Thông tin từ báo Telegraph của Anh cho biết, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xem xét một đề xuất mua lại quần đảo Chagos từ Mauritius, nhằm đảm bảo quyền kiểm soát căn cứ quân sự chung Mỹ - Anh tại đảo Diego Garcia, hòn đảo lớn nhất thuộc quần đảo này. Kế hoạch này được Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đề xuất và đã được trình lên Tổng thống Trump, nhằm cung cấp các giải pháp thay thế cho việc chính quyền Thủ tướng Anh Keir Starmer nhượng chủ quyền quần đảo thuộc Ấn Độ Dương này cho Mauritius.
Bối cảnh quần đảo Chagos
Quần đảo Chagos nằm trong Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, bao gồm khoảng 60 hòn đảo. Trong đó, đảo Diego Garcia có diện tích 30km2, là nơi đặt căn cứ không quân của Anh và Mỹ trong khu vực. Năm 2025, Anh quyết định trao quần đảo này cho Mauritius sau nhiều thập niên tranh chấp pháp lý, nhưng thuê lại Diego Garcia trong 99 năm để tiếp tục vận hành căn cứ chung. Tổng thống Trump từng chỉ trích động thái này của Anh là "sai lầm lớn". Đến tháng 4, chính phủ Anh đã tạm dừng thỏa thuận nhượng chủ quyền quần đảo Chagos.
Lập trường của Mỹ và Anh
Một quan chức Mỹ chia sẻ: "Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn nhất quán với lập trường của mình rằng Vương quốc Anh không nên từ bỏ Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, nơi bao gồm cơ sở quân sự chung giữa Mỹ và Anh trên rạn san hô vòng Diego Garcia." Vị quan chức này nhấn mạnh: "Vị trí chiến lược của Diego Garcia ở Ấn Độ Dương khiến nơi đây trở thành một cơ sở quân sự thiết yếu, không thể thay thế và có tầm quan trọng to lớn đối với an ninh quốc gia của Mỹ." Mỹ vẫn duy trì các cuộc thảo luận thường xuyên với Anh để bảo vệ tính khả thi của hòn đảo như một nền tảng an ninh khu vực.
Phát ngôn viên của chính phủ Anh cho biết: "Diego Garcia là một tài sản quân sự chiến lược then chốt của cả Anh và Mỹ, nơi đã bảo vệ an ninh chung của chúng ta trong gần 60 năm qua. Việc duy trì quyền kiểm soát hoạt động và an ninh lâu dài đối với Diego Garcia là toàn bộ nền tảng cho thỏa thuận giữa Anh và Mauritius, một thỏa thuận được sinh ra từ những rủi ro thực tế dài hạn đối với căn cứ mà cả Anh và Mỹ đều nhận thức rất rõ."
Bối cảnh chiến sự và tầm quan trọng của căn cứ
Các cuộc thảo luận về việc Mỹ có khả năng mua lại quần đảo Chagos diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đã kéo dài kể từ cuối tháng 2. Căn cứ Diego Garcia, nằm ở trung tâm Ấn Độ Dương, cách Iran khoảng 3.800km và bao gồm một căn cứ không quân có thể tiếp nhận các tên lửa tầm xa của Mỹ. Kể từ khi cuộc chiến bắt đầu, Iran đã phát động nhiều cuộc tấn công vào căn cứ chung này. Một cuộc tấn công vào cuối tháng 3 đã bị một tàu chiến Mỹ bắn hạ.
Vào tháng 3, phía Anh đã cấp phép cho Mỹ phóng tên lửa tấn công các bệ phóng tên lửa của Iran từ căn cứ chung này trong bối cảnh cuộc chiến vẫn tiếp diễn. Ông Trump trước đó chỉ trích động thái này là "quá muộn màng" và lập luận rằng các quan chức Anh đáng lẽ phải chấp thuận quyết định này sớm hơn.
