Sáng 18/6, Bộ Tư lệnh TP.HCM đã có buổi làm việc với đoàn Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson thuộc Đại học Công nghệ Texas (Mỹ) nhằm khai thác nguồn tư liệu chiến tranh phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn. Trung tâm này hiện lưu trữ khoảng 2,7 triệu trang tài liệu số hóa về giai đoạn chiến tranh.
Khó khăn trong công tác tìm kiếm
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, cho biết thành phố đang đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại nhiều khu vực từng diễn ra các trận đánh lớn trong giai đoạn 1968-1975. Tuy nhiên, quá trình xác minh gặp không ít khó khăn do nguồn tư liệu hạn chế và nhiều nhân chứng đã lớn tuổi hoặc không còn.
Sau chỉ đạo từ Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng ban Chỉ đạo 515 quốc gia, Bộ Tư lệnh TP.HCM đã chủ động liên hệ với các tổ chức lưu trữ tư liệu chiến tranh. Ông Trung mong muốn nhận được sự hỗ trợ trong việc truy xuất hồ sơ từ Mỹ, cũng như các nhân chứng là cựu binh Mỹ và Australia.
Hợp tác quốc tế mở ra triển vọng mới
Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson (VNCA) Stephen Maxner khẳng định đơn vị sẵn sàng hỗ trợ TP.HCM trong việc truy tìm và trích xuất dữ liệu từ văn khố. Luật sư Tạ Thu Phong, đại diện pháp lý của VNCA, cho biết kho tài liệu được chia thành hai nhóm: hồ sơ tình báo và hồ sơ chiến trường. Hồ sơ chiến trường chứa nhiều thông tin giá trị như vị trí chôn cất ban đầu, danh sách quân nhân mất tích, báo cáo tử trận và kỷ vật cá nhân.
Khoảng 40 nhà nghiên cứu và cộng tác viên đang rà soát, đối chiếu và phân tích dữ liệu. Kết quả sẽ được chuyển thành các chỉ dẫn cụ thể để hỗ trợ các địa phương khoanh vùng, xác minh và tổ chức tìm kiếm.
Mở rộng phạm vi sau điều chỉnh địa giới
Đại diện tổ chức đánh giá việc phối hợp diễn ra đúng thời điểm, khi sau ngày 1/7/2025, địa giới hành chính TP.HCM được mở rộng, bao gồm nhiều khu vực thuộc Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Đây là những địa bàn từng xảy ra nhiều trận đánh ác liệt.
Một số hồ sơ được quan tâm gồm trận đánh tại ngã tư Gò Mây (phường Bình Tân) trong Tết Mậu Thân 1968, các trận đánh quanh cầu Bình Lợi và nhiều địa điểm khác. Trợ lý Giáo sư Alex Thai Dinh Vo từ VNCA cho biết phương pháp nghiên cứu tập trung vào từng khu vực địa lý, đối chiếu bản đồ quân sự, ảnh hiện trường và báo cáo sau tác chiến. Việc xác minh cần kết hợp khảo sát thực địa và đánh giá thổ nhưỡng.
Chiến dịch 500 ngày đêm
Trước đó, ngày 13/6, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã tiếp đoàn Đại học Công nghệ Texas. Bà đánh giá cao giá trị nguồn tư liệu và đề nghị đẩy nhanh việc giải mã, bàn giao báo cáo điều tra, dữ liệu chiến trường và tọa độ phục vụ tìm kiếm. Việc khai thác tư liệu từ Mỹ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của "Chiến dịch 500 ngày đêm", góp phần đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình.
