Hai nhà toán học Trung Quốc là Hong Wang và Yu Deng cùng được trao huy chương Fields 2026 với John Pardon (Mỹ) và Jacob Tsimerman (Canada) tại Đại hội Toán học Quốc tế (ICM) ngày 23.7. Đây là giải thưởng cao quý nhất của ngành toán học, có tuổi đời 90 năm và được trao 4 năm một lần cho những học giả dưới 40 tuổi có đóng góp xuất sắc.
Lần đầu tiên hai công dân Trung Quốc cùng giành huy chương Fields
Theo truyền thông Trung Quốc, dấu mốc này mang nhiều ý nghĩa khi lần đầu tiên hai công dân nước này cùng giành huy chương trong một kỳ trao giải, và Trung Quốc trở thành nước thứ năm chinh phục thành tích này sau Mỹ, Pháp, Anh và Nga. Đây còn là lần đầu Trung Quốc có nhà toán học đạt giải Fields học chương trình giáo dục phổ thông và cử nhân trong nước.
Hành trình từ Đại học Bắc Kinh đến đỉnh cao toán học
Cụ thể, theo tờ China Daily, Hong Wang và Yu Deng đều từng nhập học cử nhân ở Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) vào năm 2007. Tuy nhiên, mỗi người có một hành trình riêng để đến ngôi trường danh tiếng này.
Với Yu Deng, niềm yêu thích thuở nhỏ vừa là toán, vừa là cờ vây. Anh từng thi đấu cờ vây ở các giải cấp quận và thành phố, thậm chí tham gia kỳ tuyển chọn kỳ thủ chuyên nghiệp toàn quốc nhưng thất bại. Đây là lý do cậu học trò đặt lại mục tiêu tham dự Olympic Toán quốc tế (IMO) và hoàn thành toàn bộ chương trình toán THPT vào năm cuối THCS, theo tạp chí Quanta.
Cuối cùng, năm 2006, Yu Deng chính thức đoạt huy chương vàng IMO, là 'chìa khóa' để anh được tuyển thẳng vào ngành toán học của Đại học Bắc Kinh. Sau 2 năm học tại trường này, anh chuyển tiếp sang Viện Công nghệ Massachusetts (MIT, Mỹ) và lấy bằng năm 2011. Sau đó anh học tiến sĩ ở Đại học Princeton, lấy bằng năm 2015 và tiếp tục nghiên cứu sau tiến sĩ tại Viện Courant thuộc Đại học New York.
Năng khiếu toán học từ nhỏ của Hong Wang
Trong khi đó, Hong Wang từ nhỏ đã bộc lộ năng khiếu toán. Mỗi khi nhận sách giáo khoa mới, cô đều làm hết tất cả bài tập trước khi bắt đầu học kỳ, rồi ra nhà sách mua thêm sách tham khảo để giải. Khi mới 6 tuổi, trước câu hỏi 'Làm thế nào để trồng 7 cây sao cho tạo được nhiều hàng có 3 cây nhất?', cô tính được đáp án nhanh hơn cả cha mình - vốn là giáo viên toán. Kết quả cô tính ra là trồng 7 cây theo hình tam giác đều.
Cha mẹ Wang chỉ mong con gái có tuổi thơ bình thường, nhưng bản thân cô lại muốn học thật nhiều. Vì thế, nữ sinh nhảy 2 lớp khi học tiểu học và đặt mục tiêu theo học ngành toán tại Đại học Bắc Kinh. Theo Wang, năm 2007 trường chỉ dành một chỉ tiêu ngành toán cho thí sinh quê cô, và việc tuyển chọn dựa hoàn toàn vào kết quả thi gaokao. Vì không đạt điểm cao nhất trong nhóm thí sinh đăng ký ngành này ở tỉnh, cô đăng ký học khoa học trái đất và cố gắng trau dồi thành tích để được chuyển sang ngành mơ ước. Cô đã thành công.
Sự nghiệp và đóng góp khoa học
Sau khi lấy bằng cử nhân, Hong Wang học tiếp chương trình sau đại học tại Trường Bách khoa Paris (École Polytechnique), sau đó lấy bằng thạc sĩ từ Đại học Paris-Sud ở Pháp, rồi nhận bằng tiến sĩ từ MIT vào năm 2019. Wang hiện là giáo sư ở Viện Courant, Đại học New York và Viện Nghiên cứu Khoa học Cao cấp (IHES, Pháp). Yu Deng đang đảm nhiệm vai trò giáo sư tại Đại học Chicago, Mỹ. Cả hai đều được trao huy chương Fields nhờ giải quyết những bài toán làm đau đầu giới toán học hơn một thế kỷ, theo BBC, và thành tích này trở thành chủ đề 'nóng' trên mạng xã hội Trung Quốc.
Phản ứng từ cộng đồng toán học
Trước Hong Wang và Yu Deng, nhà toán học gốc Hoa Shing-Tung Yau từng nhận huy chương Fields năm 1982 nhưng thời điểm đó ông không mang quốc tịch Trung Quốc. Nhà toán học Terence Tao, người Úc gốc Hoa, cũng giành giải này năm 2006.
'Với cộng đồng toán học Trung Quốc, đây là giấc mơ mà chúng tôi đã mong chờ suốt nhiều thập kỷ', Shing-Tung Yau, hiện là giáo sư ở Đại học Thanh Hoa, trả lời phỏng vấn truyền thông Trung Quốc. 'Chúng tôi rất mong họ sẽ trở về, bởi điều đó rất quan trọng đối với Trung Quốc', ông nói thêm.
