Ngày 19/6/2026, TP.HCM chính thức triển khai chuyển đổi 29 xã thành phường, tạo cơ hội hoàn thiện mô hình quản lý đô thị, bổ sung nhân sự và nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng. Trong hai ngày 17-18/6, nhiều xã đã bắt đầu lấy ý kiến người dân về đề án thành lập phường mới trên cơ sở giữ nguyên diện tích và dân số hiện tại.
Tiêu chí chuyển đổi
Trước đó, Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM thống nhất chủ trương thành lập đơn vị hành chính đô thị đối với 29 xã đáp ứng đủ 9/9 tiêu chí theo Nghị quyết 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Các tiêu chí bao gồm: dân số từ 21.000 người, diện tích tối thiểu 5,5 km², tỷ lệ dân số đô thị đạt từ 50%, thu ngân sách cân đối chi, tỷ trọng công nghiệp - dịch vụ từ 70%, lao động phi nông nghiệp từ 70%, thu nhập bình quân đầu người cao hơn mức trung bình của thành phố trong 3 năm gần nhất.
Hiện TP.HCM có 168 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 113 phường, 54 xã và đặc khu Côn Đảo. Phần lớn xã đủ điều kiện tập trung ở khu vực TP.HCM cũ (20 xã), kế đến là Bà Rịa-Vũng Tàu cũ (7 xã) và Bình Dương cũ (2 xã).
Cơ hội mới cho các xã
Tốc độ đô thị hóa cao ở ngoại thành TP.HCM đã hình thành nhiều khu đô thị hiện đại. Sau sáp nhập, nhiều xã có dân số đông, quy mô tương đương quận, huyện trước đây. Điển hình, xã Bà Điểm và xã Đông Thạnh có trên 200.000 dân, xã Bình Hưng gần 184.000 người. Dân số đông, địa bàn rộng nhưng bị bó buộc trong khuôn khổ chính quyền nông thôn khiến bộ máy quá tải.
Ở phía nam, xã Hiệp Phước được thành lập từ sáp nhập ba xã Long Thới, Nhơn Đức và Hiệp Phước của huyện Nhà Bè cũ, rộng hơn 63 km², dân số hơn 75.000 người. Nơi đây là cửa ngõ kết nối trung tâm thành phố với các khu công nghiệp và cảng biển quốc tế. Bà Lê Thị Anh Thư, Chủ tịch UBND xã Hiệp Phước, cho biết định hướng phát triển công nghiệp gắn với cảng biển. Khi lên phường, địa phương có thêm nguồn lực nhân sự để phục vụ người dân tốt hơn.
Xã Bình Chánh có diện tích 21,33 km², dân số hơn 80.000 người, là cửa ngõ phía tây nam thành phố, kết nối với các tỉnh ĐBSCL. Lãnh đạo xã cho biết đa số người dân đồng thuận cao với đề án. "Trước đây huyện Bình Chánh nhiều lần đề xuất phát triển thành quận, nay xã đáp ứng đủ 9/9 tiêu chí, người dân rất phấn khởi", vị lãnh đạo nói.
Phát triển đồng đều
Ở khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu cũ, 7 xã đủ tiêu chí. Ông Nguyễn Trọng Thụy, Chủ tịch UBND xã Long Sơn, cho biết xã là cửa ngõ chiến lược phía đông nam, kết nối cảng biển quốc tế, khu công nghiệp và không gian sinh thái rừng ngập mặn. Việc nâng cấp đơn vị hành chính giúp huy động nguồn lực đầu tư, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và xã hội theo hướng đô thị hiện đại. "Đây là tiền đề để Long Sơn khai thác các dự án động lực như Tổ hợp Hóa dầu miền Nam, cảng biển quốc tế, thu hút công nghiệp công nghệ cao, logistics thông minh", ông Thụy nói.
Tại Bình Dương cũ, ông Nguyễn Văn Thuận, Chủ tịch UBND xã Bắc Tân Uyên, nhấn mạnh kỳ vọng quy hoạch đi trước một bước, kiến tạo cấu trúc đô thị bền vững, đa trung tâm, cân bằng giữa tăng trưởng và bảo vệ môi trường. Nhiệm vụ trọng tâm là tận dụng quỹ đất nông nghiệp dự trữ lớn (81,64% diện tích) làm "dải xanh cảnh quan" chiến lược, tránh đô thị hóa tự phát. "Chúng tôi ý thức việc chuyển đổi mô hình quản trị không chỉ là thay đổi danh xưng, mà là nhu cầu khách quan để giải phóng nguồn lực và mở ra không gian phát triển mới", ông Thuận cho hay.
Khi chuyển thành phường, bộ máy tổ chức được tăng cường: từ tối đa 50 biên chế ở xã lên 70 biên chế ở phường, tạo điều kiện quản lý địa bàn và phục vụ người dân tốt hơn. Các địa phương cũng ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông, điều chỉnh quy hoạch phù hợp với yêu cầu phát triển đô thị hiện đại.
