Mỹ tái phong tỏa cảng biển Iran và thu phí eo biển Hormuz
Ngày 13/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran, đồng thời thông báo sẽ thu "phí bảo vệ" 20% đối với tàu hàng đi qua eo biển Hormuz. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump khẳng định eo biển này vẫn mở cửa dưới sự bảo vệ của Mỹ và Mỹ sẽ thu phí để bù đắp chi phí. Lệnh phong tỏa chỉ nhằm ngăn chặn tàu thuyền hoặc đối tác mua hàng của Iran tiếp cận các cảng biển của nước này, trong khi các quốc gia khác vẫn được đảm bảo quyền sử dụng eo biển một cách tự do và công bằng. Ông Trump viết: "Kể từ thời điểm này trở đi, nước Mỹ sẽ được biết đến là 'NGƯỜI BẢO VỆ EO BIỂN HORMUZ'".
Iran cảnh báo đáp trả mạnh mẽ
Cùng ngày, Bộ Chỉ huy Thống nhất Các lực lượng Vũ trang Iran cảnh báo Mỹ không can thiệp vào eo biển Hormuz, đồng thời đe dọa tấn công các bên hợp tác với Washington. Ông Ebrahim Zolfaghari, người phát ngôn Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya, nhấn mạnh: "Chúng tôi không và sẽ không cho phép Mỹ can thiệp vào công tác quản lý eo biển Hormuz". Lực lượng Iran sẽ "xử lý nghiêm khắc mọi hành vi gây rối và làm mất an ninh" trên các tuyến đường do Tehran quy định. Ông Zolfaghari khẳng định: "Mọi hoạt động hợp tác với Mỹ và hỗ trợ hậu cần cho đội quân xâm lược này sẽ bị coi là hành động chiến tranh chống lại chủ quyền và an ninh quốc gia của Iran". Người phát ngôn này cũng cảnh báo xung đột có thể "lan rộng ra tất cả các quốc gia trong khu vực".
Houthi tuyên bố trừng phạt Saudi Arabia
Ngày 13/7, lực lượng Houthi cáo buộc Saudi Arabia không kích sân bay quốc tế Sana'a tại thủ đô Yemen, đồng thời cảnh báo vụ tấn công này chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài nhiều năm. Trên mạng xã hội X, người phát ngôn quân sự của Houthi, ông Yahya Saree, tuyên bố: "Trong một hành động gây hấn trắng trợn, Saudi Arabia đã tiến hành hàng loạt cuộc không kích nhằm vào Sân bay Quốc tế Sana’a. Động thái này đã chấm dứt giai đoạn giảm căng thẳng và Saudi Arabia sẽ phải gánh chịu hậu quả". Văn phòng Chính trị Houthi cáo buộc cuộc tấn công thể hiện thái độ thù địch của chính quyền Saudi Arabia cùng sự hậu thuẫn từ Mỹ. Theo CNN, một máy bay Iran đang trên đường đến sân bay Sana’a hôm 13/7 đã phải chuyển hướng sang một sân bay khác tại Hodeidah, cũng nằm trong khu vực do Houthi kiểm soát ở Yemen.
Căng thẳng leo thang và tác động đến thị trường dầu
Giá dầu thô Brent tăng hơn 4,5% do căng thẳng Mỹ-Iran leo thang, đe dọa thỏa thuận ngừng bắn vốn đã mong manh. Ông Fawad Razaqzada, chuyên gia phân tích thị trường tại Forex.com, nhận định: “Rất dễ hình dung viễn cảnh về thị trường dầu sẽ thay đổi ra sao khi tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát. Những tuyên bố cứng rắn của hai bên có thể sẽ hạ nhiệt như từng xảy ra trước đây. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, giới giao dịch buộc phải chuẩn bị cho kịch bản tồi tệ nhất”. Theo công ty dữ liệu Kpler, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz vào cuối tuần qua đã giảm hơn một nửa so với cuối tuần trước đó, xuống chỉ còn 19 tàu, tương đương với mức trước khi thỏa thuận hòa bình sơ bộ được ký kết. Hầu hết các tàu đều sử dụng tuyến đường do Iran phê duyệt hoặc những tuyến đường bí mật, trong khi hoạt động giao thông qua hành lang gần Oman do Mỹ hậu thuẫn đã gần như đình trệ hoàn toàn.
Nỗ lực hòa giải quốc tế
Ngày 13/7, Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres hối thúc Iran và Mỹ khôi phục đối thoại, nhấn mạnh đàm phán nghiêm túc là con đường duy nhất để ngăn chặn đối đầu quân sự kéo dài. LHQ sẵn sàng hỗ trợ các nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng và yêu cầu các quốc gia liên quan tuân thủ luật pháp quốc tế, bảo vệ dân thường và an toàn hàng hải. Qatar và Oman tiếp tục khẳng định vai trò trung gian hòa giải. Tại Tehran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei tuyên bố Iran chỉ thực hiện nghĩa vụ nếu Mỹ tuân thủ đầy đủ cam kết, đồng thời cáo buộc Washington vi phạm bản ghi nhớ ký kết tháng trước.
Ông Paul Musgrave thuộc Đại học Georgetown Qatar nhận định với CNN rằng các cuộc tấn công có tính toán giữa Mỹ và Iran vẫn đang ở mức “tương đối có giới hạn”, nhưng tình hình có thể nhanh chóng trở nên nghiêm trọng hơn nếu hai bên không kiềm chế. Ông nói: “Luôn có khả năng để đàm phán, luôn có cơ hội để đối thoại, nhưng đôi khi các quốc gia đàm phán thông qua việc trao đổi các đòn tấn công. Điều chúng ta đang chứng kiến hiện nay là cả hai bên đang dần hiểu rõ hơn về những mục tiêu cuối cùng của mình. Đối với Washington, giờ đây đã rõ rằng các mục tiêu đó bao gồm eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Iran”.
