Trong phiên điều trần đầu tiên trước Quốc hội Mỹ vào ngày 2/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định nhóm đàm phán của Mỹ không nhượng bộ Iran vì eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh mọi thảo luận về nới lỏng trừng phạt đều phải gắn với nguyên nhân ban đầu, đó là chương trình hạt nhân của Iran.
Quan điểm cứng rắn về trừng phạt
Phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, Ngoại trưởng Rubio cho biết: "Hiện tại, mọi nội dung được thảo luận với Iran đều xoay quanh việc nới lỏng trừng phạt phải dựa trên các điều kiện cụ thể. Điều đó có nghĩa nới lỏng trừng phạt phải gắn với nguyên nhân khiến các lệnh trừng phạt được áp đặt. Nguyên nhân chính ở đây là chương trình hạt nhân của Iran." Ông nhấn mạnh Iran bị trừng phạt vì hoạt động làm giàu uranium và theo đuổi vũ khí hạt nhân, do đó chỉ khi Iran chấm dứt các hoạt động này mới được xem xét nới lỏng trừng phạt.
Ông Rubio khẳng định đoàn đàm phán của Mỹ không đề nghị nới lỏng trừng phạt để đổi lấy việc mở lại eo biển Hormuz. Đây là phiên điều trần đầu tiên trong số bốn phiên mà ông phải tham gia trong hai ngày 2-3/6, liên quan đến chiến sự Iran và đề xuất ngân sách tài khóa 2027 của chính quyền Trump.
Áp lực từ Quốc hội
Chính quyền ông Trump đề xuất cắt 30% ngân sách ngoại giao xuống còn 36 tỷ USD, nhưng tăng 50% chi tiêu quân sự lên mức kỷ lục 1.500 tỷ USD. Các phiên điều trần diễn ra trong bối cảnh lưỡng đảng tại Mỹ ngày càng lo ngại về cuộc chiến với Iran. Nhiều nghị sĩ Dân chủ chỉ trích chính quyền thiếu minh bạch về chiến lược, trong khi một số nghị sĩ Cộng hòa cũng bày tỏ lo ngại về xung đột kéo dài.
Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen, thành viên Dân chủ cấp cao nhất trong Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, đã chỉ trích ông Rubio vì cung cấp quá ít thông tin về chiến lược và kế hoạch của chính quyền. Bà Shaheen nhấn mạnh cử tri Mỹ muốn được hỗ trợ kinh tế hơn là những tham vọng chính trị ở nước ngoài, đồng thời cho rằng chính quyền đang đưa ra các tuyên bố giảm nhẹ về chiến sự để tránh giải trình trước Quốc hội.
Tuyên bố gây tranh cãi
Trong phiên điều trần, có thời điểm ông Rubio tuyên bố: "Cuộc chiến đã kết thúc", khi tranh luận gay gắt với Thượng nghị sĩ Dân chủ Cory Booker. Ngoại trưởng Mỹ cũng cho biết có những "dấu hiệu" cho thấy Lãnh tụ Tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei, dù chưa xuất hiện công khai nhưng đang tham gia sâu hơn vào hoạt động đàm phán giữa Mỹ và Iran.
Bất chấp các diễn biến phức tạp trên chiến trường và đàm phán kéo dài chưa có kết quả, Tổng thống Trump vẫn khẳng định chiến dịch quân sự sẽ ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và tin rằng thỏa thuận chấm dứt chiến sự là mục tiêu có thể đạt được. Tuy nhiên, ông Rubio không đưa ra thời điểm cụ thể cho thỏa thuận này.
Khi cuộc xung đột với Iran bước sang tháng thứ tư, ngày càng nhiều nghị sĩ lưỡng đảng đặt câu hỏi về chiến dịch quân sự kéo dài của Mỹ tại Iran. Việc ông Rubio phải tham gia tới bốn phiên điều trần trong một tuần cho thấy chính quyền chịu áp lực ngày càng lớn từ Quốc hội.
