Đồng loạt các bệnh viện tại Việt Nam đang chuẩn bị cho một thay đổi chưa từng có trong lịch sử, hứa hẹn mang đến cho người bệnh và người dân trên khắp cả nước những dịch vụ y tế tiên tiến hơn. Hôm nay (18/6), Hội thảo quốc tế với chủ đề: “Chuyển đổi số y tế và xây dựng bệnh viện thông minh: Kinh nghiệm quốc tế và triển khai tại Việt Nam” do Hội Tin học Y tế Việt Nam phối hợp cùng Báo Sức khỏe & Đời sống và Công ty TPP (Vương quốc Anh) đã diễn ra.
Chuyển đổi số: Yêu cầu tất yếu của y tế hiện đại
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cho biết ngành Y tế đã xây dựng được nền tảng thể chế, cơ sở pháp lý và các điều kiện cần thiết để thúc đẩy chuyển đổi số toàn ngành. “Đường băng cho chuyển đổi số đã được hình thành khá đầy đủ; việc tăng tốc nhanh đến đâu phụ thuộc vào quyết tâm và nỗ lực của mỗi đơn vị, mỗi địa phương và toàn ngành”, ông nhấn mạnh.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, ngành Y tế vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Đầu tiên là sự thiếu đồng đều trong đầu tư và triển khai chuyển đổi số giữa các cơ sở y tế. Thứ hai, hạ tầng công nghệ thông tin còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Đặc biệt, vấn đề an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu y tế vẫn là thách thức lớn, nhất là khi các mô hình y tế số, bệnh viện thông minh và hồ sơ sức khỏe điện tử ngày càng phổ biến.
Thứ trưởng kêu gọi sự chung tay của các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ và toàn ngành để tìm giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn. “Tôi tin rằng, với quyết tâm cao, sự đồng hành của các đối tác công nghệ cùng việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế, chúng ta sẽ rút ngắn thời gian triển khai, đẩy nhanh chuyển đổi số và xây dựng thành công nền y tế thông minh, hiện đại”, ông Nguyễn Tri Thức nhấn mạnh.
EMR – “Hệ thần kinh trung ương” của ngành y tế
Tại hội thảo, các chuyên gia khẳng định chuyển đổi số không chỉ đơn thuần thay thế hồ sơ giấy bằng thiết bị điện tử, mà là một cuộc cách mạng trong tái thiết kế hệ thống chăm sóc sức khỏe, lấy bệnh nhân làm trung tâm. Hồ sơ bệnh án điện tử (EMR) chính là hạ tầng dữ liệu quan trọng nhất, đóng vai trò như “hệ thần kinh trung ương” của y tế hiện đại. EMR không chỉ giải quyết vấn đề phân tán dữ liệu của hồ sơ giấy mà còn là tiền đề kết nối thông tin xuyên suốt từ cộng đồng đến bệnh viện, giúp bác sĩ tiếp cận dữ liệu bệnh sử kịp thời, đưa ra quyết định điều trị chính xác.
PGS.TS. Trần Quý Tường khẳng định khi dữ liệu sức khỏe được cập nhật thường xuyên và kết nối liên thông, các cơ sở y tế có thể phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ đối với bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, ung thư hoặc rối loạn chuyển hóa. Hệ thống có thể tự động nhắc lịch khám định kỳ, cảnh báo nguy cơ sức khỏe, theo dõi điều trị và hỗ trợ người dân tuân thủ khuyến cáo y tế. Điều này đặc biệt ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam già hóa dân số nhanh, các bệnh không lây nhiễm trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và gánh nặng chi phí y tế.
PGS.TS. Trần Quý Tường cho biết đến nay có hơn 1.200 cơ sở khám chữa bệnh trên cả nước đã công bố triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, đạt gần 74% tổng số cơ sở, đây là một trong những chương trình chuyển đổi số có tốc độ triển khai nhanh nhất của ngành Y tế.
Học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình y tế số toàn cầu
Hội thảo ghi nhận sự tham gia và chia sẻ từ các chuyên gia danh tiếng, những người có bề dày kinh nghiệm vận hành hệ thống y tế số phục vụ hàng chục triệu người trên thế giới. Ông Frank Hester OBE, Nhà sáng lập Công ty TPP, mang đến bài học thực chiến trong xây dựng kiến trúc phần mềm EMR liên thông, nhấn mạnh nguyên tắc “thông tin phải đi theo người bệnh” thay vì người bệnh phải mang theo giấy tờ. Ông chia sẻ: “Khái niệm được nhiều quốc gia theo đuổi hiện nay là 'One Citizen, One Record' - 'Một người dân, một hồ sơ sức khỏe'. Mọi thông tin y tế của người dân được quản lý trên một hồ sơ thống nhất, xuyên suốt từ tuyến xã đến bệnh viện chuyên khoa trung ương. Khi một người đến khám tại bất kỳ cơ sở nào, bác sĩ có thể tiếp cận lịch sử khám chữa bệnh, kết quả xét nghiệm, đơn thuốc và các can thiệp trước đó. Đồng thời, dữ liệu mới cũng được cập nhật trở lại hệ thống”.
Tiến sĩ Chris Bates, Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích Dữ liệu tại TPP, trình bày về tích hợp AI vào EMR để hỗ trợ quyết định lâm sàng và phân tích dữ liệu quy mô lớn, giúp rút ngắn thời gian nghiên cứu khoa học từ nhiều năm xuống còn vài tháng. Sự kiện còn có Bác sĩ Matt Curtis – chuyên gia lâm sàng tại Vương quốc Anh, và Tiến sĩ Hui-Chi Yeh – Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của TPP, những người đóng vai trò cầu nối thúc đẩy hợp tác quốc tế, đưa giải pháp y tế tiên tiến về áp dụng tại Việt Nam.
Lộ trình chiến lược cho Y tế Việt Nam giai đoạn 2025–2030
Tại diễn đàn, các phiên thảo luận chuyên sâu đã làm rõ lộ trình phát triển y tế số tại Việt Nam. Các đại biểu thảo luận về vai trò của Trung tâm dữ liệu quốc gia trong quản lý cơ sở dữ liệu dùng chung, định danh số và chia sẻ dữ liệu tin cậy. Điều này minh chứng cho quyết tâm của Việt Nam trong xây dựng kiến trúc dữ liệu thống nhất ngay từ đầu, tránh tình trạng “cát cứ dữ liệu” từng xảy ra ở nhiều nước phát triển.
Hội thảo phân tích cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết 72, Nghị quyết 57 và Thông tư 13/2025/TT-BYT, coi đây là kim chỉ nam để cải cách y tế, từ phát triển bệnh viện thông minh đến củng cố năng lực y tế cơ sở. Các chuyên gia khẳng định y tế cơ sở vững mạnh, được hỗ trợ bởi EMR, chính là lời giải cho bài toán quá tải bệnh viện tuyến trên. Khi y tế cơ sở có đủ dữ liệu và khả năng truy cập chuyên môn từ xa, người dân sẽ được tiếp cận dịch vụ cao cấp ngay tại địa phương, giảm chi phí và thời gian đi lại.
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để xây dựng nền y tế dựa trên dữ liệu, sẵn sàng cho kỷ nguyên y học chính xác và trí tuệ nhân tạo. Sự đồng thuận giữa các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia y tế và đối tác công nghệ tại hội thảo đã mở ra những hướng đi mới, thúc đẩy quan hệ đối tác bền vững.
