Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố ông tin tưởng có thể đạt được một thỏa thuận với Iran trong vòng 48 giờ tới, làm dấy lên hy vọng về một bước ngoặt trong quan hệ căng thẳng giữa hai nước. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Washington và Tehran đang diễn ra tại Oman, với sự trung gian của các quan chức nước chủ nhà.
Phát biểu gây chú ý của Tổng thống Trump
Phát biểu trước báo giới tại Phòng Bầu dục, ông Trump nói: “Chúng tôi có thể đạt được một thỏa thuận với Iran trong 48 giờ tới. Tôi tin rằng điều đó có thể xảy ra.” Tuyên bố này được đưa ra ngay sau khi vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran kết thúc mà không có kết quả cụ thể, nhưng cả hai bên đều mô tả cuộc gặp là “tích cực” và “có tính xây dựng”.
Theo các nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Mỹ, đặc phái viên Steve Witkoff đã có cuộc gặp kéo dài khoảng 2 giờ 30 phút với Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi tại Muscat, Oman. Đây là cuộc đàm phán trực tiếp cấp cao đầu tiên giữa hai nước kể từ khi ông Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2018.
Nội dung và kỳ vọng từ các cuộc đàm phán
Các cuộc đàm phán tập trung vào chương trình hạt nhân của Iran, vốn đã đạt mức làm giàu urani lên tới 60%, gần với cấp độ vũ khí. Mỹ yêu cầu Iran phải giảm đáng kể hoạt động làm giàu và hợp tác đầy đủ với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Đổi lại, Washington có thể nới lỏng các lệnh trừng phạt kinh tế đang bóp nghẹt nền kinh tế Iran.
Ông Trump nhấn mạnh rằng nếu đạt được thỏa thuận, đây sẽ là một “thỏa thuận tốt” cho cả hai bên. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng nếu Iran không chịu nhượng bộ, Mỹ sẽ “hành động quân sự” như một phương án cuối cùng. “Tôi không muốn làm điều đó, nhưng nếu cần, chúng tôi sẽ làm”, ông nói thêm.
Phản ứng từ phía Iran
Phía Iran, trong khi đó, bày tỏ thận trọng nhưng không loại trừ khả năng đạt được thỏa thuận. Bộ trưởng Ngoại giao Araghchi mô tả cuộc đàm phán là “nghiêm túc và thẳng thắn”, đồng thời nhấn mạnh rằng Tehran sẵn sàng tiếp tục đối thoại nếu Washington tôn trọng các quyền lợi của Iran. Lãnh tụ tối cao Iran, Ayatollah Ali Khamenei, trước đó đã bác bỏ đàm phán trực tiếp với Mỹ, nhưng cho phép đàm phán gián tiếp thông qua trung gian.
Các nhà phân tích cho rằng tuyên bố của ông Trump có thể là một chiến thuật gây áp lực nhằm thúc đẩy Iran nhượng bộ nhanh hơn, nhưng cũng có thể phản ánh sự lạc quan thực sự từ phía Washington. “48 giờ là một khoảng thời gian rất ngắn cho một thỏa thuận phức tạp như vậy. Tuy nhiên, nếu cả hai bên đều có thiện chí, một khuôn khổ sơ bộ có thể được thiết lập”, một quan chức ngoại giao phương Tây giấu tên nhận định.
Tác động khu vực và quốc tế
Việc đạt được thỏa thuận sẽ có tác động lớn đến khu vực Trung Đông, nơi đang chứng kiến nhiều cuộc xung đột và căng thẳng leo thang. Giá dầu thô thế giới ngay lập tức giảm nhẹ sau tuyên bố của ông Trump, cho thấy thị trường đang đặt kỳ vọng vào khả năng hòa dịu. Ngoài ra, một thỏa thuận thành công cũng sẽ giúp Mỹ tập trung nguồn lực cho các ưu tiên khác, bao gồm cạnh tranh với Trung Quốc và giải quyết cuộc xung đột Nga-Ukraine.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vẫn tỏ ra hoài nghi về tính khả thi của mốc thời gian 48 giờ. Lịch sử cho thấy các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran thường kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Ngay cả khi đạt được thỏa thuận sơ bộ, việc thực thi và xác minh vẫn là một quá trình phức tạp.
Bối cảnh quan hệ Mỹ-Iran
Quan hệ Mỹ-Iran đã trải qua nhiều thăng trầm kể từ năm 2018 khi ông Trump đơn phương rút khỏi Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) và tái áp đặt các lệnh trừng phạt. Iran sau đó đã dần từ bỏ các cam kết trong thỏa thuận, tăng cường làm giàu urani và hạn chế hợp tác với IAEA. Các nỗ lực ngoại giao dưới thời chính quyền Biden trước đó đã không đạt được tiến triển đáng kể.
Việc ông Trump trở lại Nhà Trắng vào năm 2025 đã mở ra một chương mới, với việc ông tuyên bố sẵn sàng đàm phán nhưng vẫn duy trì sức ép tối đa. Các cuộc đàm phán tại Oman là kết quả của những nỗ lực ngoại giao con thoi từ phía các nước trung gian như Oman, Qatar và Thụy Sĩ.
Trong khi cộng đồng quốc tế đang dõi theo, câu hỏi lớn nhất là liệu cả hai bên có thể vượt qua những bất đồng sâu sắc để đạt được một thỏa thuận trong thời gian ngắn hay không. Với tuyên bố mới nhất của ông Trump, cục diện có thể sẽ rõ ràng hơn trong những ngày tới.
