Ngày 7/7, các nhà lãnh đạo NATO công bố loạt thỏa thuận mua sắm quốc phòng trị giá hàng chục tỷ USD tại Thổ Nhĩ Kỳ. Theo một quan chức NATO, tổng giá trị các thỏa thuận được công bố tại Ankara sẽ đạt ít nhất 50 tỷ USD. Trong đó, các nước châu Âu sẽ mua nhiều máy bay không người lái trinh sát của hãng Northrop Grumman (Mỹ).
Ông Trump chỉ trích đồng minh
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có mặt tại Ankara để dự hội nghị thượng đỉnh. Tại đây, ông Trump cho biết ông cảm thấy thất vọng về các đồng minh và tiếp tục thúc đẩy ý tưởng để Mỹ kiểm soát Greenland. Trong cuộc gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan tại Ankara, ông Trump cho biết ông có thể đã “tẩy chay” hội nghị thượng đỉnh NATO, nếu không có mối quan hệ tốt đẹp với nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Trump cũng không loại trừ khả năng tiếp tục rút thêm binh sĩ Mỹ khỏi châu Âu.
"Tôi rất thất vọng về NATO", ông Trump nói, đồng thời chỉ trích Anh, Pháp, Đức và Italy vì cho rằng các nước này chưa hỗ trợ đầy đủ cho Mỹ trong cuộc xung đột với Iran. Ông Trump cho rằng Mỹ "không nhận được sự đối xử công bằng" từ các đồng minh, dù ông tiếp tục nhấn mạnh Washington không mong muốn và cũng không cần sự hỗ trợ của họ. "Trước cả khi tôi đề nghị, họ đã nói sẽ không tham gia, trong khi chúng tôi đã đầu tư hàng nghìn tỷ USD cho NATO", ông Trump nói.
Mỹ dỡ bỏ trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ
Trong khi chỉ trích các đồng minh lâu năm, ông Trump đồng thời thông báo Mỹ sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt áp đặt lên Thổ Nhĩ Kỳ từ năm 2020. Ông cũng bày tỏ sẵn sàng bán tiêm kích F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ. Động thái này cho thấy tiến triển trong việc gỡ bỏ những vướng mắc kéo dài trong quan hệ song phương.
NATO nỗ lực chứng minh cam kết
Các nhà lãnh đạo NATO đang nhóm họp tại Ankara với mục tiêu thể hiện sự đoàn kết trong liên minh sau một năm đầy sóng gió. Cuộc xung đột tại Iran càng làm bộc lộ những rạn nứt trong liên minh vốn được xem là nền tảng an ninh của phương Tây trong hàng thập kỷ qua. Các thành viên NATO đang tìm cách chứng minh với ông Trump thấy rằng họ đang tích cực tăng cường đầu tư quốc phòng theo mong muốn của ông.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte ngày 6/7 nhấn mạnh các nước châu Âu đã tăng chi tiêu quốc phòng ở mức "đáng kinh ngạc". Trước khi ông Trump đến Ankara, ông Rutte công bố hàng loạt sáng kiến và thỏa thuận tại diễn đàn công nghiệp quốc phòng diễn ra bên lề hội nghị. Ông Rutte kêu gọi "cuộc cách mạng" trong ngành công nghiệp quốc phòng của NATO. "Chúng ta không dư dả về thời gian. Chúng ta cần gia tăng năng lực ngay bây giờ để bảo đảm luôn sẵn sàng. Tình hình an ninh đòi hỏi điều đó. Âm thanh của máy móc vận hành phải nâng lên mức tiếng gầm", ông Rutte nói.
