Ngày 12/5, Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 đã khai mạc trọng thể tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội). Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham dự.
Mọi chủ trương đều hướng về nhân dân
Phát biểu chỉ đạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh mọi chủ trương, chương trình, phong trào, cuộc vận động của Mặt trận phải xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân. Mục tiêu là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và hạnh phúc của nhân dân. Mặt trận phải lấy nhân dân làm trung tâm trong mọi hoạt động, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, thực hiện thực chất phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng".
Hiệu quả công tác Mặt trận phải được đo bằng niềm tin, sự hài lòng của nhân dân, mức độ tham gia của nhân dân, khả năng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, và kết quả cụ thể trong việc nâng cao đời sống nhân dân. Mặt trận vừa phải đưa chủ trương đúng của Đảng, chính sách đúng của Nhà nước đến với nhân dân, vừa phải đưa tiếng nói, nguyện vọng, sáng kiến, bức xúc chính đáng của nhân dân đến với Đảng, Nhà nước.
Đổi mới phương thức tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết
Tổng Bí thư yêu cầu Mặt trận đổi mới phương thức tập hợp, vận động, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Mỗi chương trình, phong trào, cuộc vận động cần chuyển từ phát động chung sang tổ chức thực hiện cụ thể; từ khẩu hiệu sang kết quả; từ hình thức sang thực chất; bảo đảm dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm; rõ mục tiêu, trách nhiệm, thời hạn; đo được kết quả, tác động đối với đời sống nhân dân. Mặt trận không làm thay Nhà nước, không làm thay các tổ chức thành viên, không hành chính hóa hoạt động. Trong mô hình tổ chức mới, tổ chức có thể tinh gọn hơn nhưng sức tập hợp phải rộng hơn; bộ máy có thể ít tầng nấc hơn nhưng hoạt động phải gần dân hơn.
Nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội
Tổng Bí thư nhấn mạnh cần nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước. Giám sát phải chọn đúng vấn đề nhân dân quan tâm, xã hội bức xúc, chính sách có tác động lớn. Phản biện xã hội phải thực hiện từ sớm, từ xa, ngay trong quá trình hình thành chủ trương, chính sách để chính sách đúng hơn, sát dân hơn, minh bạch hơn, khả thi hơn, nhân văn hơn. Muốn vậy, Mặt trận phải nâng cao bản lĩnh, chất lượng và phương pháp; huy động chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, trí thức, doanh nhân, người có uy tín; dựa trên dữ liệu, khảo sát xã hội và tiếng nói từ cơ sở. Đặc biệt, phải có cơ chế theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện; không để kiến nghị chỉ dừng lại ở báo cáo, không để ý kiến chính đáng của nhân dân rơi vào im lặng.
Chăm lo lợi ích thiết thực, củng cố đồng thuận xã hội
Tổng Bí thư đề nghị chăm lo lợi ích thiết thực của nhân dân, củng cố đồng thuận xã hội từ cơ sở. Khi người dân được chăm lo, bảo vệ, tôn trọng, tham gia, thụ hưởng thì đoàn kết mới có gốc sâu, đồng thuận mới có nền chắc, niềm tin mới bền vững. Cần tiếp tục đổi mới các hoạt động chăm lo người nghèo, người yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào tôn giáo, công nhân, nông dân, phụ nữ, thanh niên, người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật, người Việt Nam ở nước ngoài gặp khó khăn. Các chương trình an sinh phải công khai, minh bạch, đúng đối tượng, có giám sát xã hội; hướng tới sinh kế bền vững, kỹ năng, việc làm, giáo dục, y tế và khả năng tự vươn lên.
Mặt trận cũng phải phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư; xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc; xây dựng các mô hình tự quản về an ninh trật tự, bảo vệ môi trường, khuyến học, khuyến tài, chăm sóc người cao tuổi, bảo vệ trẻ em, giữ gìn bản sắc văn hóa.
Xây dựng Mặt trận hiện đại, chuyển đổi số thực chất
Tổng Bí thư yêu cầu xây dựng Mặt trận hiện đại: tổ chức thông suốt, cán bộ gần dân, chuyển đổi số thực chất, có tầm nhìn dài hạn. Sau khi vận hành mô hình tổ chức mới, MTTQ Việt Nam cần chủ động rà soát, tổng kết, đánh giá thực chất kết quả, khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong cơ chế phối hợp, phân công nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, quan hệ giữa Mặt trận với các tổ chức thành viên; kịp thời tham mưu, đề xuất hoàn thiện thể chế, bảo đảm hệ thống Mặt trận hoạt động thông suốt, hiệu quả, không chồng chéo, không hành chính hóa, không làm thay.
Cán bộ Mặt trận phải có bản lĩnh chính trị, có tâm với dân, có uy tín trong cộng đồng, có kỹ năng vận động, đối thoại, thuyết phục, phản biện, xử lý tình huống; không được xa dân, không thể chỉ làm việc qua báo cáo; phải đi đến nơi, nghe đến cùng, nói đúng sự thật, kiến nghị đúng chỗ, theo đến cùng kết quả.
Chuyển đổi số phải tạo ra phương thức mới để Mặt trận gần dân hơn, nghe dân rộng hơn, phản hồi dân nhanh hơn, giám sát việc giải quyết kiến nghị của dân minh bạch hơn. Cần vận hành hiệu quả các nền tảng số để nhân dân phản ánh, kiến nghị, góp ý mọi lúc, mọi nơi; phát triển Cổng Mặt trận số 24/7, tổ chức "Tháng nghe dân nói", triển khai Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh.
Đồng thời, Mặt trận cần coi nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn về đại đoàn kết toàn dân tộc, dân chủ xã hội chủ nghĩa, quyền làm chủ của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng; tham mưu xây dựng và triển khai Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045; làm rõ hơn cơ sở, nguyên tắc, phương thức và cơ chế phát huy sức mạnh nhân dân, sức mạnh văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam.
Tăng cường phối hợp giữa Mặt trận với Chính phủ, Quốc hội
Phát biểu tại đại hội, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết thời gian qua, Chính phủ và MTTQ Việt Nam đã phối hợp tích cực, hiệu quả trong tập hợp, xây dựng, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Hai bên đã phối hợp hỗ trợ các tổ chức tôn giáo tổ chức các hoạt động nhân dịp lễ trọng đại; triển khai hiệu quả các chính sách an sinh, nâng cao chất lượng cuộc sống và chỉ số hạnh phúc của người dân. Chính phủ thực hiện hỗ trợ miễn học phí cho học sinh từ mầm non đến phổ thông, hỗ trợ ăn trưa cho trẻ em vùng khó khăn. Vận động nhân dân hiến 98,2 triệu m2 đất, đóng góp hàng chục nghìn tỉ đồng và ngày công xây dựng nông thôn mới. Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát với chủ đề "Mái ấm cho đồng bào tôi" đã hoàn thành trước hạn 5 năm 4 tháng so với mục tiêu Nghị quyết Trung ương khóa XIII.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đánh giá cao kết quả nhiệm kỳ của MTTQ Việt Nam. Mặt trận đã đồng hành với Quốc hội trong đổi mới công tác xây dựng pháp luật, giám sát và kiến tạo thể chế phát triển. MTTQ Việt Nam đã thể hiện rõ vai trò đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân trong quá trình sửa đổi Hiến pháp năm 2013 và tham gia xây dựng 159 luật cùng nhiều nghị quyết quan trọng. Hệ thống Mặt trận và các tổ chức thành viên đã tổ chức gần 62.000 hội nghị, tổng hợp hơn 51 triệu ý kiến góp ý sửa đổi Hiến pháp năm 2013, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội.
Hiệp thương cử Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI
Chiều 12/5, Đại hội đã thông qua Đề án nhân sự và hiệp thương cử Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031. Số lượng ủy viên Ủy ban Trung ương khóa XI gồm 405 người; ủy viên Đoàn Chủ tịch từ 72-100 người, Ban Thường trực 12 người. Cơ cấu thành phần gồm 62 người đứng đầu các tổ chức thành viên; 34 chủ tịch Ủy ban MTTQ các tỉnh, thành phố; 293 cá nhân tiêu biểu; 16 cán bộ chuyên trách cơ quan Ủy ban Trung ương. Đại hội đã hiệp thương cử 397 người tham gia Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI (thiếu 8 người, sẽ kiện toàn bổ sung trong nhiệm kỳ), trong đó tái cử 309 người (77,8%), giới thiệu mới 88 người (22,2%).
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài khẳng định đại hội là sự kiện chính trị - xã hội quan trọng, là đại hội đầu tiên của MTTQ Việt Nam hoạt động theo mô hình mới. Đại hội có trách nhiệm thảo luận, đánh giá tình hình nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc; kết quả thực hiện Nghị quyết, Chương trình hành động khóa X; thống nhất phương hướng, mục tiêu, Chương trình hành động nhiệm kỳ 2026-2031; sửa đổi, bổ sung Điều lệ MTTQ Việt Nam; hiệp thương cử Ủy ban Trung ương, Đoàn Chủ tịch, Ban Thường trực và các chức danh lãnh đạo.
Bà Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh: "Với niềm tin tưởng sâu sắc vào truyền thống vẻ vang của dân tộc, vào sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và sự sáng tạo, khát vọng cống hiến của mọi người dân, nhất định đất nước ta sẽ thực hiện thắng lợi hai mục tiêu chiến lược 100 năm để đến năm 2045 nước ta là nước phát triển, có thu nhập cao, nhân dân có đời sống ấm no, hạnh phúc".
