Một báo cáo mật của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) vừa được chuyển tới Nhà Trắng, hé lộ khả năng chống chịu đáng kể của Iran trước các lệnh phong tỏa và không kích của Mỹ và Israel. Trái với những tuyên bố lạc quan từ chính quyền Tổng thống Donald Trump, tài liệu này cho thấy Tehran vẫn duy trì được kho tên lửa và máy bay không người lái đáng kể, đồng thời có thể trụ vững trước sức ép kinh tế trong nhiều tháng.
Khả năng chống chịu kinh tế và quân sự
Theo báo cáo, Iran có thể chống chịu lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ trong ít nhất 3-4 tháng trước khi rơi vào tình trạng khó khăn kinh tế nghiêm trọng. Các nhà phân tích tình báo Mỹ nhận định Tehran vẫn sở hữu năng lực tên lửa đạn đạo đáng kể dù đã trải qua nhiều tuần bị không kích dữ dội. Một quan chức Mỹ tiết lộ Iran hiện còn khoảng 75% số bệ phóng cơ động và khoảng 70% kho tên lửa so với trước chiến tranh. Chính quyền Iran đã khôi phục gần như toàn bộ các cơ sở lưu trữ ngầm, sửa chữa tên lửa hư hại và thậm chí lắp ráp thêm tên lửa mới.
Tuyên bố trái ngược từ Nhà Trắng
Trong khi đó, Tổng thống Trump đưa ra bức tranh hoàn toàn khác. Ngày 6/5, ông tuyên bố: "Tên lửa của họ phần lớn đã bị phá hủy. Có lẽ họ chỉ còn khoảng 18-19%, không đáng kể so với trước đây". Ông cùng các quan chức khác liên tục mô tả cuộc chiến là một chiến thắng quân sự áp đảo của Mỹ, dù Iran vẫn bác bỏ các yêu cầu từ Washington như từ bỏ làm giàu urani, giao nộp kho urani dự trữ và mở lại eo biển Hormuz.
Bối cảnh xung đột và phong tỏa
Xung đột bùng phát ngày 28/2, Iran đã đóng eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược. Sau lệnh ngừng bắn ngày 7/4, ông Trump áp đặt lệnh phong tỏa toàn bộ tàu thuyền ra vào cảng Iran. Ngày 3/5, ông phát động "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thương mại qua eo biển, nhưng tạm dừng hai ngày sau đó vì cho rằng đạt tiến triển trong đàm phán. Bộ Ngoại giao Iran xác nhận đang xem xét đề xuất của Mỹ và sẽ phản hồi qua trung gian Pakistan.
Thiệt hại kinh tế và khả năng chịu đựng
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết Iran thiệt hại khoảng 500 triệu USD mỗi ngày vì phong tỏa. Tuy nhiên, đánh giá của CIA cho rằng Iran có thể duy trì chống chịu 90-120 ngày, thậm chí lâu hơn. Tehran đang lưu trữ dầu trên các tàu chở dầu và giảm công suất khai thác để duy trì hoạt động. Một quan chức Mỹ nhận xét: "Nó không nghiêm trọng như một số người đã mô tả". Báo cáo thậm chí có thể đánh giá thấp khả năng chống chịu nếu Iran xuất khẩu dầu qua đường bộ, như đường sắt qua Trung Á.
Mối đe dọa từ kho tên lửa và UAV
Iran sở hữu khoảng 2.500 tên lửa đạn đạo và hàng nghìn UAV trước chiến tranh. Các cuộc không kích của Iran đã phá hủy hoặc hư hại ít nhất 228 công trình tại căn cứ Mỹ ở Trung Đông - nhiều hơn so với công bố chính thức. Chuyên gia Danny Citrinowicz từ Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel cho rằng UAV giá rẻ mới là yếu tố quan trọng để kiểm soát eo biển Hormuz: "Chỉ cần một UAV đánh trúng tàu thì sẽ không còn công ty bảo hiểm nào dám cấp bảo hiểm cho tàu chở dầu".
Triển vọng chiến lược
Ông Citrinowicz cảnh báo cuộc chiến có thể kết thúc bằng thất bại chiến lược cho Mỹ: "Chính quyền Iran có thể mạnh hơn trước với việc được nới lỏng trừng phạt, duy trì năng lực tên lửa và tiếp tục làm giàu urani". Bất chấp thành công quân sự, Iran không nghĩ rằng mình cần phải đầu hàng.
