Iran vẫn để ngỏ khả năng nối lại cuộc đàm phán với Mỹ sau khi kế hoạch ban đầu bị hủy bỏ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 19/6 tuyên bố các cuộc đàm phán với các bên trung gian đang được tiến hành để tổ chức lại vòng đàm phán kỹ thuật đầu tiên giữa Mỹ và Iran.
Lý do hủy đàm phán
Tehran đã rút khỏi các cuộc đàm phán, vốn ban đầu dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ vào cuối tuần này, sau khi giao tranh tái diễn giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Li Băng, đe dọa làm đổ vỡ các nỗ lực ngoại giao.
Ông Baghaei cho biết vòng đàm phán tiếp theo không còn cấp bách nữa vì một bản ghi nhớ với Mỹ đã được ký bằng hình thức trực tuyến. Ông khẳng định các cuộc đàm phán tiếp theo chỉ có thể bắt đầu khi một số điều khoản chính trong thỏa thuận 14 điểm giữa Mỹ và Iran được đáp ứng.
Các điều kiện tiên quyết
Theo ông Baghaei, những điều khoản này bao gồm chấm dứt xung đột ở Li Băng, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran, cho phép các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn mà không bị tính phí, chấm dứt các lệnh trừng phạt đối với Iran và giải phóng tài sản của nước này.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cũng bác bỏ các báo cáo cho rằng Iran đã mời cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), đến kiểm tra tất cả các cơ sở hạt nhân của nước này. Ông Baghaei cho biết IAEA sẽ không được mời đến các địa điểm hạt nhân bị Mỹ và Israel tấn công, nhưng có thể tiếp tục giám sát các địa điểm khác, như cơ sở Bushehr ở miền nam Iran.
Ông cũng lưu ý rằng, như đã nêu trong bản ghi nhớ với Mỹ, Iran sẽ duy trì hiện trạng chương trình hạt nhân của nước này cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.
Phản ứng từ các quan chức Iran
Cùng ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Mỹ có “cam kết và trách nhiệm chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Li Băng”. Ông Araghchi nhấn mạnh bất kỳ hành vi nào vi phạm bản ghi nhớ cũng sẽ bị quy trách nhiệm cho Mỹ, đồng thời “cảnh báo về hậu quả và tác động của hành động đó”.
Truyền thông Mỹ dẫn lời một nhà ngoại giao am hiểu vấn đề cho biết, Iran đã yêu cầu đảm bảo rằng các cuộc xung đột ở Li Băng sẽ chấm dứt trước khi nước này nối lại đàm phán với Mỹ tại Thụy Sĩ. Theo nhà ngoại giao, các cuộc đàm phán đang “tạm thời bị hoãn sau các cuộc tấn công của Israel vào Li Băng”, nhưng không nói rõ khi nào các cuộc đàm phán dự kiến sẽ nối lại.
Bối cảnh thỏa thuận
Iran từ lâu đã yêu cầu Israel phải chấm dứt cuộc chiến nhằm vào Hezbollah, lực lượng do Iran hậu thuẫn ở Li Băng. Bản ghi nhớ 14 điểm của Mỹ và Iran cũng nêu rõ lệnh ngừng bắn sẽ mở rộng sang cả Li Băng.
Bộ Ngoại giao Iran xác nhận cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6, đã bị hoãn lại. Bộ Ngoại giao Iran cho biết các kế hoạch đang được tiến hành để tổ chức cuộc đàm phán giữa hai nước trong những ngày tới và các cuộc đàm phán về thỏa thuận cuối cùng phụ thuộc vào việc thực hiện một số điều khoản trong bản ghi nhớ.
Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cũng thông báo cuộc đàm phán dự kiến giữa phái đoàn Iran và Mỹ tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 đã bị hoãn lại. Thông báo được đưa ra ngay sau khi phát ngôn viên Nhà Trắng xác nhận Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sẽ không đến Thụy Sĩ như kế hoạch ban đầu để ký kết bản ghi nhớ về thỏa thuận hòa bình với Iran. Chuyến đi của ông Vance nhằm mục đích củng cố thỏa thuận đạt được giữa Tehran và Washington để chấm dứt xung đột ở Iran.
Theo phát ngôn viên Nhà Trắng, lý do khiến kế hoạch này bị hoãn lại là các vấn đề hậu cần chưa được giải quyết liên quan đến giai đoạn đàm phán tiếp theo. Trước đó, giới chức Mỹ và Iran ngày 17/6 đều xác nhận Tổng thống của hai bên đã ký kết bản ghi nhớ theo hình thức trực tuyến và có hiệu lực ngay lập tức. Theo kế hoạch ban đầu, sau khi ký kết bản ghi nhớ bằng hình thức trực tuyến, phái đoàn Mỹ và Iran sẽ tiếp tục đàm phán tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 về các vấn đề khác còn tồn đọng.
Bản ghi nhớ giữa Iran và Mỹ đã được hoàn thiện vào hôm 14/6, sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng do Pakistan làm trung gian, với sự hỗ trợ từ các quốc gia khu vực khác.
