Mỹ và Trung Quốc đàm phán thương mại căng thẳng tại Paris
Các quan chức kinh tế cấp cao của chính phủ Mỹ và Trung Quốc đã chính thức kết thúc hai ngày họp đầu tiên tại thủ đô Paris của Pháp vào ngày Chủ Nhật vừa qua. Mục tiêu chính của cuộc gặp này là giải quyết những bất đồng còn tồn đọng trong thỏa thuận đình chiến thương mại giữa hai nước, đồng thời tạo nền tảng thuận lợi cho chuyến viếng thăm và cuộc gặp mặt giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh dự kiến diễn ra vào cuối tháng 3 năm 2026.
Nội dung trọng tâm của các cuộc thảo luận
Phiên đàm phán được dẫn dắt bởi Bộ trưởng Ngân khố Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong. Các chủ đề chính được đưa ra bàn thảo bao gồm:
- Chính sách thuế quan của Hoa Kỳ đối với hàng hóa Trung Quốc
- Vấn đề nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc cho các ngành công nghiệp Mỹ
- Biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao của Mỹ
- Cam kết mua nông sản Mỹ của phía Trung Quốc
Theo thông tin từ một phát ngôn viên của Bộ Ngân khố Mỹ, phái đoàn hai quốc gia đã tiến hành họp kéo dài hơn 6 giờ đồng hồ tại trụ sở của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ở Paris. Các cuộc thảo luận sẽ được tiếp tục vào sáng thứ Hai theo giờ địa phương. Đáng chú ý, Trung Quốc không phải là thành viên của tổ chức gồm 38 nước này và luôn tự nhận mình là một quốc gia đang phát triển.
Bối cảnh và kỳ vọng hạn chế
Phát ngôn viên phía Mỹ không cung cấp thêm thông tin chi tiết về nội dung cụ thể của cuộc họp. Các quan chức Trung Quốc đã rời khỏi trụ sở OECD mà không đưa ra bất kỳ phát biểu nào trước sự chứng kiến của các phóng viên có mặt tại hiện trường.
Vào thứ Sáu trước đó, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer – một thành viên tham dự cuộc họp – cho biết giới chức Mỹ mong muốn đảm bảo thiết lập một mối quan hệ Mỹ-Trung ổn định và bền vững. Ông Greer nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì đối thoại nhằm tránh leo thang căng thẳng không cần thiết.
Chuỗi cuộc họp lần này giữa ông Bessent, ông Greer, ông Hà Lập Phong và nhà thương lượng thương mại Trung Quốc Lý Thành Cương được xem là bước tiếp theo trong loạt các cuộc gặp tại châu Âu kể từ năm 2025. Mục đích chính là hạ nhiệt những căng thẳng thương mại từng đẩy quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đến bờ vực sụp đổ.
Phân tích từ các chuyên gia
Các nhà phân tích Mỹ–Trung đều có chung nhận định rằng, do thời gian chuẩn bị khá ngắn và Washington đang phải tập trung nguồn lực vào xung đột với Iran, khả năng đạt được đột phá thương mại quan trọng tại các cuộc họp ở Paris hay ngay cả tại hội nghị thượng đỉnh sắp tới ở Bắc Kinh là khá thấp.
Chuyên gia Scott Kennedy thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định cả hai bên chủ yếu đặt ra các mục tiêu tối thiểu: duy trì kênh đối thoại mở và tránh leo thang căng thẳng không kiểm soát. Ông Kennedy cho rằng đây là cách tiếp cận thực tế trong bối cảnh hiện tại.
Về phía Mỹ, Tổng thống Trump có thể muốn đạt được thỏa thuận để Trung Quốc cam kết mua thêm các sản phẩm như máy bay Boeing, khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) và đậu nành Mỹ. Tuy nhiên, để đổi lại, Washington có thể phải xem xét nới lỏng một số biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao.
Lịch trình gặp gỡ trong năm 2026
Ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình dự kiến sẽ có ba lần gặp mặt trong năm 2026, bao gồm:
- Hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh vào tháng 3
- Hội nghị thượng đỉnh APEC tổ chức tại Trung Quốc vào tháng 11
- Hội nghị thượng đỉnh G20 do Mỹ đăng cai tổ chức vào tháng 12
Giới quan sát kỳ vọng những sự kiện này sẽ mang lại tiến triển thực chất hơn trong quan hệ thương mại song phương, đặc biệt là khi hai bên có nhiều thời gian chuẩn bị và đàm phán kỹ lưỡng hơn.
Ảnh hưởng từ xung đột Iran
Xung đột tại Iran cũng có khả năng được đưa ra thảo luận tại Paris, nhất là trong bối cảnh giá dầu đang có xu hướng tăng và eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiếm tới 45% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc – đứng trước nguy cơ bị đóng cửa.
Ông Bessent đã đề xuất tạm hoãn các biện pháp trừng phạt trong vòng 30 ngày để cho phép mua dầu từ Nga, nhằm giảm bớt áp lực về nguồn cung năng lượng toàn cầu. Trong khi đó, Tổng thống Trump kêu gọi các quốc gia khác hỗ trợ bảo vệ hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, sau khi Washington tiến hành không kích các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg và Iran đáp trả bằng những lời đe dọa.
Phản ứng từ truyền thông Trung Quốc
Vào ngày Chủ Nhật, cơ quan truyền thông quốc gia Trung Quốc Tân Hoa Xã đã đăng tải bài nhận định, trong đó nhấn mạnh rằng việc đạt được tiến triển "có ý nghĩa" trong hợp tác kinh tế Mỹ-Trung có thể giúp khôi phục sự tự tin cho nền kinh tế toàn cầu vốn đang ngày càng trở nên bất ổn.
Phái đoàn hai nước được kỳ vọng sẽ cân nhắc những tiến triển hướng tới việc thực hiện các cam kết đã được liệt kê trong thỏa thuận đình chiến thương mại mà ông Trump và ông Tập Cận Bình đã ký kết tại Busan, Hàn Quốc vào tháng 10 năm 2025.
Nội dung thỏa thuận Busan 2025
Thỏa thuận này đã giúp hạ nhiệt đáng kể căng thẳng thương mại, đồng thời thực hiện một số điều chỉnh quan trọng:
- Giảm một số mức thuế của Mỹ đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc
- Nới lỏng các hạn chế xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc trong thời hạn một năm
- Tạm dừng việc mở rộng danh sách hạn chế các công ty Trung Quốc tiếp cận công nghệ cao của Mỹ
Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng đồng ý mua 12 triệu tấn đậu nành Mỹ trong năm 2025 và 25 triệu tấn trong năm 2026, với việc giao hàng dự kiến bắt đầu sau vụ thu hoạch mùa thu.
Đánh giá từ phía Mỹ
Các quan chức Mỹ, trong đó có ông Bessent, nhận định rằng Trung Quốc về cơ bản đã thực hiện đầy đủ các cam kết trong thỏa thuận Busan. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp Mỹ – đặc biệt trong lĩnh vực hàng không vũ trụ và bán dẫn – vẫn đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung đất hiếm như yttrium, một vật liệu quan trọng dùng cho lớp phủ chịu nhiệt của động cơ phản lực.
Các vấn đề thương mại khác
Tại các cuộc thảo luận ở Paris, ông Greer và ông Bessent cũng đề cập đến một số vấn đề thương mại đáng chú ý khác, bao gồm các cuộc rà soát về tình trạng dư thừa công suất công nghiệp và lao động cưỡng bức ở nhiều quốc gia. Những vấn đề này có thể dẫn tới việc Mỹ áp dụng các biện pháp thương mại mới nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước.
Bối cảnh pháp lý mới
Những diễn biến này diễn ra ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra phán quyết rằng một số mức thuế trước đây không còn phù hợp, dẫn đến việc thuế đánh vào hàng hóa Trung Quốc giảm khoảng 20 điểm phần trăm. Sau đó, chính quyền Mỹ đã áp dụng thêm mức thuế bổ sung 10%.
Phía Trung Quốc cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tình hình và đưa ra các phản hồi phù hợp dựa trên diễn biến thực tế. Truyền thông nhà nước Trung Quốc nhận định vòng đàm phán mới tại Paris "vừa là cơ hội, vừa là thách thức", đồng thời nhấn mạnh rằng tiến triển của đối thoại sẽ phụ thuộc rất nhiều vào cách tiếp cận thực tế và hợp lý từ phía Washington.
