Iran một lần nữa khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz, yêu cầu tàu thuyền phải đi theo tuyến đường do Tehran định sẵn. Động thái này diễn ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch hỗ trợ các tàu mắc kẹt tại khu vực, khiến căng thẳng leo thang và giá dầu thế giới tăng vọt.
Iran cảnh báo cứng rắn
Ngày 4/5, Iran tiếp tục cảnh báo tàu bè sẽ đối mặt với hiểm nguy nếu tự ý qua lại eo biển Hormuz mà không xin phép. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố sẽ dùng vũ lực chặn đứng bất kỳ con tàu nào đi trái luật của họ. Tehran hiện buộc các tàu phải phối hợp với quân đội Iran và đi theo lộ trình do họ chỉ định.
Dự án Tự do của Mỹ và rủi ro tính bằng giây
Chiến dịch mang tên Dự án Tự do (Project Freedom) bắt đầu vào thứ Hai với sự hỗ trợ từ quân đội Mỹ, huy động tàu khu trục, hơn 100 máy bay, thiết bị bay không người lái và 15.000 quân nhân. Mục tiêu là chuyển từ xung đột vũ trang sang đối đầu kinh tế nhằm ép Tehran nhượng bộ trong các cuộc đàm phán hạt nhân. Tuy nhiên, theo WSJ, Mỹ mới chỉ dẫn đường chứ chưa có kế hoạch hộ tống trực tiếp. Các chuyên gia cảnh báo việc hộ tống cực kỳ nguy hiểm vì thời gian phản ứng trước hỏa lực từ Iran chỉ tính bằng giây. Ngay cả khi triển khai, số lượng tàu qua được cũng sẽ rất ít so với mức 130 tàu mỗi ngày trước chiến tranh.
Phản ứng từ các bên liên quan
UAE lần đầu phát cảnh báo tên lửa khẩn cấp trên toàn quốc kể từ khi Mỹ-Iran ngừng bắn, sau vụ Iran tấn công tàu chở dầu của ADNOC bằng máy bay không người lái. Iran cũng tung bản đồ kiểm soát bao trùm cảng Fujairah của UAE, nhằm chặn đường ống dẫn dầu thay thế eo biển. Trong khi đó, giá dầu Brent tăng 6% lên 114 USD/thùng, chứng khoán sụt giảm sau tin Iran tấn công tên lửa vào tàu hộ tống Mỹ gần cảng Jask. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ bác bỏ thông tin này.
Hệ lụy và triển vọng
Eo biển Hormuz, huyết mạch năng lượng thế giới, đang bị Iran đóng cửa để đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Hàng triệu thùng dầu và hàng trăm tàu vẫn mắc kẹt tại vùng Vịnh. Cuộc điều tra của CNN cho thấy ít nhất 16 căn cứ quân sự Mỹ bị hư hại sau các đợt tập kích từ Iran, đặt ra nghi vấn về khả năng duy trì sự hiện diện của quân đội Mỹ trong khu vực. Iran cho rằng xung đột Trung Đông khiến Mỹ thiệt hại 100 tỷ USD.
