Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 9/6 đã công khai đề cập tới khả năng thu được lợi ích từ cuộc chiến với Iran, khi cho rằng việc tái thiết Iran có thể tiêu tốn 1.000 tỷ USD và Mỹ có thể tham gia vào quá trình này.
Đề xuất tái thiết Iran với chi phí khổng lồ
Trong một cuộc phỏng vấn với ABC News, ông Trump nói: “Sẽ phải có ai đó xây dựng lại toàn bộ cơ sở hạ tầng đó, những cây cầu mới, công trình mới, các nhà máy điện mới. Họ đang nói đến khoảng 1.000 tỷ USD, có lẽ còn nhiều hơn. Và các bạn biết đấy, đó là lý do chúng tôi có lẽ sẽ tham gia vào quá trình tái thiết, đúng không, giúp họ xây dựng lại”.
Khi được hỏi liệu điều này có giống với kế hoạch Marshall dành cho Iran hay không, nhà lãnh đạo Mỹ đáp: “Đúng vậy, nhưng chúng tôi sẽ lấy một nửa lượng dầu của họ”. Kế hoạch Marshall là chương trình viện trợ kinh tế quy mô lớn của Mỹ sau Thế chiến II nhằm giúp các nước Tây Âu tái thiết và phục hồi kinh tế.
Phản ứng từ Iran và những trở ngại
Hiện chưa rõ tính khả thi của phương án nói trên. Tuy nhiên, theo giới quan sát, trong khi chính phủ Iran đang yêu cầu nguồn tài chính để tái thiết như một phần của thỏa thuận hòa bình, Tehran gần như chắc chắn sẽ phản đối bất kỳ sự tham gia trực tiếp nào của Mỹ cũng như bất kỳ thỏa thuận nào trao quyền kiểm soát dầu mỏ của nước này cho Washington.
Hai nước đã không có quan hệ ngoại giao trong gần 50 năm và nền kinh tế Iran vẫn đang chịu tác động từ các lệnh trừng phạt của Mỹ. Bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ phải giải quyết những trở ngại đó trước khi có thể tính đến sự tham gia của Mỹ vào công cuộc tái thiết Iran.
Lo ngại từ Israel
Trong khi đó, truyền thông Israel dẫn nguồn thạo tin cho biết, ngày càng có nhiều lo ngại trong nội bộ nước này về việc Tel Aviv có thể rơi vào tình huống buộc phải đối đầu với Iran một mình mà không có sự hỗ trợ của Mỹ.
Theo nguồn tin, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu được cho là đã cảnh báo Tel Aviv có thể sẽ “tấn công mà không có sự hậu thuẫn của Mỹ, bất chấp mọi cái giá phải trả” trong một cuộc họp nội các. Theo ông Netanyahu, Tel Aviv không muốn phải đi tới bước đó, nhưng hiểu rằng họ có đủ khả năng để hành động nếu cần thiết.
Cuộc điện đàm Trump-Netanyahu
Trong cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Israel và Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhà lãnh đạo Mỹ được cho là không hoàn toàn bác bỏ khả năng Israel đáp trả các cuộc tấn công của Iran, nhưng nhấn mạnh rằng ông muốn phản ứng phải ở mức kiềm chế. Ông Trump cũng nói với ông Netanyahu rằng Washington đang tiến rất gần tới việc đạt được một thỏa thuận hòa bình với Tehran.
Israel cho rằng với việc ông Trump đang thúc đẩy một thỏa thuận ngoại giao, ông có thể phản đối ngay cả một đòn tấn công mang tính biểu tượng nếu căng thẳng leo thang trở lại trong tương lai.
Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu trên Fox News rằng Israel có thể sẽ hài lòng với thỏa thuận mà Mỹ ký với Iran, nhưng cũng có thể không thích việc thỏa thuận đó chủ yếu phục vụ lợi ích của Washington.
Ngoài ra, những chi tiết mới về cuộc điện đàm giữa ông Trump và ông Netanyahu gần đây cũng đã được hé lộ. Theo nguồn tin của Jerusalem Post, Tổng thống Mỹ dường như đã cảnh báo nhà lãnh đạo Israel rằng nếu các cuộc tấn công của Tel Aviv leo thang thành một cuộc chiến toàn diện, Israel có thể sẽ phải một mình đối đầu với Iran.
