Trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF), Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã phát biểu khai mạc tọa đàm giữa các chính đảng Đông Nam Á, khẳng định đây là sự kiện đầu tiên diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực chuyển động nhanh, mạnh, sâu sắc. Ông nhấn mạnh rằng các nước Đông Nam Á đang đối mặt với nhiều thách thức mới trên con đường vươn tới những thành tựu kinh tế - xã hội mới.
Hợp tác chính đảng: Yêu cầu chiến lược
Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, để vượt qua thách thức và giữ vững đoàn kết, tự chủ chiến lược, hợp tác ASEAN không chỉ dừng ở kênh nhà nước, chính phủ và nghị viện, mà cần được củng cố từ chính nền tảng chính trị của mỗi quốc gia, các chính đảng. Tăng cường hợp tác giữa các chính đảng Đông Nam Á không chỉ là một sáng kiến giao lưu, mà là một yêu cầu mang tính chiến lược.
Bộ trưởng đề nghị hợp tác chính đảng đưa ASEAN đến gần người dân hơn và quy tụ được sức mạnh của toàn xã hội. Là lực lượng gắn bó trực tiếp với các tầng lớp nhân dân, các chính đảng tạo nên cầu nối hai chiều: vừa đưa quyết sách của ASEAN vào đời sống người dân, vừa đưa tiếng nói của người dân lên tầm khu vực. Đây cũng là kênh huy động sự đồng thuận xã hội rộng rãi để cùng ứng phó những thách thức chung, từ biến đổi khí hậu, an ninh mạng đến phát triển bền vững và kinh tế số.
Nội dung thảo luận và cam kết chung
Tọa đàm diễn ra với 3 phiên thảo luận, gần 20 bài trình bày và phát biểu sâu sắc của các đại diện đảng phái chính trị, học giả và chuyên gia từ khắp khu vực. Các ý kiến nhấn mạnh rằng các đảng phái chính trị trong khu vực đều chia sẻ một ý thức trách nhiệm sâu sắc đối với một tương lai hòa bình, ổn định và bền vững của ASEAN. Các đại biểu cũng thể hiện tinh thần trách nhiệm và quyết tâm chung trong việc đóng góp xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường khẳng định đối thoại giữa các đảng chính trị đã trở thành một phần quan trọng của cơ sở hạ tầng lòng tin chính trị trong khu vực. Nó tạo ra không gian nơi các ý tưởng, kinh nghiệm và sự đồng thuận được tích lũy, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác ASEAN trong dài hạn.
Với Việt Nam, thúc đẩy hợp tác với các đảng chính trị toàn cầu và Đông Nam Á là ưu tiên hàng đầu và là yếu tố quan trọng khi các nước thực hiện chính sách đối ngoại và tham gia hội nhập quốc tế. Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường bày tỏ tin tưởng rằng các đảng chính trị xứng đáng có vai trò lớn hơn trong việc định hình tương lai của Cộng đồng ASEAN, không chỉ qua xây dựng chính sách và tầm nhìn chung, mà còn bằng cách xây dựng sự đồng thuận trong nước. Đây là những nền tảng của hòa bình, ổn định và thịnh vượng khu vực.
Qua 3 phiên thảo luận, tọa đàm đã tăng cường lòng tin, sự hiểu biết lẫn nhau và đối thoại giữa các đảng chính trị, viện nghiên cứu và cộng đồng học thuật, có ý nghĩa thực tiễn. Điều này giúp củng cố sự đoàn kết và gắn kết của ASEAN, đồng thời tăng cường khả năng phục hồi và vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh bất ổn của khu vực và toàn cầu.
Các đảng chính trị cần đóng vai trò chủ động và tích cực hơn trong việc thúc đẩy các sáng kiến và ý tưởng. Vai trò của các đảng chính trị đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo rằng ASEAN trong tương lai vẫn bao trùm, bền vững và lấy con người làm trung tâm, không bỏ lại ai phía sau. Các đại biểu tái khẳng định tầm quan trọng ngày càng tăng của các đảng chính trị trong việc hoạch định chính sách, thúc đẩy hợp tác khu vực và chia sẻ kinh nghiệm quản trị.
Hội nghị lãnh đạo các thành phố ASEAN
Cũng trong khuôn khổ AFF, Hội nghị lãnh đạo các thành phố ASEAN đã diễn ra. Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc khẳng định từ thực tiễn phát triển đô thị, Việt Nam nhận thấy rằng chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và liên kết khu vực không phải là những mục tiêu tách rời mà là những trụ cột bổ trợ lẫn nhau nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và tăng cường khả năng chống chịu trước những thách thức của tương lai.
Phó thủ tướng đề xuất các thành phố ASEAN cần thay đổi từ tư duy ứng phó sang chủ động cho tương lai; từ xây dựng giải pháp cho vấn đề riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái chống chịu cao trước các thách thức về phát triển; huy động và kết nối các nguồn lực cho phát triển đô thị. Cụ thể, để khai thác hiệu quả kế hoạch chiến lược kết nối ASEAN 2026-2035, cần chủ động xây dựng các dự án có chất lượng, tăng cường hợp tác để tiếp cận các nguồn tài chính, công nghệ, tri thức và kinh nghiệm quản trị từ các đối tác; đồng thời xây dựng mạng lưới tri thức và đổi mới sáng tạo giữa các thành phố ASEAN.
Phó thủ tướng tin tưởng với tinh thần hợp tác và trách nhiệm chung, các thành phố ASEAN sẽ tiếp tục tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau kiến tạo những động lực phát triển mới, đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN tự cường, bền vững và lấy người dân làm trung tâm. Tinh thần đó cần lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa bắt đầu từ Hà Nội hôm nay.
Phát biểu thông điệp qua video, Tổng thư ký ASEAN Kao Kim Hourn khẳng định phát triển đô thị thông minh và bền vững là một trong những trọng tâm của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Để hiện thực hóa mục tiêu này, ASEAN cần đẩy mạnh tăng cường các cơ chế hợp tác đa cấp, mở rộng kết nối số giữa đô thị và nông thôn, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và huy động nguồn lực đầu tư. Đồng thời, lồng ghép khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu vào mọi dự án phát triển đô thị, thúc đẩy hạ tầng xanh và các giải pháp dựa vào thiên nhiên.
Đối thoại về tiểu vùng Mê Kông
Cùng ngày, trong khuôn khổ AFF đã diễn ra các tọa đàm, đối thoại bên lề thảo luận về định vị tiểu vùng Mê Kông. Phó giám đốc Học viện Ngoại giao Nguyễn Mạnh Đông nhấn mạnh hợp tác Mê Kông cần được nhìn nhận không chỉ như tập hợp các sáng kiến riêng lẻ mà như một cấu phần quan trọng của tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Tọa đàm cũng phân tích bức tranh toàn cảnh về tiểu vùng Mê Kông. Bà Hoàng Thị Hà, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện ISEAS - Yusof Ishak, đánh giá lưu vực Mê Kông hiện là "trụ cột mềm" của an ninh khu vực khi cung cấp nguồn lương thực, thủy sản và nông sản thiết yếu cho toàn ASEAN. Tiến sĩ Anoulak Kittikhoun, Cố vấn Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lào, đề xuất cần thay đổi tư duy: không nên nhìn nhận Mê Kông đơn thuần là một khu vực "cần hỗ trợ", mà phải định vị lại nơi đây như một "trung tâm tăng trưởng, khả năng chống chịu và đổi mới sáng tạo" của toàn khối.
Sự phát triển của tiểu vùng Mê Kông cũng thu hút cam kết đồng hành từ các đối tác. Phó đại sứ Úc tại Việt Nam Renee Deschamps tái khẳng định sự hỗ trợ lâu dài của quốc gia này với gói cam kết hơn 450 triệu đô la Úc (AUD) tập trung vào chuyển đổi năng lượng và chống chịu biến đổi khí hậu trong khuôn khổ Đối tác Mê Kông - Úc.
