Các quan chức Mỹ và Iran đang tìm cách nối lại đàm phán sau khi kế hoạch ban đầu bị tạm hoãn, theo thông tin từ hãng tin Axios ngày 20/6. Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đều đang trên đường đến Thụy Sĩ để tham gia các cuộc đàm phán.
Bối cảnh đàm phán
Động thái này diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn tại Li Băng dường như đã khôi phục các nỗ lực nhằm biến thỏa thuận tạm thời về cuộc chiến Iran thành một thỏa thuận khu vực lâu dài. Israel và Hezbollah, lực lượng do Iran hậu thuẫn tại Li Băng, đã đồng ý ngừng bắn vào ngày 20/6, sau khi giao tranh leo thang làm dấy lên nghi ngờ về các cuộc đàm phán Mỹ - Iran. Các cuộc đàm phán được xem là yếu tố then chốt để mở lại eo biển Hormuz và ổn định nguồn cung dầu mỏ.
Diễn biến này xảy ra sau khi Mỹ và Iran ký kết trực tuyến một bản ghi nhớ gồm 14 điểm trong tuần này nhằm chấm dứt giao tranh và mở ra khoảng thời gian 60 ngày để giải quyết các bất đồng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, cũng như nhiều vấn đề gai góc khác cần được tháo gỡ để đạt được một thỏa thuận bền vững hơn.
Chuẩn bị cho đàm phán kỹ thuật
Sau khi bản ghi nhớ (MOU) được ký kết ngày 17/6, công tác chuẩn bị cho các cuộc đàm phán kỹ thuật tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock của Thụy Sĩ đã được xúc tiến nhanh chóng. Tuy nhiên, Nhà Trắng ngày 18/6 thông báo Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sẽ không tham dự. Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết các cuộc đàm phán đã bị hoãn lại, nhưng nước này vẫn sẵn sàng đóng vai trò trung gian và công tác chuẩn bị vẫn tiếp tục.
Quyết định của Phó Tổng thống Vance về việc hủy kế hoạch tới Thụy Sĩ vào ngày 18/6 để tham gia các cuộc đàm phán với Iran được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Israel và Hezbollah.
Sự có mặt của các quan chức cấp cao
Sau khi lệnh ngừng bắn được thiết lập, Đặc phái viên Mỹ Witkoff đã tới Thụy Sĩ để tham gia phái đoàn cùng ông Jared Kushner, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã có mặt tại đây. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Araghchi cũng dự kiến đến Thụy Sĩ trong ngày 20/6. Sự có mặt của các quan chức cấp cao trong phái đoàn Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ làm dấy lên hy vọng rằng hai bên có thể nối lại kế hoạch đàm phán bị tạm hoãn và ký thỏa thuận hòa bình trực tiếp.
Diễn biến mới cho thấy cả hai bên đều có ý định khởi động các cuộc đàm phán kỹ thuật nhằm hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Nội dung thỏa thuận tạm thời
Thỏa thuận tạm thời yêu cầu Mỹ, Iran và các đồng minh của họ tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Li Băng. Israel, nước không tham gia các cuộc đàm phán, khẳng định nước này không phải là một bên của thỏa thuận.
Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Pakistan ngày 19/6, Ngoại trưởng Araghchi cho rằng Mỹ sẽ phải chịu trách nhiệm nếu có bất kỳ vi phạm nào đối với các cam kết trong thỏa thuận, bao gồm cả việc chấm dứt giao tranh tại Li Băng.
Bản ghi nhớ cũng đề cập đến việc nới lỏng các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Iran, giải phóng các tài sản bị đóng băng trị giá hàng chục tỷ USD và cho phép miễn trừ ngay lập tức đối với hoạt động xuất khẩu dầu của nước này. Thỏa thuận còn bao gồm một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD dành cho Iran cùng nhiều ưu đãi tài chính khác, theo Axios.
