Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã quyết định thu hồi Huân chương Đại bàng Trắng, phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan, từng trao cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Quyết định này được đưa ra sau khi ông Zelensky chấp thuận đổi tên một đơn vị quân đội Ukraine thành "Các Anh hùng UPA" – Quân đội khởi nghĩa Ukraine, lực lượng bị cáo buộc thực hiện vụ thảm sát người Ba Lan trong Thế chiến II.
Phản ứng từ hai phía
Phát biểu về quyết định này, Tổng thống Nawrocki nhấn mạnh: "Ở thời điểm này, tôi muốn nhấn mạnh rằng quyết định này không nhằm vào nhân dân Ukraine. Nó cũng không đồng nghĩa với sự thay đổi trong định hướng chiến lược của chính sách an ninh Ba Lan." Ông cũng cảnh báo rằng động thái này có thể gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa hai nước láng giềng, chỉ vài ngày trước hội nghị về tái thiết Ukraine dự kiến diễn ra tại thành phố Gdansk của Ba Lan.
Về phía Ukraine, Ngoại trưởng Andrii Sybiha gọi quyết định này là một "sai lầm chiến lược". Trên Facebook, ông viết: "Chúng tôi lấy làm tiếc khi phía Ba Lan thay vì tìm kiếm giải pháp lại quyết định đẩy xung đột này lên một mức độ không thể chấp nhận và không phù hợp. Không có tổng thống của quốc gia nào khác được quyền áp đặt cách nhìn lịch sử của họ lên chúng tôi." Văn phòng của ông Zelensky chưa đưa ra bình luận chính thức.
Bối cảnh căng thẳng
Mặc dù Warsaw là một trong những nước ủng hộ mạnh mẽ nhất cho Kiev, tâm lý công chúng Ba Lan đối với Ukraine những năm gần đây có dấu hiệu trở nên tiêu cực do làn sóng người tị nạn, các tranh chấp về nhập khẩu ngũ cốc và di sản lịch sử từ Thế chiến II. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã kêu gọi hai bên kiềm chế cảm xúc vào tối 19/6 nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Huân chương Đại bàng Trắng được cựu Tổng thống Andrzej Duda trao cho ông Zelensky vào năm 2023 nhằm ghi nhận những đóng góp của ông đối với quan hệ song phương, dân chủ, hòa bình và an ninh châu Âu, cũng như "sự kiên định trong bảo vệ các quyền con người không thể bị tước bỏ". Tuy nhiên, hồi tháng 5, ông Nawrocki cho rằng một hội đồng cố vấn nên xem xét việc tước danh hiệu này sau khi ông Zelensky ký sắc lệnh dùng tên UPA để đặt tên cho đơn vị quân đội.
Tranh cãi lịch sử
Quyết định đã gây phản ứng trái chiều trong chính giới Ba Lan vì UPA bị cáo buộc tham gia vào các vụ thảm sát Volhynia từ năm 1943 đến năm 1945. Ba Lan cho rằng khoảng 100.000 người Ba Lan đã bị các lực lượng dân tộc chủ nghĩa Ukraine sát hại. Hàng nghìn người Ukraine cũng thiệt mạng trong các cuộc tấn công trả đũa sau đó. Cựu Tổng thống Ba Lan và chủ nhân Giải Nobel Hòa bình Lech Walesa tuyên bố ông sẽ không còn đeo huy hiệu có quốc kỳ Ukraine nữa. Trước đây, phía Kiev từng giải thích rằng tên gọi này được chính các binh sĩ lựa chọn và hoàn toàn không có ý xúc phạm Ba Lan.
