Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Mỹ và Iran đã ký một thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột tại vùng Vịnh, đồng thời eo biển Hormuz sẽ được mở cửa hoàn toàn chậm nhất vào ngày 19.6. Thông tin được Reuters đưa ra ngày 16.6, dẫn lời ông Trump trong cuộc gặp với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron bên lề Hội nghị G7 tại Evian, Pháp.
Chi tiết thỏa thuận
Theo đó, thỏa thuận này sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn mong manh đã được công bố hồi tháng 4 thêm 60 ngày nữa. Đồng thời, eo biển Hormuz - vốn bị Iran phong tỏa kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran hồi tháng 2 - sẽ được mở lại. Các nhà đàm phán dự kiến sẽ giải quyết những vấn đề khó khăn như tương lai của chương trình hạt nhân Iran trong giai đoạn tiếp theo.
Ông Trump xác nhận: "Thỏa thuận đã được ký kết xong xuôi". Ông cũng tiết lộ Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sẽ tham dự lễ ký chính thức tại Geneva, Thụy Sĩ vào ngày 19.6.
Phản ứng từ Iran
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian gọi bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran là một "bước quan trọng" hướng tới việc chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng một thỏa thuận cuối cùng về lệnh ngừng bắn lâu dài "vẫn chưa được hình thành".
Chi tiết từ phía Mỹ
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance mô tả bản ghi nhớ chỉ dài khoảng 1,5 trang và "rất chung chung". Các chi tiết dự kiến sẽ được công bố trong hai ngày tới. Ông Vance cũng nói rằng thỏa thuận sẽ bao gồm "một gói giảm nhẹ cấm vận rất đáng kể" dành cho Iran.
Về vấn đề lưu thông tàu thuyền, ông Trump tuyên bố tuyến đường vận tải dầu mỏ quan trọng này sẽ "hoàn toàn mở" chậm nhất vào ngày 19.6. Ông cho biết: "Các tàu đang bắt đầu di chuyển, nhiều tàu chở đầy dầu, ra khỏi eo biển Hormuz". Ông cũng bày tỏ sự lạc quan rằng Mỹ sẽ không cần nhiều hỗ trợ để duy trì tuyến đường thủy này.
Thông tin từ Iran và quốc tế
Truyền thông Iran đưa tin tối 15.6 rằng ba tàu chở dầu và hai tàu chở hàng đã đi qua khu vực bị hải quân Mỹ phong tỏa. Theo AFP, một quan chức chính quyền Mỹ cho biết ông Trump, ông Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã ký điện tử thỏa thuận song phương. Quan chức này giải thích: "Tổng thống muốn tự tay ký văn bản này vì ông ấy muốn thể hiện sự quyết tâm của mình trong việc đưa vấn đề này đến một giải pháp thành công".
Khi được hỏi về thời điểm công bố thỏa thuận, ông Trump nói: "Đây là một văn bản rất quan trọng, và tôi muốn nó được công bố. Vì vậy, có lẽ là khá sớm thôi". Ông Vance cũng cho biết Tổng thống Trump có thể công bố thỏa thuận trước ngày 19.6.
Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nhấn mạnh thỏa thuận này đã "chấm dứt ngay lập tức" cuộc chiến, và các cuộc đàm phán về "thỏa thuận cuối cùng" sẽ được tổ chức trong vòng hai tháng.
