Tổng thống Mỹ Donald Trump đã dành lời khen cho lãnh đạo Nga và Trung Quốc sau khi Mỹ đạt thỏa thuận với Iran, nhưng mô tả Thủ tướng Israel là "một người rất khó chơi". Thông tin được đăng tải trên ZNews.vn ngày 16/6/2026.
Thỏa thuận Mỹ - Iran và eo biển Hormuz
Ngày 15/6, Tổng thống Donald Trump và Phó Tổng thống JD Vance đã cùng ký điện tử biên bản ghi nhớ (MoU) với Iran. Về phía Tehran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf là người ký văn kiện này. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: "Tàu thuyền đã bắt đầu di chuyển, nhiều tàu chở đầy dầu rời khỏi eo biển Hormuz. Chúng đang đi dọc theo 'xa lộ' phía Nam, một tuyến đường hoàn toàn an toàn, được bảo đảm và nguyên vẹn", đề cập đến tuyến hàng hải trong eo biển đi qua lãnh hải Oman.
Trong cuộc phỏng vấn với New York Times ngày 14/6, ông Trump cho rằng thỏa thuận vừa đạt được sẽ giúp eo biển Hormuz trở thành tuyến hàng hải "miễn phí vĩnh viễn". Ông khẳng định chiến dịch quân sự của Mỹ cùng các biện pháp phong tỏa đã tạo điều kiện hình thành thỏa thuận. Cuộc trao đổi diễn ra khi Washington và Tehran chuẩn bị vòng đàm phán tiếp theo tại Thụy Sĩ, dự kiến từ ngày 19 hoặc 20/6, nhằm hoàn thiện thỏa thuận hạt nhân chính thức.
Ông Trump ca ngợi lãnh đạo Nga - Trung
Trong cuộc trao đổi, ông Trump dành lời tích cực cho Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ông cho rằng cả hai đã hỗ trợ tiến trình đạt thỏa thuận, hoặc ít nhất không cản trở nỗ lực của Washington liên quan đến eo biển Hormuz. Về ông Tập, ông Trump nói: "Ông ấy là quý ông thực thụ". Ông nhấn mạnh: "Ông ấy không điều tàu chở dầu cùng 20 tàu khu trục hộ tống mỗi bên để phá lệnh phong tỏa".
Ngược lại, ông Trump tỏ ra không hài lòng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ông cho rằng các cuộc tấn công do Israel thực hiện từng khiến đàm phán đối mặt nguy cơ đổ vỡ. "Ông ấy là người rất khó làm việc cùng", ông Trump nói. Ông cũng mô tả ban lãnh đạo hiện nay của Iran, gồm lãnh tụ tối cao mới Mojtaba Khamenei, là những người theo hướng thực dụng, khác biệt so với tuyên bố trước đây kêu gọi người dân Iran thay đổi chính quyền.
Những thách thức còn lại trong thỏa thuận
Theo New York Times, nhiều nội dung ông Trump đề cập chưa xuất hiện trong bản ghi nhớ hiện tại hoặc còn nằm trong chương trình đàm phán sắp tới. Thỏa thuận hiện nay mới chỉ đình chỉ các loại phí tại eo biển Hormuz trong 60 ngày và dự kiến tổ chức đối thoại khu vực về tương lai tuyến hàng hải này. Washington và Tehran vẫn đang thương lượng về việc Iran có tạm dừng làm giàu uranium trong 20 năm hay không. Ông Trump để ngỏ khả năng chấp nhận thời hạn 15 năm, nhưng không muốn thảo luận sâu trên truyền thông.
Ông Trump so sánh thỏa thuận mới với JCPOA năm 2015, khẳng định văn bản của ông sẽ đảm bảo Iran "không thể phát triển hoặc mua sắm vũ khí hạt nhân". Ông nhấn mạnh Tehran sẽ vĩnh viễn bị giới hạn làm giàu ở cấp độ phi quân sự. Dù Mỹ cam kết hỗ trợ xử lý nhiên liệu hạt nhân đã làm giàu, ông chưa đưa ra thời hạn cụ thể. Ông khẳng định các cuộc tấn công quân sự là nhân tố quyết định: "Họ không muốn cuộc tấn công thứ ba. Những đòn tấn công của chúng tôi có tác động to lớn đến việc đạt được thỏa thuận này".
Các đồng minh châu Âu từng phản đối chiến dịch quân sự, nhưng lãnh đạo Pháp, Đức, Ý và Anh đã ra tuyên bố chung hoan nghênh thỏa thuận: "Đây là cơ hội để khôi phục ổn định khu vực và nền kinh tế toàn cầu. Việc hoàn tất đàm phán chi tiết và thực thi thỏa thuận nhanh chóng, toàn diện là rất quan trọng." Ông Trump thờ ơ với phản ứng trước đó của đồng minh, nhưng hoan nghênh sự tham gia của họ ở giai đoạn này.
Tác động đến thị trường tài chính
Thông tin về thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran nhanh chóng tác động đến thị trường tài chính toàn cầu. Theo Crypto Briefing, giá Bitcoin vượt mốc 63.000 USD sau khi thỏa thuận công bố ngày 14/6. Giá dầu Brent giảm 4-5%, xuống 83-84 USD/thùng. Wall Street Journal đưa tin Bitcoin tiếp tục tăng trong phiên giao dịch ngày 15/6, có thời điểm tiến sát mốc 67.000 USD, mức cao nhất gần hai tuần. Bitcoin tăng kéo theo nhiều cổ phiếu liên quan đến tiền số. Wall Street Journal cho rằng diễn biến này phản ánh tâm lý chấp nhận rủi ro gia tăng sau thỏa thuận. Barron's dẫn nhận định từ Deutsche Bank cho rằng đây là tín hiệu tích cực, nhưng các cuộc đàm phán 60 ngày về chương trình hạt nhân sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính bền vững của hòa bình.
