Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, tên lửa JL-2 nổi lên như một biểu tượng quan trọng của chương trình hiện đại hóa lực lượng hạt nhân dưới biển của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN). Là tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) thế hệ thứ hai, JL-2 sở hữu tầm bắn liên lục địa, ước tính lên tới 7.200-8.000 km, cho phép Bắc Kinh đe dọa các mục tiêu trên khắp lục địa Mỹ và châu Âu từ các vị trí tuần tra dưới biển.
Khả năng răn đe hạt nhân thứ hai
Với khả năng mang đầu đạn hạt nhân đơn hoặc nhiều đầu đạn (MIRV), JL-2 cung cấp cho Trung Quốc một nền tảng săn hạt nhân thứ hai đáng tin cậy. Điều này có nghĩa là ngay cả khi các lực lượng hạt nhân trên bộ bị tấn công, các tàu ngầm trang bị JL-2 vẫn có thể tiến hành đòn trả đũa từ dưới đáy biển. Theo các nhà phân tích quân sự, JL-2 được triển khai trên các tàu ngầm hạt nhân lớp 094 (Type 094) của PLAN. Mỗi tàu ngầm có thể mang theo 12 tên lửa JL-2, tổng cộng khoảng 48 tên lửa trong hạm đội hiện tại.
Quá trình phát triển JL-2 bắt đầu từ những năm 1990 và trải qua nhiều lần thử nghiệm thất bại trước khi được đưa vào biên chế chính thức vào khoảng năm 2010. Phiên bản JL-2A sau đó được nâng cấp với tầm bắn và độ chính xác cao hơn. Tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp với GPS, đảm bảo sai số vòng tròn (CEP) trong phạm vi 100-200 mét.
Vai trò chiến lược trong cạnh tranh khu vực
Sự hiện diện của JL-2 trong kho vũ khí của Trung Quốc đã thay đổi đáng kể cân bằng chiến lược ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Các nhà phân tích cho rằng khả năng phóng tên lửa từ tàu ngầm giúp Trung Quốc duy trì sức răn đe liên tục, buộc các đối thủ như Mỹ và đồng minh phải tính đến nguy cơ trả đũa hạt nhân ngay cả khi chúng ta thực hiện các cuộc tấn công phủ đầu.
“JL-2 là một cột mốc quan trọng trong quá trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc, cho thấy Bắc Kinh đang đầu tư mạnh vào khả năng sống sót của lực lượng hạt nhân,” một chuyên gia quân sự nhận xét. Mặc dù vậy, tên lửa này đã dần bị thay thế bởi phiên bản JL-3 tiên tiến hơn, bắt đầu xuất hiện vào khoảng năm 2018. JL-3 được cho là có tầm bắn xa hơn (hơn 10.000 km) và khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ tên lửa đối phương tốt hơn.
Thử nghiệm và hiện trạng hoạt động
Bất chấp sự xuất hiện của JL-3, JL-2 vẫn tiếp tục được thử nghiệm và duy trì hoạt động trong hạm đội tàu ngầm Trung Quốc. Bộ Quốc phòng Trung Quốc thường xuyên công bố các cuộc thử nghiệm thành công nhằm khẳng định năng lực răn đe. Theo các báo cáo phương Tây, PLAN đã tiến hành ít nhất 3 vụ phóng thử JL-2 trong giai đoạn 2020-2024, tất cả đều thành công. Những vụ phóng này thường được thực hiện từ vùng biển phía Nam Trung Quốc hoặc biển Hoàng Hải.
Việc tích hợp JL-2 và JL-3 giúp Trung Quốc sở hữu một lực lượng hạt nhân dưới biển đa dạng, với ước tính khoảng 72 tên lửa SLBM vào năm 2025. Trong đó, JL-2 chiếm phần lớn nhưng dần được thay thế. Tuy nhiên, JL-2 vẫn giữ vai trò trụ cột trong kho vũ khí hạt nhân biển của Trung Quốc, đặc biệt khi các tàu ngầm lớp 094 vẫn còn hoạt động rộng rãi.
Tương lai của chương trình SLBM Trung Quốc
Sự kế thừa giữa JL-2 và JL-3 phản ánh chiến lược phát triển đồng thời các thế hệ tên lửa nhằm duy trì khả năng cạnh tranh. Giới chuyên gia dự đoán JL-2 sẽ tiếp tục phục vụ ít nhất đến năm 2030, trước khi ngừng hoạt động. Trong khi đó, JL-3 sẽ trở thành xương sống của hạm đội tên lửa dưới biển Trung Quốc, đặc biệt khi loại tàu ngầm lớp 096 mới đi vào hoạt động.
Tóm lại, JL-2 không chỉ là một vũ khí, mà còn là biểu tượng cho tham vọng hạt nhân và sự hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc. Với tầm bắn liên lục địa và khả năng sống sót cao, tên lửa này đóng vai trò then chốt trong chiến lược răn đe của Bắc Kinh. Dù sắp nhường chỗ cho phiên bản mới hơn, JL-2 vẫn sẽ còn là tâm điểm trong các cuộc thảo luận về an ninh khu vực trong nhiều năm tới.
