Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn muốn thể hiện sự kiên quyết trước Trung Quốc, nhưng chuyến thăm Bắc Kinh vừa qua dường như chứng minh điều ngược lại. Đứng dưới ánh đèn của Đại lễ đường Nhân dân, ông nâng ly chúc mừng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Sau khi nhấp một ngụm nhỏ, khuôn mặt của người đàn ông không thích uống rượu bỗng căng thẳng vì khó chịu. Ông chuyển ly cho một quan chức Mỹ và ngồi xuống vị trí của mình tại bữa tiệc chiêu đãi cấp nhà nước. Chiếc ly nhanh chóng được mang đi, đảm bảo ADN và dấu vân tay của tổng thống không bị sót lại.
Thái độ mềm mỏng trước Trung Quốc
Theo Telegraph, ông Trump tỏ ra khá bồn chồn. Ông dành cả buổi sáng đàm phán kín với ông Tập trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh kéo dài 2 ngày, cuốn theo các điều kiện của Trung Quốc. CNN nhận định ông Trump từ lâu tự khắc họa bản thân như một nhà lãnh đạo cứng rắn với Trung Quốc. Tuy nhiên, những lời lẽ đanh thép và cuộc chiến thương mại với Bắc Kinh lại bị lu mờ bởi thái độ khá nhượng bộ của ông trước ông Tập. Cách tiếp cận mềm mỏng đó được thể hiện rõ nét trong chuyến thăm Bắc Kinh vừa qua. Telegraph cho rằng hội nghị lần này là bài học về khả năng kiểm soát và cơ hội cho thế giới thấy Trung Quốc đang trỗi dậy, và Mỹ nên cảnh giác.
Biện pháp an ninh nghiêm ngặt
Phái đoàn Mỹ cất hết điện thoại ở nhà. Tại Mỹ, Hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo rất được mong chờ. Ông Trump ca ngợi khả năng đạt được một số đột phá về thương mại và mô tả đây là “Hội nghị thượng đỉnh tốt nhất từ trước đến nay”. Trong khi đó, Trung Quốc thông báo về chuyến thăm cấp nhà nước chỉ 48 giờ trước khi tổng thống Mỹ dự kiến hạ cánh. Truyền thông nhà nước Trung Quốc hầu như không đề cập gì đến ông Trump vào ngày ông đến. Trang nhất tờ China Daily hôm 12-5 lại tập trung vào cuộc gặp giữa ông Tập với Tổng thống Tajikistan Emomali Rahmon.
Trên mạng xã hội, các chủ đề liên quan đến ông Trump nhanh chóng chiếm sóng Weibo. Ngay khi chuyên cơ chở ông Trump hạ cánh, hashtag “#WelcomeTrumpToChina” leo lên vị trí chủ đề được bàn luận nhiều nhất. Các nhà báo và quan chức Mỹ đến Bắc Kinh với điện thoại và máy tính xách tay dùng một lần để tránh làm lộ nguồn tin. Một số đài truyền hình sử dụng mật danh giả như “Beyoncé” và “Rick Ross” trong nhóm chat được mã hóa. Những đài khác sử dụng điện thoại di động cá nhân trong suốt Hội nghị thượng đỉnh. Nhiều người nói đùa muốn gọi cho ông Trump để xem tổng thống có mang theo điện thoại hay không. Câu trả lời là Tổng thống đã để điện thoại ở nhà.
Các quan chức Nhà Trắng thay đổi số điện thoại và địa chỉ email thành tài khoản dùng một lần. Thiết bị cá nhân của họ cất giữ trên chuyên cơ Air Force One, trong túi Faraday có khả năng chặn mọi tín hiệu. Khi lên chuyến bay về Mỹ, một thùng đựng điện thoại dùng một lần, mã PIN và thông tin đăng nhập được chuẩn bị sẵn. Các phóng viên Mỹ phải tuân thủ nhiều quy định nghiêm ngặt. Việc đi vệ sinh bị hạn chế, nước uống và sạc dự phòng bị tịch thu. Căng thẳng leo thang khi một nhóm phóng viên Trung Quốc xông vào cuộc gặp song phương, xô đẩy một trợ lý Nhà Trắng.
Khi ông Trump gặp ông Tập, các em nhỏ vẫy hoa chào đón tại Đại lễ đường Nhân dân, khiến tổng thống Mỹ rất cảm động. “Tôi đặc biệt ấn tượng với những đứa trẻ đó. Chúng rất vui vẻ, rất xinh. Thật tuyệt vời”, ông Trump nói trong bài phát biểu khai mạc. Ông Tập đã tổ chức lễ đón tiếp long trọng với thảm đỏ, nghi thức bắn 21 phát đại bác, chuyến tham quan riêng Thiên Đàn.
Vấn đề Đài Loan và các thỏa thuận
Sự cứng rắn của ông Trump dường như biến mất trong các vòng đàm phán. Vấn đề đảo Đài Loan nổi bật nhất, là chủ đề khó nhằn với mọi tổng thống Mỹ. Trong phần lớn chuyến đi, ông Trump né tránh nói trực diện. Nhà báo Sean Hannity của Fox News thậm chí không đề cập đến chủ đề này trong cuộc phỏng vấn phát sóng hôm 14/5. Trên chuyến bay về Mỹ, ông Trump cho biết đã thảo luận với phía Trung Quốc về kế hoạch bán số khí tài trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan và sẽ đưa ra quyết định trong thời gian ngắn. Trước đó, chính quyền của ông đã phê duyệt chuyển giao vũ khí trị giá 11 tỷ USD cho hòn đảo này. Tổng thống Mỹ lặp lại luận điểm rằng Đài Loan đã là một phần của Trung Quốc từ hàng nghìn năm nay. Việc ông Trump thảo luận với Bắc Kinh về khí tài cho Đài Loan được đánh giá là một thắng lợi của Trung Quốc, phá vỡ cam kết lịch sử của Mỹ năm 1982.
Bên cạnh đó, ông Trump cân nhắc dỡ bỏ lệnh trừng phạt với các công ty Trung Quốc đã mua dầu của Iran. Về các cuộc tấn công mạng từ Trung Quốc, ông cho rằng đó là vấn đề của cả hai phía. Các thương vụ kinh doanh hầu như không có tiến triển đáng kể. Thương vụ bán máy bay Boeing chỉ đạt khoảng 200 chiếc Boeing 737 Max, thấp hơn nhiều so với con số 500 thảo luận ban đầu. Lời hứa “cấm người Trung Quốc sở hữu đất nông nghiệp của Mỹ” cũng không thành. Ông Trump khá mập mờ về vấn đề này. Chính quyền Trump tuyên bố sẽ thu hồi thị thực sinh viên Trung Quốc, nhưng ông Trump nói: “Câu nói ‘Tôi không muốn có sinh viên nào cả’ là lời xúc phạm với cả một quốc gia.”
Kết luận
Ông Trump vốn thích giữ nhiều lựa chọn. Thế giới thường nhìn vào những gì tổng thống làm, thay vì chỉ những gì ông nói. Có thể ông Trump không muốn phá hỏng thái độ cởi mở sau chuyến đi. Tuy nhiên, ông dễ bị ảnh hưởng bởi những lời lẽ ngọt nhạt từ các nhà lãnh đạo quyền lực. Trong chính sách với Trung Quốc, việc đạt được các thỏa thuận ngày càng được ưu tiên cao hơn. Chưa rõ mối quan hệ Mỹ - Trung sẽ thay đổi thế nào. Ngay cả khi ông Trump mong muốn một mối quan hệ tốt đẹp hơn, các thành viên đảng Cộng hòa chưa chắc đã hài lòng. Ông Trump đã phần nào chứng minh ông không hề cứng rắn với Trung Quốc như ông tưởng.
