Mỹ và Iran đã chính thức ký biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột, theo thông tin hai bên vừa công bố. Nội dung biên bản được công bố vào ngày 18.6, sớm hơn dự kiến một ngày.
Tổng thống Trump xác nhận ký kết
Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận ông đã ký biên bản nhưng cảnh báo sẽ khôi phục tấn công nếu Iran không thực hiện cam kết. Ông cũng cho rằng thật không công bằng nếu Iran không sở hữu tên lửa đạn đạo, dù trước đó từng tuyên bố phá hủy kho vũ khí này.
Theo Reuters, ông Trump miêu tả các nhà đàm phán Iran là những người thông minh. Việc ký kết diễn ra sớm gây bất ngờ, vì trước đó dự kiến ký vào ngày 19.6.
Phản ứng từ Iran
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei xác nhận thỏa thuận đã được ký và cho biết cuộc đối thoại ngày 19.6 tại Thụy Sĩ bị hoãn lại. Ông nói cuộc gặp đã được xác nhận, nhưng vài giờ trước khi có quyết định tổng thống hai bên ký thỏa thuận, cuộc gặp đã được hoãn để cân nhắc.
Nội dung biên bản ghi nhớ
Chính quyền Mỹ công bố biên bản ghi nhớ gồm 14 điểm, hầu như trùng khớp với thông tin truyền thông trước đó. Nổi bật là điều 1, hai nước cùng đồng minh tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và lâu dài các chiến dịch quân sự trên toàn bộ mặt trận, gồm tại Lebanon.
Hai bên cam kết đàm phán và đạt thỏa thuận cuối cùng trong tối đa 60 ngày, có thể gia hạn với sự đồng thuận. Khung thời gian này dành cho đàm phán về chương trình hạt nhân Iran.
Dỡ bỏ phong tỏa biển
Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa trên biển đối với Iran trong vòng 30 ngày. Iran sẽ đảm bảo tàu thuyền thương mại tự do qua lại từ vịnh Ba Tư ra biển Oman và ngược lại trong 60 ngày, không thu phí. Sau đó, Iran và các láng giềng vùng Vịnh, gồm Oman, sẽ xác định cơ chế quản lý và cung cấp dịch vụ biển tại eo biển Hormuz theo luật quốc tế. CNN cho rằng điều này gợi ý tàu thuyền có thể bị thu phí trong tương lai.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf xác nhận eo biển Hormuz không trở lại trạng thái trước chiến sự. Ông khẳng định Iran có chủ quyền và sẽ nhận phí dịch vụ tại đây.
Hỗ trợ tái thiết và dỡ bỏ cấm vận
Mỹ cam kết cùng đối tác cho Iran tiếp cận quỹ tái thiết và phát triển lên đến 300 tỉ USD, số tiền khổng lồ so với tài sản Iran bị đóng băng ở nước ngoài. Mỹ cũng cam kết chấm dứt toàn bộ hình thức cấm vận, gồm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.
Đổi lại, Iran tái khẳng định không sở hữu hoặc phát triển vũ khí hạt nhân.
Giám sát hạt nhân
Theo The Guardian, Iran sẽ không được nới lỏng trừng phạt rộng rãi chỉ bằng việc ký biên bản. Các quan chức Mỹ nhấn mạnh việc dỡ bỏ trừng phạt gắn liền với kết quả thực hiện dỡ bỏ hạt nhân. Iran cam kết tiêu hủy kho uranium được làm giàu ở mức tối thiểu qua phương pháp pha loãng dưới sự giám sát của IAEA, được Mỹ gọi là một chiến thắng rất lớn.
