Mỹ và Iran được cho là đang nỗ lực xây dựng các đề xuất bí mật nhằm thực thi thỏa thuận 14 điểm đã ký trong tuần này, bao gồm các chi tiết về chương trình hạt nhân Iran.
Thỏa thuận quý ông và văn bản chưa ký
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance hôm 18/6 cho biết một số điều khoản trong cái gọi là "thỏa thuận quý ông" với Iran thực chất là các thỏa thuận bằng văn bản, vượt ra ngoài Bản ghi nhớ hiểu biết (MOU). Tuy nhiên, theo ba quan chức Mỹ, Iran chưa ký bất kỳ văn kiện bổ sung nào tương tự MOU 14 điểm.
Một nguồn tin cho biết các nhà đàm phán Mỹ đã quyết định công bố MOU đã ký mà không chờ phê duyệt các đề xuất chi tiết từ lãnh đạo Iran, nhằm tránh trì hoãn giai đoạn đàm phán tiếp theo. Việc chờ đợi sự chấp thuận chính thức từ Iran sẽ mất thêm thời gian, nên Mỹ chọn giải quyết các chi tiết còn lại trong các cuộc hội đàm sau.
Tài liệu chưa công bố và các đề xuất làm việc
Các quan chức chính quyền Trump nói với các nhà lập pháp rằng họ không biết về "thỏa thuận phụ" nào liên quan đến MOU, nhưng thừa nhận có tài liệu chưa công bố, bao gồm thư từ chính phủ Iran mời người đứng đầu IAEA thanh sát, xác định nơi cất giấu uranium làm giàu và cho phép chuyên gia hạt nhân Mỹ tham gia.
Một quan chức khu vực mô tả các phần viết ra của đề xuất là tài liệu "làm việc" sẽ được chính thức hóa trong bước tiếp theo. Chúng bao gồm chi tiết về hướng đi sắp tới cho đàm phán hạt nhân và các vấn đề khác. Giai đoạn đàm phán kỹ thuật 60 ngày bắt đầu từ 18/6.
Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho biết: "Có thảo luận về các bước tiếp theo nhưng không có thỏa thuận nào ngoài MOU. Đội ngũ đàm phán Mỹ hy vọng đạt được nhiều thỏa thuận hơn trong các cuộc hội đàm sắp tới."
Sự tồn tại của các đề xuất bí mật này cho thấy cánh cửa hẹp để các nhà đàm phán Mỹ đạt được thỏa thuận cho phép cả hai bên tuyên bố chiến thắng. Có thể hai bên sẽ không bao giờ đạt được thỏa thuận vượt quá các điều khoản mơ hồ của MOU.
Điểm mấu chốt về làm giàu uranium
Theo các nguồn tin, trong các đề xuất bổ trợ có một số hiểu biết chung về việc Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không - điểm mấu chốt gây tranh cãi kỹ thuật trong đàm phán ban đầu.
Chuyên gia kiểm soát vũ khí Jeffrey Lewis cho rằng việc giữ bí mật các đề xuất nhằm tránh bối rối chính trị nội bộ cho cả hai bên, giúp thỏa thuận tiến triển. Chức năng chính của MOU có thể là chấm dứt xung đột, thay vì thiết lập các điều kiện cho một thỏa thuận hạt nhân lớn hơn.
"Nếu các nhà đàm phán muốn đạt thỏa thuận cuối cùng, một bên phải thỏa hiệp. Điều này giải thích tại sao họ muốn giữ bí mật các đề xuất," ông Lewis nói.
Trì hoãn công bố do Iran yêu cầu
Mỹ và Iran đã ký kết trực tuyến MOU nhằm chấm dứt xung đột từ cuối tuần qua. Phó Tổng thống JD Vance cho biết việc công bố bị chậm trễ do Iran đề nghị trì hoãn. Ông suy đoán Iran muốn có bản dịch tiếng Ba Tư hoàn chỉnh trước khi công bố.
"Đây là phỏng đoán. Tôi tự hỏi liệu họ có muốn có bản dịch tiếng Farsi mà họ hài lòng hay không," ông Vance nói, đồng thời cho biết Mỹ trì hoãn công bố như một nỗ lực thể hiện thiện chí.
