Ngày 2 tháng 6 năm 2026, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xác nhận đã nhắm mục tiêu vào tàu MSC Sariska V gần cảng Umm Qasr của Iraq bằng một tên lửa hành trình. Động thái này được xem là hành động trả đũa cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào tàu chở hàng rời Lian Star treo cờ Gambia, vốn đang trên đường tới Iran ở Biển Oman. Iran mô tả con tàu bị tấn công là thuộc sở hữu của kẻ thù Mỹ-Israel.
Diễn biến vụ tấn công
Cùng ngày, giới chức Iraq xác nhận hai vụ nổ đã đánh trúng một tàu chở hàng tại Vùng Vịnh, cách cảng Umm Qasr của Iraq khoảng 40 hải lý về phía đông nam. Vụ nổ đầu tiên do một vật thể bay gây ra, làm hư hại mạn phải tàu. Ngay sau đó, một máy bay không người lái (UAV) thực hiện vụ nổ thứ hai, khiến tàu bốc cháy. Đám cháy đã được khống chế. Một thành viên lực lượng tuần tra hàng hải Iraq cho biết: "Khi chúng tôi đang kiểm tra thiệt hại từ vụ nổ đầu tiên, một chiếc UAV xuất hiện, ngay sau đó là một tiếng nổ lớn khiến tàu bốc cháy."
Phản ứng của Mỹ
Trước đó, vào cuối tuần qua, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố đã vô hiệu hóa tàu M/V Lian Star treo cờ Gambia khi nó cố gắng chuyển hướng về cảng Iran. CENTCOM cho biết đã phát đi hơn 20 lời cảnh báo, thông báo rằng con tàu vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ. Sau khi thủy thủ đoàn không tuân thủ, một máy bay Mỹ đã bắn tên lửa Hellfire vào buồng máy, khiến tàu không còn di chuyển đến Iran. Ngoài ra, Bộ Chiến tranh Mỹ đã tấn công các căn cứ radar và UAV của Iran tại thành phố Goruk và đảo Qeshm, gọi là các cuộc tấn công tự vệ. Tehran đáp trả bằng cách dội tên lửa và UAV xuống Kuwait, đẩy quốc gia vùng Vịnh này vào trung tâm xung đột.
Tuyên bố từ Iran
Ông Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng phái đoàn đàm phán Iran, cáo buộc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn, bao gồm việc tiếp tục phong tỏa cảng biển Iran và không kiềm chế đồng minh Israel leo thang tấn công ở Lebanon. Ông viết trên X: "Lệnh phong tỏa hàng hải và sự leo thang tội ác chiến tranh ở Lebanon của Israel là bằng chứng rõ ràng cho thấy Mỹ không tuân thủ lệnh ngừng bắn. Mỗi lựa chọn đều có giá của nó, và hóa đơn đã đến hạn thanh toán."
Kiểm soát Eo biển Hormuz
Ngày 2 tháng 6, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuyên bố Iran và Oman là hai quốc gia duy nhất có quyền thực thi chủ quyền tại Eo biển Hormuz. Iran đã triển khai quy trình mới kiểm soát giao thông và hàng hải, phối hợp với Oman. Ông Gharibabadi cho biết Iran hối thúc Oman không khuất phục trước đe dọa từ Mỹ, sau khi ông Trump tuyên bố sẽ thổi bay quốc gia này nếu họ không hành xử giống như mọi người khác đối với eo biển. Truyền thông nhà nước Iran dẫn tuyên bố từ bộ chỉ huy tối cao nhấn mạnh: "Việc quản lý Eo biển Hormuz được thực hiện với thẩm quyền đầy đủ bởi Lực lượng Vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran."
Theo quy định mới, tất cả các loại tàu thuyền, bao gồm tàu thương mại và tàu chở dầu, bắt buộc phải di chuyển theo tuyến hải trình chỉ định, phải xin phép và được sự chấp thuận từ IRGC trước khi đi qua eo biển. Iran cảnh báo bất kỳ hành vi vi phạm nào cũng gây nguy hiểm đến an toàn hàng hải. Ngoài ra, chính quyền Tehran phát thông điệp tới lực lượng quân sự nước ngoài, đặc biệt là Mỹ và đồng minh, rằng mọi can thiệp vào quản lý hàng hải của Iran hoặc cản trở tàu thuyền tại Eo biển Hormuz sẽ kích hoạt đòn đáp trả quân sự.
Bối cảnh xung đột
Động thái này diễn ra trong bối cảnh lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ với các cảng biển Iran vẫn duy trì áp lực lớn lên khu vực Vùng Vịnh. Căng thẳng giữa Iran và Mỹ-Israel tiếp tục leo thang, đe dọa an ninh hàng hải và ổn định khu vực.
