Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa phát hành Sổ tay hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng 2 sổ kế toán, cảnh báo các dấu hiệu vi phạm có thể bị phát hiện thông qua phân tích dữ liệu và quản lý rủi ro. Khoảng cách giữa số liệu khai báo và số liệu thực tế ngày càng khó che giấu.
Dấu hiệu nhận biết hành vi 2 sổ kế toán
Theo Cục Thuế, bản chất của hành vi sử dụng 2 sổ kế toán là cố ý che giấu doanh thu, quy mô hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm làm sai lệch nghĩa vụ thuế. Từ tháng 4 tới nay, Cục Thuế đã có nhiều công văn, thư ngỏ đề nghị các đơn vị liên quan phối hợp ngăn chặn hành vi này.
Doanh nghiệp, hộ kinh doanh nên chủ động rà soát nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu rủi ro sau: doanh thu thực tế không tương xứng với số hóa đơn đã xuất; bán hàng nhưng không xuất hóa đơn hoặc xuất hóa đơn thấp hơn giá trị thực; tỷ lệ giao dịch bằng tiền mặt cao bất thường so với đặc thù ngành nghề; dữ liệu không đồng nhất giữa hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử và dòng tiền qua ngân hàng.
Công nghệ phát hiện sai lệch ngày càng chính xác
Cục Thuế cho biết, phương thức quản lý thuế hiện đại cho phép phát hiện sai lệch ngày càng nhanh và chính xác thông qua phân tích dữ liệu lớn, áp dụng quản lý rủi ro để phát hiện bất thường về doanh thu, chi phí, lợi nhuận theo ngành; đối chiếu chéo giữa dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu kế toán và dòng tiền thanh toán. Bên cạnh đó là kết nối, chia sẻ thông tin giữa cơ quan thuế với ngân hàng, sàn thương mại điện tử, đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán và các cơ quan liên quan.
“Các dấu hiệu nêu trên tiềm ẩn rủi ro cao về vi phạm pháp luật thuế, hoàn toàn có thể bị phát hiện thông qua công tác phân tích dữ liệu, quản lý rủi ro của cơ quan thuế. Khoảng cách giữa số liệu khai - số liệu thực ngày càng khó che giấu”, Cục Thuế cảnh báo.
Chế tài xử lý hành vi trốn thuế
Hành vi sử dụng 2 hệ thống sổ kế toán để trốn thuế có thể dẫn đến nhiều hệ lụy. Cụ thể, doanh nghiệp buộc phải nộp đủ số tiền thuế trốn vào ngân sách nhà nước (biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc); tính tiền chậm nộp theo mức 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp. Về xử phạt vi phạm hành chính, hành vi trốn thuế bị phạt tiền từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, tùy theo tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.
Đáng chú ý, khi số tiền trốn thuế đạt ngưỡng luật định, hành vi có thể bị xử lý hình sự về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Ngưỡng khởi tố từ 100 triệu đồng đối với cá nhân và từ 200 triệu đồng đối với pháp nhân thương mại (hoặc dưới mức này nhưng đã bị xử phạt hành chính, hoặc đã bị kết án về hành vi này, chưa được xóa án tích).
Khuyến nghị cho doanh nghiệp và tổ chức cung cấp phần mềm
Cục Thuế khuyến nghị hộ kinh doanh ghi nhận trung thực mọi giao dịch trên một hệ thống sổ kế toán thống nhất; xuất hóa đơn đầy đủ, đúng giá trị thực tế cho mọi hàng hóa, dịch vụ đã bán. Đồng thời, hạn chế tối đa giao dịch tiền mặt không kiểm soát; đồng bộ dữ liệu giữa hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử và dòng tiền; định kỳ tự đối chiếu để phát hiện sớm sai lệch.
Đối với các tổ chức cung cấp phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử và giải pháp công nghệ trong lĩnh vực thuế, Cục Thuế lưu ý không phát triển, cung cấp hoặc hỗ trợ các giải pháp phần mềm có khả năng tạo lập hoặc duy trì song song 2 hệ thống sổ kế toán; tích hợp chức năng cảnh báo, phát hiện bất thường trong dữ liệu kế toán, hóa đơn điện tử. Tổ chức cung cấp giải pháp công nghệ tiếp tay, hỗ trợ thiết lập hệ thống 2 sổ có thể bị xem xét trách nhiệm pháp lý với vai trò đồng phạm hoặc giúp sức cho hành vi trốn thuế.
