Động thái mới nhất trong tiến trình hòa bình Trung Đông vừa ghi nhận bước ngoặt quan trọng khi các quan chức cấp cao của Hamas xác nhận phong trào vũ trang này đã đạt được thỏa thuận giải giáp với Israel. Đây là tin hiếm hoi mang lại hy vọng cho người dân Dải Gaza sau nhiều năm xung đột đẫm máu.
Thông báo được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng tải trên mạng xã hội Truth Social rằng Hội đồng Hòa bình Gaza đã đạt được một thỏa thuận lịch sử về việc giải giáp hoàn toàn Hamas và các nhóm vũ trang khác tại khu vực. Theo ông chủ Nhà Trắng, tiến trình giải giáp sẽ được triển khai theo từng giai đoạn. Khi hoàn tất, quân đội Israel sẽ rút khỏi Gaza, trong khi Lực lượng Ổn định quốc tế (ISF) cùng cảnh sát Palestine sẽ đảm nhận trách nhiệm bảo đảm an ninh trên toàn vùng lãnh thổ.
Các bước triển khai lộ trình giải giáp
Theo các nguồn tin tham gia đàm phán, lộ trình đang được thảo luận bao gồm việc loại bỏ toàn bộ vũ khí, hệ thống đường hầm, kho chứa và cơ sở sản xuất vũ khí tại Gaza. Toàn bộ số vũ khí của Hamas sẽ được bàn giao cho Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza (NCAG) và đặt dưới sự giám sát của ISF. Ngoài ra, Hamas không còn nắm giữ bất kỳ vai trò quân sự hay hành chính nào tại Gaza.
Quá trình này sẽ được ISF hỗ trợ triển khai dưới sự giám sát của Ủy ban Kiểm chứng quốc tế, bảo đảm việc giải giáp diễn ra đồng thời với tiến trình rút quân của Israel. Điều này nhằm tránh tình trạng mất an toàn trong giai đoạn chuyển giao.
Mỹ nêu mục tiêu một chính quyền, một hệ thống pháp luật
Phía Mỹ khẳng định mục tiêu cuối cùng của lộ trình này là thực hiện nguyên tắc “một chính quyền, một hệ thống pháp luật và một lực lượng vũ trang”. Washington nhấn mạnh điều này nhằm ngăn chặn việc chính quyền dân sự chỉ kiểm soát vào ban ngày, trong khi ban đêm trở thành địa bàn hoạt động của các nhóm vũ trang.
Để tránh nguy cơ xung đột nội bộ sau giải giáp, tất cả các phe phái Palestine tại Gaza dự kiến sẽ ký một “Thỏa thuận hòa bình xã hội”, với cam kết không sử dụng bạo lực chống lại nhau. Thỏa thuận này được coi là nền tảng quan trọng để ổn định tình hình lâu dài.
Vẫn còn bất đồng giữa Israel và Hamas
Mặc dù đã đạt được thỏa thuận về nguyên tắc, lộ trình khôi phục hòa bình ở Gaza vẫn chưa hoàn toàn suôn sẻ. Nguyên nhân xuất phát từ cả hai phía Israel và Hamas. Tel Aviv vẫn kiên quyết yêu cầu Hamas phải giải giáp hoàn toàn, đồng thời Gaza phải được phi quân sự hóa trước khi Israel rút quân. Israel cũng từ chối rời khỏi khu vực được gọi là “Tuyến Vàng” (Yellow Line) tại Gaza cho đến khi Hamas hoàn tất việc giải giáp.
Trong khi đó, Hamas tuyên bố chấp nhận về nguyên tắc một kế hoạch giải giáp từng bước tại Gaza, nhưng khẳng định việc bàn giao vũ khí chỉ được thực hiện nếu Israel hoàn tất rút quân và chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng vũ trang đối địch tại vùng lãnh thổ này.
Quan chức Hamas nêu điều kiện then chốt
Quan chức cấp cao của Hamas, ông Razi Hamad, nêu rõ việc bàn giao vũ khí của phong trào này phụ thuộc vào tiến trình Israel rút quân từng bước khỏi Gaza cũng như việc giải thể các lực lượng dân quân do Israel hậu thuẫn. Ông khẳng định Hamas sẽ không thực hiện bất kỳ bước đi nào nếu không chắc chắn rằng Israel cũng tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ của mình.
Theo ông Hamad, Hamas chỉ đưa vũ khí vào kho cất giữ sau khi các điều khoản của giai đoạn đầu thỏa thuận ngừng bắn được thực hiện đầy đủ, viện trợ nhân đạo được phép vào Gaza và NCAG chính thức tiếp quản công việc điều hành tại vùng lãnh thổ. Những điều kiện này cho thấy sự thận trọng của Hamas trước các cam kết từ phía Israel.
Gaza cần 71 tỷ USD nhưng mới nhận được 16 tỷ
Giữa lúc các bên vẫn còn tranh cãi về lộ trình hòa bình, Gaza lại đang rất cần bắt tay ngay vào công cuộc tái thiết. Hội đồng Hòa bình Gaza thông báo đã nhận được các cam kết tài trợ trị giá 16 tỷ USD. Khoản viện trợ này tuy còn rất nhỏ so với nhu cầu ước tính lên tới 71 tỷ USD, nhưng rất đáng quý với người dân Gaza trong bối cảnh hiện tại.
Tuy nhiên, điểm trớ trêu là khoản viện trợ này chỉ được giải ngân sau khi Hamas chính thức triển khai kế hoạch giải giáp. Chính vì vậy, cộng đồng quốc tế đang mong mỏi Israel và Hamas không tiếp tục đưa ra thêm các yêu sách có thể gây trở ngại cho lộ trình khôi phục hòa bình ở Dải Gaza.
