Iran ngày 26.7 cho biết các cuộc đàm phán với Oman về quản lý eo biển Hormuz đã đạt được tiến triển. Tuyến hàng hải chiến lược này đóng vai trò then chốt đối với hoạt động vận chuyển dầu khí toàn cầu. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei xác nhận nhiều vòng đàm phán đã diễn ra tại Tehran trong hai ngày 24-25.7 giữa các thứ trưởng ngoại giao của hai nước.
Nội dung đàm phán và kết quả bước đầu
Theo AFP dẫn lời ông Baqaei, hai bên tập trung thảo luận 'các nguyên tắc chung và cơ chế hoạt động' nhằm bảo đảm an toàn hàng hải qua eo biển, đồng thời tôn trọng chủ quyền của Iran và Oman. Ông mô tả các cuộc trao đổi là 'hữu ích' và cho biết đã có tiến triển, các cuộc tham vấn kỹ thuật và chính trị giữa hai bên vẫn tiếp tục. Khi được hỏi về tình hình thực tế tại eo biển Hormuz, ông Baqaei nói hoạt động hàng hải qua tuyến đường này 'không thay đổi'.
Bối cảnh căng thẳng và dự thảo luật của Iran
Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, là điểm nghẽn quan trọng của thương mại năng lượng toàn cầu. Các cuộc đàm phán mới nhất diễn ra sau nhiều tuần căng thẳng, trong đó Iran từng nêu khả năng áp đặt phí dịch vụ đối với tàu thuyền đi qua eo biển. Giới chức Mỹ phản đối việc thu bất kỳ loại phí nào tại Hormuz. Truyền hình nhà nước Iran IRIB ngày 26.7 đưa tin Ủy ban An ninh quốc gia của quốc hội nước này đang xem xét một dự thảo luật về quản lý eo biển Hormuz, cùng các tiểu ban tư pháp, kinh tế và dân sự. Nội dung dự thảo chưa được công bố, nhưng các quan chức Iran trước đó nói văn bản này nhằm khẳng định chủ quyền của Tehran đối với hành lang hàng hải và áp dụng phí đối với tàu thuyền quá cảnh, theo Al Jazeera.
Quy định đối với tàu Israel và các nước thù địch
Hồi tháng 5, Phó chủ tịch quốc hội Iran Ali Nikzad cho biết dự thảo quy định tàu Israel sẽ không được phép đi qua eo biển Hormuz, trong khi tàu từ 'các quốc gia thù địch' có thể bị từ chối cấp phép quá cảnh nếu không bồi thường thiệt hại do xung đột gây ra. Động thái này cho thấy lập trường cứng rắn của Tehran trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang.
Phản ứng của Mỹ và kế hoạch không kích bị đình chỉ
Các diễn biến trên xảy ra trong bối cảnh Mỹ được cho là tạm dừng kế hoạch tiếp tục không kích Iran. Theo trang Axios dẫn nguồn thạo tin, Lầu Năm Góc đã trình Tổng thống Mỹ Donald Trump kế hoạch tiến hành đêm tấn công thứ 14 liên tiếp, nhưng ông Trump không phê chuẩn và muốn nối lại đàm phán. Theo Axios, quyết định này được đưa ra sau khi một phái đoàn Oman đến Iran để thảo luận về một thỏa thuận mới liên quan việc mở lại eo biển Hormuz. The New York Times cũng đưa tin ông Trump đã gác lại kế hoạch tấn công, trong bối cảnh có lo ngại việc leo thang có thể làm cạn kiệt thêm các kho vũ khí phòng không vốn đã chịu áp lực của Mỹ tại Trung Đông.
Cảnh báo từ quân đội Iran
Quân đội Iran ngày 26.7 cảnh báo chiến sự có thể lan rộng nếu Mỹ tiếp tục các cuộc tấn công. Cùng ngày, tướng Abolfazl Shekarchi, phát ngôn viên của quân đội Iran, tuyên bố Mỹ đã không đạt được mục tiêu tại eo biển Hormuz cũng như trong nỗ lực làm suy yếu Iran. Ông nhấn mạnh 'tình hình hiện rất hỗn loạn và không thuận lợi cho Mỹ', đồng thời cho rằng Mỹ đang tìm kiếm một 'chiến lược mới'. Những tuyên bố này cho thấy lập trường kiên quyết của Tehran trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Oman vẫn đang tiếp diễn.
