ khiến chúng trở nên ổn định hơn ở mức độ có thể kiểm soát. Kết quả này có thể mang lại lợi ích cho cả Washington và Tehran, nhưng đồng thời đề ra rủi ro củng cố tình trạng bất ổn cho các nước vùng Vịnh. Những quốc gia này buộc phải tồn tại dưới sự đe dọa thường trực của các quyết định tấn công bằng tên lửa và các hành động gây gián đoạn hàng hải.
Một quan chức vùng Vịnh bày tỏ: "Ai là người chịu ảnh hưởng từ các cuộc tấn công tên lửa và các tổ chức ủy quyền? Israel, và các nước vùng Vịnh. Thỏa thuận có lợi cho chúng tôi là một thỏa thuận về (giải quyết vấn đề) tên lửa, tổ chức ủy quyền, và sau đó là Hormuz. Và có vẻ như họ không quan tâm về vấn đề tên lửa hay tổ chức ủy quyền". Điều này cho thấy sự thất vọng ngày càng tăng về việc các mối lo ngại an ninh cấp bách bị bỏ qua trong quá trình đàm phán.
Tóm lại, sự chuyển hướng trong đàm phán Mỹ-Iran sang Eo biển Hormuz không chỉ làm thay đổi động lực địa chính trị khu vực mà còn đặt ra những thách thức mới cho an ninh và ổn định của vùng Vịnh. Các nước trong khu vực đang theo dõi sát sao diễn biến này, với hy vọng tìm ra giải pháp cân bằng giữa lợi ích của các bên và duy trì hòa bình lâu dài.
