Một số quan chức cấp cao của Ukraine tuyên bố sẽ trả lại các huân chương nhà nước của Ba Lan, sau khi Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki thu hồi phần thưởng cao quý nhất từng trao cho người đồng cấp Volodymyr Zelensky.
Động thái trả lại huân chương
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha, Chánh văn phòng Tổng thống Kyrylo Budanov và Đại sứ Ukraine tại Ba Lan Vasyl Bodnar lần lượt đăng tải trên mạng xã hội rằng họ sẽ trả lại các phần thưởng từng được Warsaw trao trước đây. Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa hai đồng minh leo thang.
Nguyên nhân tranh cãi
Tranh cãi bắt nguồn từ tháng 5, khi Tổng thống Zelensky đặt tên một đơn vị quân đội theo Quân đội khởi nghĩa Ukraine (UPA). Đây là lực lượng dân tộc chủ nghĩa mà Kiev cho là đã chiến đấu giành độc lập trong và sau Thế chiến II. Tuy nhiên, UPA bị Ba Lan chỉ trích vì vai trò trong các vụ thảm sát tại vùng Volhynia giai đoạn 1943-1945, khiến khoảng 100.000 người Ba Lan, bao gồm phụ nữ và trẻ em, thiệt mạng.
Phản ứng của Ba Lan
Ngày 19/6, Tổng thống Nawrocki quyết định thu hồi Huân chương Đại bàng Trắng, phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan, đã trao cho ông Zelensky. Trong một đoạn video đăng trên mạng xã hội X, ông Nawrocki tuyên bố: “Quyết định của Ukraine trong việc tôn vinh UPA là điều không thể lý giải và gây thất vọng sâu sắc. Nó không chỉ làm tổn hại đến lịch sử mà còn làm suy giảm lòng tin được xây dựng trong nhiều năm”.
Hệ lụy ngoại giao
Căng thẳng gia tăng trong bối cảnh quan hệ Ba Lan-Ukraine vốn đã rạn nứt sau hơn 4 năm chiến sự với Nga. Ba Lan, thành viên EU, đã trở thành trung tâm trung chuyển viện trợ quân sự của phương Tây cho Kiev. Đáp lại, các quan chức Ukraine cho rằng Nga hưởng lợi từ căng thẳng này. Ngoại trưởng Sybiha bày tỏ tiếc nuối khi “cảm xúc lấn át Warsaw”, trong khi Đại sứ Bodnar cho rằng động thái này bị nhìn nhận như hành động nhằm vào người dân Ukraine.
Triển vọng hội nghị tái thiết
Sự việc xảy ra chỉ vài ngày trước khi ông Zelensky dự kiến tham dự hội nghị tái thiết Ukraine do Ba Lan tổ chức. Các doanh nghiệp, nhà tài trợ và quan chức sẽ thảo luận về công cuộc tái thiết, nhưng tranh cãi về huân chương có thể làm lu mờ sự kiện. Quốc hội Ba Lan đã mô tả các vụ thảm sát Volhynia là diệt chủng. Kiev thừa nhận hành động tàn sát và cho phép khai quật hài cốt nạn nhân, nhưng kêu gọi Warsaw không chính trị hóa vấn đề.
Ngày 19/6, Tổng thống Nawrocki khẳng định quyết định tước huân chương không nhằm vào người dân Ukraine và chính sách an ninh của Ba Lan đối với Kiev vẫn không đổi. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, đối thủ chính trị của ông Nawrocki, đã kêu gọi hai tổng thống hạ nhiệt căng thẳng.
