Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Pakistan cho biết một thỏa thuận ban đầu nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông sẽ được ký kết hôm nay 14/6, dù Iran phủ nhận việc ký kết sẽ diễn ra sớm như vậy.
Thông báo từ Tổng thống Trump
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết một thỏa thuận với Iran “dự kiến sẽ được ký kết vào ngày 14/6”, đồng thời nói thêm rằng “ngay sau khi thỏa thuận được ký kết, eo biển Hormuz sẽ mở cửa cho tất cả”.
“Vào thời điểm thích hợp, khi tất cả đã bình yên, chúng ta sẽ tiến vào và thu hồi bụi hạt nhân, thứ đang bị chôn giấu sâu dưới những ngọn núi đá hoa cương hùng vĩ bị đánh sập bởi những máy bay ném bom B-2, rồi tiến hành pha loãng và tiêu hủy nó, cho dù là ở Iran hay ở Mỹ”, ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social.
Tổng thống Mỹ cho biết, ông “hy vọng tiến trình này sẽ diễn ra nhanh chóng, dễ dàng và suôn sẻ” nhưng nói thêm rằng nếu không được như vậy, “chúng ta luôn có một phương án thay thế”.
Chi tiết thỏa thuận
Trước đó, một quan chức cấp cao của Mỹ cho hay, bản ghi nhớ hiểu biết đang được đàm phán giữa Mỹ và Iran nêu rõ, nếu được ký kết, nó sẽ kích hoạt một khoảng thời gian 60 ngày dành cho các cuộc đàm phán “kỹ thuật”.
Mặc dù bản ghi nhớ phác thảo một loạt các cam kết hàng đầu mà Iran phải đồng ý, bao gồm việc tháo dỡ chương trình hạt nhân, mở cửa trở lại eo biển Hormuz và việc Mỹ tiêu hủy uranium làm giàu cao của Iran, nhưng các cuộc đàm phán mang tính kỹ thuật cao sẽ tập trung vào cách thức cụ thể để thực hiện và triển khai các điểm này.
Phản ứng từ Pakistan và Iran
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cùng ngày cho biết hai bên đã thống nhất về một khuôn khổ cho một thỏa thuận hòa bình và Islamabad đang chuẩn bị cho một đợt ký kết điện tử vào 14/6, tiếp theo là các cuộc đàm phán cấp kỹ thuật vào tuần tới.
Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei đã cảnh báo về việc bình luận về thời điểm ký kết.
"Chúng ta sẽ phải chờ xem ngày chính xác của việc ký kết bản ghi nhớ hiểu biết, nó sẽ không phải là ngày mai", truyền thông nhà nước dẫn lời ông Baghaei cho biết.
"Khả năng điều này xảy ra trong những ngày tới không thể bị loại trừ. Tuy nhiên, do sự do dự của phía bên kia, chúng ta phải thận trọng trong việc đưa ra bất kỳ bình luận nào về tiến trình này", ông nhấn mạnh.
Quan điểm của Iran và các bên liên quan
Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết mặc dù những thay đổi trong thỏa thuận vẫn có thể xảy ra, nhưng thỏa thuận sơ bộ cho thấy đất nước của ông đã trở nên mạnh mẽ hơn sau xung đột.
Iran trong nhiều tháng qua đã phong tỏa eo biển này trên thực tế, và hải quân Mỹ đã phong tỏa các cảng của Iran để giảm lượng xuất khẩu dầu của nước này.
Bản ghi nhớ hiểu biết được đề xuất kêu gọi mở cửa trở lại eo biển và dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ. Các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran sẽ diễn ra sau đó.
"Iran sẽ mở cửa eo biển Hormuz, đó là một yêu cầu. Nó có thể được mở mà không thu phí quá cảnh. Khi họ làm điều đó, chúng tôi sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải. Điều đó sẽ diễn ra đồng thời, và một phần của bước tiếp theo, giai đoạn sau đó, sẽ là việc rà phá bom mìn ở các eo biển", quan chức Mỹ phát biểu.
Các điều khoản dự thảo cũng chỉ ra rằng Mỹ sẽ bắt đầu giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran và miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của nước này, đổi lại việc Iran mở cửa eo biển.
Phản ứng của Israel
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết đất nước của ông sẽ không phải là một bên trong thỏa thuận này. Ông đã mâu thuẫn với ông Trump trước các yêu cầu đòi Israel kiềm chế hành động quân sự ở Li Băng để cho phép Washington đạt được thỏa thuận với Tehran.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel cho biết nước này sẽ không rút quân. Một quan chức cấp cao của Israel cho biết Israel kỳ vọng sẽ duy trì quyền tự do hành động chống lại các mối đe dọa.
