Thông tin uy tín 24h từ ZNews.vn cho thấy, trước thềm hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung, Bắc Kinh đang nắm giữ nhiều lợi thế chiến lược. Với đòn bẩy từ đất hiếm, những bước tiến vượt bậc trong công nghệ và sức mạnh quân sự ngày càng lớn, Trung Quốc bước vào cuộc gặp với tâm thế tự tin.
Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Donald Trump tới Bắc Kinh từ ngày 13 đến 15/5 đang được các hãng truyền thông quốc tế theo dõi sát sao. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc sau gần 9 năm, kể từ năm 2017, và chỉ diễn ra hơn 6 tháng sau cuộc gặp tại Busan, Hàn Quốc. Chuyến công du này được kỳ vọng sẽ làm dịu căng thẳng trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, đặc biệt là cuộc chiến tại Iran đang tác động mạnh đến kinh tế toàn cầu.
Đòn bẩy kinh tế và quân bài đất hiếm
Theo tờ South China Morning Post, Bắc Kinh tham dự hội nghị thượng đỉnh với sự tự tin cao độ. Trung Quốc hiện thống trị chuỗi khai thác và chế biến đất hiếm toàn cầu. Đây là thành phần không thể thiếu trong các thiết bị quân sự và điện tử dân dụng, do đó các lệnh hạn chế xuất khẩu của Bắc Kinh đã gây áp lực trực tiếp lên chuỗi cung ứng của Mỹ.
Kể từ khi tung ra quân bài đất hiếm vào tháng 10, Bắc Kinh đã trở nên cứng rắn hơn và không còn quá lo ngại về vấn đề thuế quan. Sau thỏa thuận đình chiến thương mại tạm thời vào tháng 10/2025, cục diện đã thay đổi đáng kể: Mỹ buộc phải nới lỏng một số sắc thuế, trong khi Trung Quốc nối lại nhập khẩu đậu nành và tạm dừng các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Sự thay đổi này giúp Bắc Kinh nắm thế chủ động trên bàn đàm phán.
Jeremy Chan, chuyên gia phân tích cấp cao tại Eurasia Group, nhận định: Việc siết chặt nguồn cung đất hiếm đã giúp Trung Quốc kiềm chế Mỹ hiệu quả, đồng thời giải tỏa tâm lý e ngại của giới lãnh đạo Bắc Kinh trước các đòn áp thuế hay kiểm soát xuất khẩu từ Washington. Bắc Kinh hiện nắm giữ công cụ răn đe sắc bén, khiến cái giá cho mọi hành động tái leo thang căng thẳng từ phía Mỹ trở nên đắt đỏ hơn.
Bên cạnh đất hiếm, Trung Quốc vẫn duy trì nhiều đòn bẩy chiến lược khác như kiểm soát xuất khẩu chip bán dẫn đời cũ, dược phẩm và nguyên liệu đầu vào công nghiệp. Giới quan sát dự báo Bắc Kinh sẽ không ngần ngại kích hoạt các quân bài dự phòng này để bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh đối đầu công nghệ ngày càng quyết liệt.
Sự trỗi dậy của quân đội và công nghệ
Dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc đã thu hẹp đáng kể khoảng cách với Mỹ thông qua đầu tư mạnh vào các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, xe điện và hiện đại hóa quân đội, theo Wall Street Journal. Sau hơn một thập kỷ lãnh đạo, ông Tập đã xây dựng một lực lượng quân đội hùng mạnh, duy trì vị thế công xưởng thế giới và vươn lên cạnh tranh trực tiếp với Thung lũng Silicon về công nghệ lõi.
Ông Tập đang điều hướng hàng trăm tỷ USD vào tham vọng tự chủ bán dẫn, AI và các ngành công nghiệp chiến lược. Trong thông điệp đầu năm, nhà lãnh đạo Trung Quốc khẳng định sức mạnh quốc gia đã đạt tầm cao mới, minh chứng bằng việc hạ thủy các tàu sân bay tiên tiến nhất và bổ sung hàng trăm thiết bị tối tân vào kho vũ khí. Bắc Kinh hiện sẵn sàng đáp trả quyết liệt hơn trước các áp lực từ phương Tây. Minh chứng là việc Bắc Kinh vừa lệnh cho các doanh nghiệp nội địa phớt lờ lệnh trừng phạt của Mỹ đối với 5 nhà máy lọc dầu bị cáo buộc giao dịch với Iran. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc áp dụng quy tắc ngăn chặn các hành động pháp lý ngoài lãnh thổ nhằm bảo vệ quyền lợi kinh tế.
Dù đạt được những bước tiến về quân sự, tờ Wall Street Journal nhận định một số mảng lớn của nền kinh tế Trung Quốc đang gặp khó khăn. Cuộc khủng hoảng địa ốc đã thổi bay hàng nghìn tỷ USD tài sản. Tỷ trọng đóng góp của ngành xây dựng và bất động sản vào GDP đã sụt giảm mạnh, từ 16% năm 2023 xuống còn 11% vào năm ngoái. Các ngành công nghệ mới dù tăng trưởng nhanh nhưng chưa đủ quy mô để lấp đầy khoảng trống mà lĩnh vực bất động sản để lại, khiến đà tăng trưởng chung chậm lại và không tạo đủ việc làm cho xã hội.
Mục Thế giới giới thiệu cuốn Quốc gia thăng trầm: Lý giải vận mệnh của các nền kinh tế được NXB Thế giới ra mắt năm 2018. Tác phẩm làm rõ sự phát triển và đi xuống của nền kinh tế thế giới từ cuối thập niên 1990 đến đầu những năm 2000, vạch ra 10 quy luật nhận diện chu kỳ kinh tế dẫn đến vận mệnh tăng trưởng hay suy thoái của một quốc gia.
