Ngày 30/6, Ukraine chính thức ký thỏa thuận mua 16 tiêm kích đa năng Gripen E từ Thụy Điển. Đây được xem là bước tiến lịch sử nhằm tăng cường đáng kể năng lực không quân của quốc gia Đông Âu trong bối cảnh xung đột kéo dài.
Thỏa thuận được ký kết tại Kiev
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov thông báo trên Telegram rằng thỏa thuận đã được ký tại Kiev với sự chứng kiến của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Điển Pål Jonson. Theo ông Fedorov, thỏa thuận bao gồm việc cung cấp máy bay cùng thiết bị, hỗ trợ hậu cần và kỹ thuật.
Lợi thế công nghệ từ Gripen
Ông Fedorov nhấn mạnh: "Tiêm kích Gripen có thể mang tên lửa Meteor, điều này có thể khiến chúng trở thành một trong những yếu tố then chốt tạo nên lợi thế công nghệ của Ukraine – chủ yếu là trong việc phát hiện các mối đe dọa sớm hơn, chống lại máy bay địch hiệu quả hơn và tấn công các mục tiêu trên không ở tầm xa."
Song song với viện trợ Gripen C/D
Thỏa thuận về Gripen E được thực hiện song song với một kế hoạch riêng biệt, theo đó Thụy Điển cam kết chuyển giao cho Ukraine 16 máy bay chiến đấu Gripen C/D dưới dạng viện trợ quân sự, với chiếc đầu tiên dự kiến đến vào đầu năm 2027. Việc sở hữu cả hai phiên bản sẽ giúp Ukraine nhanh chóng tích hợp nền tảng, đào tạo phi công và nhân viên kỹ thuật, đồng thời thích ứng cơ sở hạ tầng. Theo Kyiv Post, các phi công và nhân viên kỹ thuật Ukraine đã bắt đầu huấn luyện tại Thụy Điển.
Tài chính và tiến độ bàn giao
Việc mua 16 chiếc Gripen E được tài trợ thông qua Quỹ Tín dụng châu Âu với sự hỗ trợ của Vương quốc Anh. Hợp đồng được ký giữa Tập đoàn quốc phòng Saab AB và Cơ quan Vật liệu Quốc phòng Thụy Điển (FMV), trị giá khoảng 24,6 tỷ kronor Thụy Điển (2,54 tỷ USD). Hợp đồng bao gồm máy bay, phụ tùng thay thế, vật tư và thiết bị liên quan. Lễ bàn giao dự kiến bắt đầu từ năm 2029 đến 2030.
Hợp tác song phương mở rộng
Trên nền tảng X, Tổng thống Zelensky xác nhận việc ký kết thỏa thuận và cho biết hai bên đã thảo luận về tiến độ triển khai, hỗ trợ kỹ thuật cũng như hợp tác song phương tiếp theo, bao gồm cả các lĩnh vực khác. Theo ông Zelensky, ông và Bộ trưởng Pål Jonson cũng thảo luận về việc thực hiện bàn giao máy bay và tiếp tục hợp tác song phương, bao gồm chuẩn bị cho "Thỏa thuận Máy bay không người lái" (Drone Deal) và hợp tác phòng thủ chống tên lửa đạn đạo. Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson trước đó cũng đã có các cam kết hợp tác quốc phòng sâu sắc hơn với Ukraine.
Tham vọng dài hạn
Thỏa thuận này là bước đầu tiên trong tham vọng dài hạn của Ukraine nhằm sở hữu tới 150 chiếc Gripen E/F – phiên bản hiện đại nhất của dòng máy bay chiến đấu này.
