Iran vừa công bố lộ trình thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, sau khi thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ có hiệu lực. Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, tuyên bố rằng eo biển Hormuz sẽ không trở lại trạng thái trước xung đột và Iran có quyền chủ quyền để thu phí các dịch vụ tại đây.
Thông báo chính thức từ Iran
Phát biểu trên truyền hình nhà nước ngày 17/6, ông Ghalibaf cho biết sau 60 ngày miễn phí theo Biên bản ghi nhớ (MOU) với Mỹ, Iran sẽ bắt đầu thu phí tàu bè qua eo biển Hormuz. Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, xác nhận Iran đang hoàn thiện cơ chế quản lý mới cho eo biển này, phối hợp chặt chẽ với Oman.
“Iran sẽ thu phí đối với các dịch vụ ở eo biển Hormuz. Cơ chế này và các thỏa thuận quản lý đang được soạn thảo. Chúng tôi đã tham vấn với Oman từ lâu và thảo luận với một số quốc gia khác”, ông Baghaei nói.
Ông nhấn mạnh rằng cơ chế quản lý eo biển Hormuz phần lớn đã hoàn thiện với Oman, đảm bảo quá cảnh an toàn trong khi vẫn duy trì chủ quyền và thẩm quyền của Iran. Iran và Oman là hai quốc gia ven biển duy nhất của eo biển này.
Thỏa thuận MOU giữa Iran và Mỹ
MOU giữa Iran và Mỹ được hoàn tất vào ngày 14/6, sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng do Pakistan làm trung gian, với sự hỗ trợ từ các quốc gia khu vực khác. Theo thỏa thuận, cuộc chiến và mọi hoạt động quân sự, bao gồm cả ở Lebanon, đã chấm dứt ngay lập tức, và lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ chống Iran được dỡ bỏ.
MOU quy định mở cửa lại eo biển Hormuz cho vận tải thương mại. Theo nội dung Mỹ công bố, Iran sẽ nỗ lực tối đa để đảm bảo qua lại an toàn, miễn phí cho tàu thương mại trong 60 ngày, từ vịnh Ba Tư đến biển Oman và ngược lại.
“Iran sẽ đối thoại với Oman để xác định quản lý và dịch vụ hàng hải tương lai tại eo biển Hormuz, trong cuộc thảo luận với các quốc gia ven biển vịnh Ba Tư khác, phù hợp với luật pháp quốc tế và quyền chủ quyền của các quốc gia ven biển”, thỏa thuận nêu rõ.
Giai đoạn đàm phán tiếp theo
Giai đoạn xác minh và đàm phán kéo dài 60 ngày sẽ diễn ra, trong đó các bên giải quyết các vấn đề còn tồn đọng như dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt, hồ sơ hạt nhân, tái thiết và phát triển kinh tế, cùng cơ chế giám sát thực thi.
