Iran đang xem xét phương án quốc hữu hóa eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy chiến lược, theo tuyên bố của người phát ngôn Đoàn Chủ tịch Quốc hội Iran Abbas Goudarzi. Ông Goudarzi so sánh động thái này với việc quốc hữu hóa ngành dầu mỏ của Iran trong quá khứ, nhấn mạnh rằng lợi ích mang lại sẽ vượt xa những tính toán thông thường.
Iran khẳng định chủ quyền tại eo biển Hormuz
Phát biểu trên truyền hình Iran, ông Goudarzi cho biết mục tiêu hiện nay của Tehran là thiết lập chủ quyền đối với eo biển Hormuz. Ông nói: "Lịch sử đã chứng minh quyết định quốc hữu hóa ngành dầu mỏ quan trọng như thế nào. Ngày nay, chúng tôi muốn quốc hữu hóa eo biển Hormuz". Hãng thông tấn ISNA dẫn lời ông khẳng định điều này.
Theo hãng thông tấn Tasnim ngày 1/6, Iran có thể sẵn sàng phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz và tăng cường hoạt động tại eo biển Bab el-Mandeb ở cửa ngõ Biển Đỏ. Mục đích là gây sức ép lên Israel, buộc nước này tiến tới một lệnh ngừng bắn.
Đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran
Trong diễn biến liên quan, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố rằng Iran đã đồng ý đàm phán về một số nội dung trong chương trình hạt nhân mà trước đây họ từ chối thảo luận. Đây có thể được xem là bước đột phá trong các cuộc đàm phán vốn đang bế tắc giữa Washington và Tehran, liên quan đến tham vọng hạt nhân của Iran và eo biển Hormuz.
Ông Rubio cho biết thêm, quá trình đàm phán mất "nhiều ngày" để nhận được phản hồi từ Tehran do bộ máy lãnh đạo Iran "khá phân tán". Ông nhấn mạnh rằng chính quyền Trump không đề nghị nới lỏng trừng phạt chỉ để đổi lấy việc Iran mở lại eo biển Hormuz. Mọi sự giảm nhẹ các biện pháp hạn chế sẽ phụ thuộc vào việc Tehran đáp ứng các điều kiện liên quan đến chương trình hạt nhân.
Iran xem xét dự thảo thỏa thuận do Mỹ đề xuất
Đài truyền hình nhà nước Iran đưa tin Tehran đang xem xét một dự thảo thỏa thuận do Mỹ đề xuất nhằm chấm dứt chiến sự. Tổng thống Donald Trump nhiều lần tuyên bố đang tiến gần tới việc ký kết một thỏa thuận hòa bình. Lệnh ngừng bắn nhìn chung vẫn được duy trì từ đầu tháng 4, dù Iran và Mỹ đã nhiều lần tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nhau trong tuần qua.
Năng lực hạt nhân của Iran tăng mạnh
Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Rafael Grossi, cho biết năng lực hạt nhân của Iran đã "tăng trưởng rất mạnh". Ông nhận định bất kỳ thỏa thuận mới nào giữa Mỹ và Iran có thể sẽ rất khác so với thỏa thuận năm 2015, do sự thay đổi về công nghệ và năng lực của Iran.
Ông Grossi giải thích: "Khi ấy, họ có một số lượng máy ly tâm nhất định, những cỗ máy quay với tốc độ rất cao để làm giàu uranium. Đó là công nghệ cũ. Hiện nay họ có những máy móc hiện đại hơn, hiệu quả hơn và tốc độ cao hơn rất nhiều".
Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) năm 2015 đã giới hạn mức độ làm giàu uranium của Iran, cắt giảm số lượng máy ly tâm và cải tạo lò phản ứng hạt nhân tại Arak nhằm ngăn chặn khả năng sản xuất plutonium cấp độ vũ khí. Tổng thống Donald Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này vào năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông.
