Tại Hội nghị Quan chức cao cấp MUSP (Đối tác Mê Công-Hoa Kỳ), các nước thành viên một lần nữa khẳng định cam kết chung trong việc thúc đẩy quan hệ đối tác MUSP trở nên sống động, hiệu quả và thực chất hơn. Với tinh thần đó, hội nghị đã tập trung trao đổi về các hoạt động hợp tác trong năm 2026 cũng như xây dựng Kế hoạch hành động MUSP giai đoạn 2027-2029. Các quốc gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kế thừa những lĩnh vực hợp tác chủ chốt hiện có, đặc biệt là nguồn nước, môi trường và phát triển nguồn nhân lực. Đồng thời, các bên cũng nhất trí về nhu cầu cấp thiết phải mở rộng hợp tác MUSP sang các lĩnh vực mới nhằm đáp ứng những thách thức đang nổi lên.
Cam kết của Hoa Kỳ và đề xuất từ Việt Nam
Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ Michael DeSombre tái khẳng định rằng khu vực Mê Công là một cấu phần quan trọng trong chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Washington. Ông công bố khoản hỗ trợ 14 triệu USD dành cho các chương trình hợp tác trong năm 2026, đồng thời bày tỏ mong muốn hỗ trợ tiểu vùng Mê Công trở nên “an toàn hơn, mạnh hơn và thịnh vượng hơn”.
Nhằm thúc đẩy MUSP hoạt động hiệu quả hơn, Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Đặng Hoàng Giang đã đề xuất bốn ưu tiên hợp tác quan trọng. Thứ nhất là củng cố quan hệ song phương giữa Hoa Kỳ với từng nước Mê Công, qua đó góp phần xây dựng quan hệ đối tác MUSP mang tính chiến lược, vượt qua khác biệt và xây dựng lòng tin. Thứ hai là thúc đẩy liên kết sản xuất và chuỗi cung ứng tự cường. Thứ ba là ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, đặc biệt là tội phạm mạng và lừa đảo trực tuyến. Thứ tư, quản lý nguồn nước tiếp tục là trọng tâm hợp tác, nhưng cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới.
Để đưa hợp tác MUSP đi vào chiều sâu, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh cách tiếp cận kết hợp đối thoại chính sách cấp cao với các dự án cụ thể. Ông cho rằng sự hỗ trợ của Hoa Kỳ cần song hành với vai trò chủ động của các nước Mê Công, tiếp tục hỗ trợ tiểu vùng này độc lập, tự cường và thịnh vượng, đồng thời góp phần định hình cấu trúc khu vực mở, bao trùm, lấy ASEAN làm trung tâm. Các thành viên cũng trao đổi về việc nối lại Hội nghị Bộ trưởng MUSP nhằm tạo ra xung lực mới cho quan hệ đối tác.
Đối thoại ASEAN-Hoa Kỳ lần thứ 38
Cũng trong khuôn khổ các hoạt động ngoại giao, Đối thoại ASEAN-Hoa Kỳ lần thứ 38 đã diễn ra với sự tham gia của đại diện các nước thành viên ASEAN và Hoa Kỳ. Hai bên khẳng định tầm quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Hoa Kỳ đối với hòa bình, an ninh và thịnh vượng khu vực. Đặc biệt, các bên đánh giá cao việc hoàn tất Kế hoạch hành động ASEAN-Hoa Kỳ giai đoạn 2021-2025 với 100% các dòng hành động được triển khai thành công.
Hoa Kỳ hiện là đối tác thương mại lớn thứ hai của ASEAN, với kim ngạch thương mại năm 2025 đạt 552,8 tỷ USD. Ngoài ra, Hoa Kỳ cũng là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất vào ASEAN, với tổng vốn FDI đạt 42,3 tỷ USD trong năm 2024. Hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ASEAN-Hoa Kỳ (1977-2027), hai bên nhất trí sớm hoàn tất xây dựng và triển khai hiệu quả Kế hoạch Công tác ASEAN-Hoa Kỳ giai đoạn mới, đồng thời đưa quan hệ lên một tầm cao mới.
Phía Hoa Kỳ tái khẳng định cam kết gắn kết lâu dài với ASEAN, ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và tiếp tục triển khai các sáng kiến nhằm thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và thịnh vượng cho hơn 1 tỷ người dân tại hai khu vực. Về phần mình, ASEAN hoan nghênh cam kết của Hoa Kỳ đối với khu vực, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. ASEAN khuyến khích Hoa Kỳ tiếp tục tham gia tích cực vào các cơ chế khu vực do ASEAN dẫn dắt.
Định hướng hợp tác tương lai
Về định hướng hợp tác trong thời gian tới, hai bên nhất trí tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như kinh tế số, chuyển đổi số, công nghệ cao, năng lượng, bán dẫn, khoáng sản quan trọng, giáo dục, y tế, an ninh hàng hải, an ninh mạng và phòng chống tội phạm xuyên quốc gia. Hoa Kỳ nhấn mạnh ưu tiên hợp tác chống lừa đảo trực tuyến, tội phạm mạng, buôn người, ma túy và rửa tiền. Bên cạnh đó, Washington tái khẳng định hỗ trợ ASEAN trong việc triển khai Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA), phát triển Lưới điện ASEAN, Sáng kiến một cửa ASEAN (ASW), cũng như hợp tác về năng lượng, khí hóa lỏng (LNG), điện hạt nhân dân sự, trí tuệ nhân tạo, nông nghiệp thông minh và phát triển nguồn nhân lực.
Một điểm đáng chú ý là Hoa Kỳ thông báo mở rộng Chương trình Thủ lĩnh trẻ Đông Nam Á (YSEALI) từ 500 lên 1.000 người tham gia mỗi năm, thể hiện cam kết đầu tư vào thế hệ trẻ trong khu vực.
Phát biểu của Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang hoan nghênh việc Hoa Kỳ tái khẳng định cam kết đối với ASEAN. Ông nhấn mạnh rằng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Hoa Kỳ cần tiếp tục được củng cố trên cơ sở tin cậy chính trị, tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi, hướng tới những kết quả hợp tác thực chất. Thứ trưởng đề nghị hai bên tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, năng lượng, khoáng sản thiết yếu, phát triển chuỗi cung ứng bền vững, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, đồng thời tiếp tục hỗ trợ các nỗ lực hội nhập của ASEAN và hợp tác tiểu vùng Mê Công.
Về các vấn đề khu vực và quốc tế, Thứ trưởng đánh giá cao việc tăng cường đối thoại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Ông bày tỏ quan ngại trước những diễn biến phức tạp tại Trung Đông và tác động đối với an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời kêu gọi bảo đảm an toàn, thông suốt hoạt động hàng hải và hàng không tại eo biển Hormuz. Liên quan đến Biển Đông, Thứ trưởng tái khẳng định lập trường nhất quán của Việt Nam và ASEAN về duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không. Ông nhấn mạnh việc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982, và tầm quan trọng của việc sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế.
Cuộc gặp song phương Việt Nam-Hoa Kỳ
Cũng trong dịp này, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đã có cuộc gặp với Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ Michael DeSombre để thúc đẩy trao đổi đoàn cấp cao, đàm phán thương mại và một số lĩnh vực hợp tác tiềm năng như hàng không và khoáng sản chiến lược. Thứ trưởng khẳng định Chính phủ Việt Nam luôn tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Hoa Kỳ đầu tư và kinh doanh tại Việt Nam. Hai bên nhất trí sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại các cơ chế đa phương khu vực và toàn cầu.
