Liên minh châu Âu (EU) đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp để thảo luận về tương lai của phái bộ đào tạo quân đội Somalia (EUTM Somalia) sau khi Mỹ tuyên bố cắt giảm viện trợ quân sự cho quốc gia vùng Sừng châu Phi này. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh Somalia đang phải đối mặt với làn sóng khủng bố gia tăng từ nhóm al-Shabaab liên kết với al-Qaeda.
Mỹ cắt viện trợ gây lo ngại
Hôm 18/1, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo cắt giảm ngân sách dành cho các hoạt động quân sự ở Somalia, bao gồm cả việc hỗ trợ cho phái bộ EUTM và lực lượng an ninh Somalia. Quyết định này được đưa ra nhằm tái cân bằng ngân sách liên bang, nhưng đã ngay lập tức gây ra lo ngại trong cộng đồng quốc tế về khả năng duy trì các nỗ lực chống khủng bố tại Somalia.
Theo một quan chức EU giấu tên, phái bộ EUTM Somalia hiện phụ thuộc nhiều vào nguồn tài trợ từ Mỹ, chiếm khoảng 40% tổng ngân sách hoạt động. Việc cắt giảm này có thể buộc EU phải tìm kiếm các nguồn tài trợ thay thế hoặc thu hẹp quy mô phái bộ.
Phản ứng từ EU và các nước thành viên
Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại và an ninh, Josep Borrell, đã lên tiếng bày tỏ quan ngại sâu sắc về quyết định của Mỹ. Trong một tuyên bố, ông Borrell nhấn mạnh rằng việc cắt giảm viện trợ có thể làm suy yếu những tiến bộ đã đạt được trong việc ổn định Somalia và chống lại chủ nghĩa khủng bố. Ông kêu gọi Mỹ xem xét lại quyết định này và tiếp tục hợp tác với EU trong các nỗ lực an ninh tại khu vực.
Một số quốc gia thành viên EU như Pháp và Đức cũng bày tỏ lo ngại và đề xuất tăng cường đóng góp tài chính để bù đắp phần thiếu hụt từ Mỹ. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận vẫn đang ở giai đoạn đầu và chưa có cam kết cụ thể nào được đưa ra.
Tác động đến an ninh Somalia và khu vực
Các nhà phân tích cho rằng việc Mỹ cắt viện trợ sẽ tạo ra khoảng trống an ninh nghiêm trọng tại Somalia, tạo điều kiện cho al-Shabaab mở rộng hoạt động. Nhóm khủng bố này đã gia tăng các cuộc tấn công trong những tháng gần đây, nhắm vào cả mục tiêu quân sự và dân sự. Theo thống kê của Liên hợp quốc, số vụ tấn công của al-Shabaab đã tăng 30% trong năm 2024 so với năm trước đó.
Bên cạnh đó, việc cắt giảm viện trợ cũng ảnh hưởng đến các chương trình phát triển và nhân đạo tại Somalia, vốn đang phụ thuộc nhiều vào nguồn tài trợ từ Mỹ. Quốc gia này đang trải qua cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng với hơn 6 triệu người cần hỗ trợ khẩn cấp.
Triển vọng hợp tác EU-Mỹ
Cuộc họp khẩn của EU dự kiến sẽ đưa ra các khuyến nghị cụ thể về cách duy trì hiệu quả của phái bộ EUTM Somalia trong bối cảnh ngân sách bị cắt giảm. Một trong những phương án được xem xét là tăng cường hợp tác với các đối tác khu vực như Liên minh châu Phi (AU) và các quốc gia vùng Vịnh để chia sẻ gánh nặng tài chính.
Tuy nhiên, các nhà ngoại giao cho rằng việc thuyết phục Mỹ thay đổi quyết định là không dễ dàng, đặc biệt trong bối cảnh chính quyền Trump đang tập trung vào chính sách "Nước Mỹ trước tiên" và cắt giảm chi tiêu đối ngoại. EU có thể phải đối mặt với thách thức lớn trong việc duy trì các cam kết an ninh tại Somalia nếu không có sự hỗ trợ từ Washington.
