Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 đã được tổ chức với hơn 300 đại biểu tham dự trực tiếp, gồm đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo địa phương, cơ quan ngoại vụ; các Đại sứ, Tổng Lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài; cán bộ Bộ Ngoại giao cùng đại diện hiệp hội doanh nghiệp và doanh nghiệp. Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung dự và phát biểu chỉ đạo hội nghị.
Phát biểu tại phiên khai mạc, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh yêu cầu xác định rõ vị trí, vai trò của công tác đối ngoại trong chiến lược phát triển của từng địa phương; đồng thời đề xuất cách làm, phương thức tổ chức thực hiện hiệu quả. Ông cũng lưu ý các địa phương cần kiến nghị giải pháp về tổ chức bộ máy, cơ chế phối hợp, đào tạo nguồn nhân lực và hoàn thiện thể chế để nâng cao chất lượng công tác đối ngoại trong giai đoạn mới.
Ba nhóm nội dung lớn được đặt ra
Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, công tác đối ngoại cần được xem là một bộ phận cấu thành trong chiến lược phát triển chung của mỗi địa phương, không chỉ dừng lại ở hoạt động lễ tân hay hợp tác quốc tế đơn thuần. Bộ trưởng đề nghị hội nghị tập trung trao đổi, đóng góp ý kiến vào ba nhóm nội dung lớn: xác định vị trí, vai trò của đối ngoại trong phát triển địa phương; tìm kiếm cách làm và phương thức tổ chức hiệu quả; kiến nghị các giải pháp về thể chế, bộ máy, cơ chế phối hợp và nhân lực.
Bộ trưởng cũng bày tỏ kỳ vọng các địa phương thẳng thắn chia sẻ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai quy định, cơ chế, chính sách hiện hành. Trên cơ sở đó, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống hướng dẫn, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế và tăng cường hỗ trợ địa phương trong triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Đối ngoại trở thành nguồn lực phát triển
Khẳng định tại hội nghị, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết Bộ Ngoại giao sẽ nghiên cứu, quán triệt và cụ thể hóa những định hướng lớn trong phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thành các chương trình hành động, tài liệu hướng dẫn và giải pháp cụ thể. Mục tiêu là đưa công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế thực sự trở thành một nguồn lực quan trọng phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.
Điều này đặt ra yêu cầu đối với cả Trung ương và địa phương trong việc đổi mới tư duy, cách tiếp cận. Công tác ngoại giao không chỉ thuộc về Bộ Ngoại giao mà cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, đặc biệt là chính quyền địa phương.
Báo cáo trung tâm: Năm chuyển biến rõ nét
Trình bày Báo cáo trung tâm về triển khai công tác đối ngoại địa phương từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn cho biết công tác đối ngoại địa phương đã được duy trì trong điều kiện tình hình thế giới biến động và tổ chức bộ máy trong nước có nhiều thay đổi. Nhận thức về vai trò của đối ngoại đối với phát triển từng bước được nâng lên; nội dung hoạt động được mở rộng; phối hợp giữa Trung ương và địa phương có chuyển biến.
Theo Thứ trưởng Ngô Lê Văn, có năm chuyển biến chủ yếu:
- Công tác đối ngoại địa phương được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc và củng cố quan hệ với các đối tác.
- Ngoại giao phục vụ phát triển được coi trọng hơn, phạm vi huy động nguồn lực quốc tế từng bước được mở rộng.
- Công tác ngoại giao văn hóa, giáo dục, thông tin đối ngoại, lãnh sự và người Việt Nam ở nước ngoài được triển khai gắn với yêu cầu của địa phương.
- Sự phối hợp giữa Bộ Ngoại giao, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và địa phương được tăng cường; năng lực thực hiện từng bước được củng cố.
- Sự phối hợp và chia sẻ thông tin chưa thật sự liên tục; việc xác định nhu cầu, chuẩn bị đề xuất, tìm kiếm đối tác, triển khai và đánh giá kết quả ở một số trường hợp còn tách rời; đầu mối và trách nhiệm theo dõi chưa rõ.
Ba bài học kinh nghiệm được rút ra
Trên cơ sở những hạn chế nêu trên, Thứ trưởng Ngô Lê Văn đã nêu ba bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn cao. Thứ nhất, sự lãnh đạo thường xuyên của cấp ủy, quản lý thống nhất của chính quyền và vai trò của cơ quan đầu mối là những yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đến chất lượng công tác đối ngoại địa phương.
Thứ hai, chất lượng chuẩn bị quyết định phần lớn hiệu quả hợp tác. Những địa phương xác định rõ nhu cầu, lựa chọn đúng ưu tiên và xây dựng được đề xuất cụ thể thường thuận lợi hơn trong kết nối đối tác và triển khai thỏa thuận.
Thứ ba, hiệu quả đối ngoại phụ thuộc vào sự phối hợp thường xuyên và theo dõi sau ký kết. Việc phân công rõ trách nhiệm, duy trì trao đổi và kịp thời xử lý vướng mắc giúp bảo đảm tính liên tục và nâng cao kết quả thực hiện.
Hai phiên chuyên đề bổ sung chiều sâu
Ngoài phiên khai mạc và bế mạc, hội nghị còn có hai phiên chuyên đề: “Mở rộng không gian phát triển, huy động các nguồn lực quốc tế phục vụ tăng trưởng địa phương” và “Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đối ngoại địa phương trong tình hình mới”.
Đây là cơ hội để các Trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, lãnh đạo các cơ quan và địa phương cùng nhận diện cơ hội, chia sẻ cách làm hay, kinh nghiệm thực tiễn trong hợp tác quốc tế và thu hút nguồn lực bên ngoài. Qua đó, các địa phương có thể kiến nghị cụ thể với Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời xây dựng bộ máy tổ chức và nhân lực làm công tác đối ngoại “trọng yếu, thường xuyên” tại địa phương trong tình hình mới.
Vinh danh tập thể, cá nhân tiêu biểu
Dịp này, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung và lãnh đạo Bộ Ngoại giao đã trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp ngoại giao Việt Nam” và Bằng khen của Bộ trưởng Ngoại giao cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, đóng góp tích cực cho công tác đối ngoại trong giai đoạn 2024-2026.
