Ngày 19/06/2026, TP.HCM chính thức chuyển 29 xã thành phường, đánh dấu bước ngoặt trong quá trình đô thị hóa. Tuy nhiên, giới chuyên gia và lãnh đạo các xã đều cho rằng đây chỉ là điều kiện bước đầu; cần ưu tiên đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và xã hội để tránh tình trạng 'đô thị hóa trên giấy'.
Nguy cơ 'đô thị hóa trên giấy'
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, nhấn mạnh quá trình chuyển đổi 29 xã, đặc biệt tại Củ Chi, cần được tiến hành kỹ lưỡng. Nhiều địa phương dù đáp ứng tiêu chí về dân số và diện tích nhưng cấu trúc không gian và phát triển kinh tế - xã hội vẫn mang đặc trưng nông thôn. Ông cảnh báo: 'Việc chuyển đổi sang mô hình phường khi chưa có nền tảng đô thị tương xứng sẽ khó tạo ra động lực phát triển mới'.
Một vấn đề đáng lưu ý là khi lên phường, các địa phương không còn được hưởng chính sách từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới với 19 tiêu chí phát triển. TS Thuận cho rằng nếu chuyển đổi quá nóng, người dân có thể mất đi các cơ chế hỗ trợ thiết thực khi điều kiện đô thị chưa được đầu tư đầy đủ.
Hạ tầng đồng bộ là yếu tố then chốt
Đô thị hóa không thể chỉ dừng ở việc thay đổi tên gọi mà phải đi kèm hệ thống hạ tầng đồng bộ. Các khu vực như An Nhơn Tây, Tân An Hội chưa hình thành rõ nét các trung tâm đô thị theo định hướng dài hạn. TS Thuận cũng chỉ ra bất cập về tổ chức không gian, ví dụ trung tâm hành chính xã Tân An Hội chỉ cách trung tâm Củ Chi 1,5 km, đặt ra bài toán về phân vai chức năng và phát triển đa trung tâm.
Chuyên gia đề xuất TP.HCM tập trung sắp xếp đơn vị hành chính đủ quy mô, xây dựng mô hình phát triển đa trung tâm gắn với quy hoạch không gian và hạ tầng đồng bộ.
Định hướng phát triển của các xã
Bắc Tân Uyên: Đô thị đại học và công nghiệp công nghệ cao
Ông Nguyễn Văn Thuận, Chủ tịch UBND xã Bắc Tân Uyên, cho biết sẽ thúc đẩy dự án khu đô thị đại học Bắc Tân Uyên quy mô 500 ha, thu hút cơ sở đào tạo và trung tâm đổi mới sáng tạo. Về công nghiệp, địa phương tập trung vào công nghệ cao, năng lượng sạch, phát huy khu công nghiệp Đất Cuốc và KCN Bắc Tân Uyên 2 (425 ha). Đồng thời, phối hợp triển khai các trục giao thông huyết mạch như Vành đai 4, Vành đai 5, QL13C, QL56B, tuyến Bắc Tân Uyên - Phú Giáo - Bàu Bàng, ĐT.746. Hệ thống giao thông công cộng hiện đại theo mô hình TOD gắn với metro số 8 và bến xe Bắc Tân Uyên 2 ha cũng được chú trọng.
Long Sơn: Đầu tư đồng bộ hạ tầng xã hội
Ông Nguyễn Trọng Thụy, Chủ tịch UBND xã Long Sơn, cho biết hệ thống trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa, không gian công cộng và khu dân cư mới sẽ được đầu tư đồng bộ, đáp ứng nhu cầu người dân và lao động chất lượng cao. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý đô thị và dịch vụ công sẽ góp phần xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh.
Hồ Tràm: Đô thị du lịch biển sinh thái cao cấp
Ông Huỳnh Phi Khánh, Chủ tịch UBND xã Hồ Tràm, xác định du lịch, thương mại và dịch vụ là ngành kinh tế mũi nhọn. Phường Hồ Tràm tương lai sẽ là đô thị du lịch biển - sinh thái - nghỉ dưỡng cao cấp, trở thành trung tâm du lịch trọng điểm phía đông nam TP.HCM. Địa phương hướng tới xây dựng khu nghỉ dưỡng quốc tế, trung tâm thương mại hiện đại, khu vui chơi giải trí, thể thao biển và phát triển kinh tế ban đêm. Du lịch xanh, sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên được ưu tiên, kết hợp nông nghiệp hữu cơ công nghệ cao vào chuỗi dịch vụ.
Hạ tầng giao thông ven biển, điện, nước, viễn thông và hạ tầng số được đầu tư đồng bộ. Các công trình công cộng như trường học, y tế, công viên, quảng trường được nâng cấp. Người dân kỳ vọng đô thị hóa tạo thêm việc làm trong dịch vụ và du lịch, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống.
Bài toán đặt ra là làm sao để quá trình chuyển đổi từ xã lên phường không chỉ là thay đổi trên giấy tờ, mà thực sự mang lại động lực phát triển bền vững, cải thiện đời sống người dân. Điều này đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ và chiến lược dài hạn từ TP.HCM.
