Trong bối cảnh môi trường chiến lược toàn cầu và khu vực đang có nhiều biến động phức tạp, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) cần phải giữ vững được vị thế và vai trò trung tâm của mình. Đây là nhận định được đưa ra tại Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “ASEAN trong môi trường chiến lược nhiều biến động: Thách thức và Triển vọng” do Học viện Ngoại giao phối hợp với Quỹ Konrad Adenauer (KAS) tổ chức ngày 12/12 tại Hà Nội.
Những thách thức đặt ra cho ASEAN
Hội thảo đã tập trung phân tích những thách thức lớn mà ASEAN đang phải đối mặt, bao gồm cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, các vấn đề an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh mạng, dịch bệnh, cũng như những tác động từ các cuộc xung đột địa chính trị. Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh đó, ASEAN cần phải duy trì được sự đoàn kết, thống nhất trong nội khối, đồng thời phát huy vai trò trung tâm trong các cơ chế hợp tác khu vực.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đỗ Hùng Việt nhấn mạnh: “ASEAN đang đứng trước những cơ hội và thách thức đan xen. Để giữ vững vị thế, ASEAN cần tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm, nâng cao năng lực tự cường và thích ứng linh hoạt trước những biến động của tình hình thế giới.”
Vai trò trung tâm của ASEAN
Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng, vai trò trung tâm của ASEAN thể hiện rõ nét qua việc dẫn dắt các tiến trình hợp tác khu vực như Cộng đồng ASEAN, Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+). Tuy nhiên, để duy trì vai trò này, ASEAN cần có những điều chỉnh chiến lược phù hợp, đặc biệt là trong việc xử lý các vấn đề nhạy cảm như Biển Đông, cũng như thúc đẩy liên kết kinh tế nội khối.
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Tùng, Giám đốc Học viện Ngoại giao, chia sẻ: “ASEAN cần xây dựng một tầm nhìn chiến lược dài hạn, dựa trên nguyên tắc đồng thuận và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, nhưng đồng thời phải linh hoạt để thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của môi trường bên ngoài.”
Triển vọng hợp tác và phát triển
Bên cạnh những thách thức, hội thảo cũng chỉ ra nhiều triển vọng tích cực cho ASEAN. Sự phát triển của kinh tế số, chuyển đổi xanh, và xu hướng hội nhập sâu rộng hơn được xem là những động lực mới cho sự phát triển của khu vực. ASEAN cũng có thể tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) để thúc đẩy tăng trưởng.
Đại diện Quỹ Konrad Adenauer, ông Florian Feyerabend, đánh giá cao nỗ lực của ASEAN trong việc duy trì ổn định và hợp tác khu vực. Ông cho rằng, sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế sẽ đóng vai trò quan trọng giúp ASEAN vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.
Kết thúc hội thảo, các đại biểu đã thống nhất rằng, để giữ vững vị thế, ASEAN cần tiếp tục củng cố đoàn kết nội khối, nâng cao năng lực tự cường, đồng thời mở rộng quan hệ đối ngoại một cách cân bằng và có lợi cho tất cả các bên. Chỉ có như vậy, ASEAN mới có thể vững vàng vượt qua những biến động của môi trường chiến lược hiện nay.
