Thủ tướng Úc Anthony Albanese và người đồng cấp Vanuatu Jotham Napat hôm nay 29.6 ký một thỏa thuận kinh tế và an ninh toàn diện, theo đó cấm mọi căn cứ quân sự nước ngoài trên Vanuatu, theo AFP.
Thỏa thuận Nakamal và các điều khoản chính
Thỏa thuận mới, mang tên Nakamal, được hai nhà lãnh đạo ký tại thủ đô Canberra (Úc). Theo thỏa thuận Nakamal, Úc sẽ tăng cường hỗ trợ kinh tế cho Vanuatu, quốc gia có chủ nợ nước ngoài lớn nhất là Trung Quốc, và ngăn chặn bất kỳ cường quốc quân sự nước ngoài nào thiết lập căn cứ tại Vanuatu.
"Thỏa thuận này mang lại sự chắc chắn cho Úc rằng sẽ không có căn cứ quân sự nước ngoài nào" ở Vanuatu, ông Albanese nói với các phóng viên.
Phản ứng từ Vanuatu
Về phần mình, Thủ tướng Napat nói với các phóng viên tại một cuộc họp báo sau lễ ký kết rằng thỏa thuận cũng buộc Vanuatu bác bỏ việc quân sự hóa cơ sở hạ tầng.
Bối cảnh cạnh tranh chiến lược tại Nam Thái Bình Dương
Vanuatu nằm ở trung tâm cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Trung Quốc và các đồng minh của Mỹ ở Nam Thái Bình Dương, và Úc đã bày tỏ lo ngại rằng Bắc Kinh đang tìm kiếm sự hiện diện an ninh lâu dài trong khu vực.
Hải quân Trung Quốc đã nhiều lần ghé cảng ở Vanuatu. Bắc Kinh cũng tài trợ cho việc mở rộng một bến tàu ở thành phố Luganville của Vanuatu, từng là căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ ở Nam Thái Bình Dương. Việc tài trợ đó đã làm dấy lên lo ngại ở Canberra và Washington rằng Trung Quốc muốn có một căn cứ hải quân. Trung Quốc và Vanuatu từng khẳng định bến tàu này dành cho tàu du lịch.
Hôm 19.5, AFP dẫn lời Thủ tướng Napat cho hay một thỏa thuận riêng biệt đang được đàm phán giữa Vanuatu và Trung Quốc là một gói hợp tác "không liên quan gì đến an ninh".
Úc tăng cường hiệp ước an ninh khu vực
Úc cảnh giác với sự hiện diện của cảnh sát Trung Quốc tại quần đảo Solomon lân cận và đã ký một loạt hiệp ước với Tuvalu, Papua New Guinea và Nauru nhằm hạn chế sự can thiệp an ninh của Bắc Kinh vào khu vực này, theo AFP.
