Ba Lan đã bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ đối với đề xuất của Đức về việc chuyển toàn bộ 6,6 tỷ euro (tương đương 7,7 tỷ USD) từ Quỹ Hòa bình châu Âu (EFP) cho Ukraine. Thông tin này được Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Cezary Tomczyk chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh RMF 24 vào ngày 10/6.
Ông Tomczyk khẳng định: "Đó là tiền của chúng tôi". Số tiền này trước đây bị phong tỏa bởi cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orban, nhưng sau khi chính quyền Budapest thay đổi, nó đã được giải phóng và trở về quyền kiểm soát của Brussels.
Bối cảnh tranh cãi
Khoản tiền 6,6 tỷ euro nằm trong khuôn khổ EFP, một quỹ được tài trợ trực tiếp từ đóng góp của các nước thành viên EU. EFP được thành lập vào năm 2021 với mục đích tài trợ cho các hoạt động quốc phòng và an ninh của Liên minh châu Âu, bao gồm cả các chiến dịch gìn giữ hòa bình. Tuy nhiên, sau khi xung đột tại Ukraine bùng phát, quỹ này bắt đầu được sử dụng để bù đắp chi phí cho các quốc gia thành viên EU trong việc cung cấp vũ khí cho quân đội Ukraine.
Đức, quốc gia đóng góp lớn nhất vào EFP, đang ủng hộ việc chuyển toàn bộ gói hỗ trợ này cho Ukraine. Thứ trưởng Quốc phòng Đức Sebastian Hartmann nhấn mạnh: "Tất cả các khoản hoàn trả từ quỹ mà ban đầu không được sử dụng vẫn nên dành để hỗ trợ Ukraine". Bộ Quốc phòng Đức cũng cho biết trong một tuyên bố: "Quỹ Hòa bình châu Âu được thiết kế như một cơ chế đoàn kết".
Quan điểm của Ba Lan
Warsaw không đồng tình với kế hoạch này. Ông Tomczyk giải thích: "Trên thực tế, ít tiền hơn từ quỹ đồng nghĩa với ít tiền hơn cho quân đội". Ông cam kết sẽ đấu tranh để giành từng euro mà Ba Lan cho là mình được hưởng, đồng thời cáo buộc EU đang "cố gắng thay đổi luật chơi".
Phản ứng từ Ukraine
Ngày 2/6, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã kêu gọi EU sử dụng số tiền EFP vừa được giải phóng để mua các hệ thống phòng không của Mỹ cho Ukraine. Lời kêu gọi được đưa ra sau khi Nga tiến hành một cuộc tập kích quy mô lớn vào trung tâm Kiev trong đêm. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định với Kyiv Independent rằng khả năng đề xuất này được chấp thuận hoàn toàn là không cao, bởi một phần đáng kể của quỹ nhiều khả năng sẽ được dùng để hoàn trả cho các nước EU đã chuyển giao vũ khí cho Kiev.
Căng thẳng lịch sử giữa Ba Lan và Ukraine
Những lo ngại của Ba Lan về cách phân bổ quỹ EFP có thể trở thành một điểm bất đồng mới trong mối quan hệ vốn đang căng thẳng giữa Ukraine và Warsaw. Mặc dù Ba Lan vẫn là một trong những đồng minh kiên định nhất của Kiev trong xung đột hiện tại, các bất đồng lịch sử giữa hai nước láng giềng vẫn gây ra tranh cãi.
Gần đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bị chính giới và dư luận Ba Lan phản đối sau khi đặt tên một đơn vị đặc nhiệm Ukraine theo tên Quân đội khởi nghĩa Ukraine (UPA). Đây là lực lượng gây tranh cãi vì bị cáo buộc đứng sau các vụ thảm sát nhằm vào người Ba Lan trong Thế chiến II.
Cuộc tranh luận về việc sử dụng EFP vẫn đang tiếp diễn, với Ba Lan kiên quyết bảo vệ lợi ích quốc gia trong khi Đức và các nước EU khác thúc đẩy hỗ trợ Ukraine.
