Tháng 8.2025, Báo Thanh Niên phản ánh tình trạng nghĩa trang Chùa Trương (xóm Bạch Ngọc, xã Bích Hào, Nghệ An) bị một số hộ dân lấn chiếm, rào lối đi để trồng keo, khiến người dân bức xúc vì không có đường vào thăm mộ. Hàng rào thép gai do các hộ dựng lên đã chặn đứng lối đi truyền thống.
Hiện trạng đất nghĩa trang bị lấn chiếm
Ông Bùi Văn Thảo (71 tuổi, người dân xóm Bạch Ngọc) cho biết nghĩa trang này đã tồn tại hàng chục năm trên một quả đồi rộng gần 5 ha, là nơi chôn cất người quá cố của xóm Bạch Ngọc và xóm Xuân Hiền. Từ năm 2009, một số hộ dân sống quanh nghĩa trang đã tận dụng đất trống chưa chôn cất để trồng keo. Dần dần, họ mặc nhiên coi đất đó là của mình, dùng hàng rào thép gai chặn đường vào các khu mộ hai bên sườn đồi. Người dân muốn vào thắp hương phải đi đường vòng trong rừng keo.
Không chỉ lấn chiếm đất, một số hộ còn ngăn cản việc chôn cất thân nhân tại nghĩa trang. Ông Thảo kể: "Có trường hợp xảy ra ẩu đả, có người leo xuống huyệt nằm để cản việc chôn cất". Bức xúc vì nghĩa trang bị lấn chiếm, trong khi nghĩa trang khác của hai xóm đã sắp quá tải, người dân đã gửi đơn lên xã, tỉnh.
Nỗ lực xử lý của chính quyền
Sau khi báo phản ánh, UBND xã Bích Hào đã kiểm tra thực địa, mời các hộ lấn chiếm đất và các hộ có phần mộ đến làm việc. UBND xã yêu cầu các hộ lấn chiếm thu hoạch tài sản trên đất để trả lại hiện trạng đất nghĩa trang. Đồng thời, xã phối hợp với ban cán sự xóm và các hộ liên quan xác định thực địa, cắm mốc ranh giới đất nghĩa trang, đề nghị chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai thực hiện trích đo, chỉnh lý bản đồ địa chính để làm cơ sở thu hồi đất.
Tuy nhiên, nhiều tháng trôi qua, việc thu hồi diện tích đất bị lấn chiếm vẫn chưa thực hiện được, người dân tiếp tục phản ánh bức xúc.
Vướng mắc do sai sót bản đồ địa chính
Một cán bộ xã Bích Hào thừa nhận xã đã nhiều lần làm việc với các hộ lấn chiếm nhưng họ không đồng ý trả đất. Nguyên nhân là trước đây, xã đã "đo đạc nhầm" khi lập bản đồ địa chính, khiến phần lớn diện tích đất nghĩa trang bị đưa vào đất sản xuất của các hộ dân. Đất này chưa được cấp sổ đỏ, nhưng các hộ vin vào bản đồ địa chính và cho rằng đó là đất thuộc quyền sử dụng của gia đình. "Hiện xã chưa tìm ra giải pháp hiệu quả vì đất đã đưa vào bản đồ địa chính, các cấp đã phê duyệt nên việc thay đổi gặp nhiều khó khăn", vị cán bộ nói.
Ông Bùi Văn Đảng, một người dân có đơn khiếu nại, cho biết cuối năm 2025, xã đã mời các bên làm việc và đưa ra phương án thu hồi hơn 2 ha đất lấn chiếm trả lại nghĩa trang, nhưng người dân không đồng ý vì diện tích bị lấn chiếm thực tế hơn 4,3 ha. "Những người lấn chiếm cũng không đồng ý trả đất. Xã đã cho đóng cọc ranh giới giữa đất dân và đất nghĩa trang, nhưng sau đó các hộ đã nhổ cọc đi", ông Đảng nói.
Bức xúc của người dân và nguy cơ thiếu đất mai táng
Theo hồ sơ người dân cung cấp, trong bản đồ số 299 trước đây, diện tích nghĩa trang Chùa Trương là gần 5 ha. Tuy nhiên, phần lớn diện tích này đã bị đưa vào bản đồ địa chính giao cho 6 hộ dân khi đo đạc năm 2014. Người dân cho rằng sau khi kiểm tra, xác định đây là đất nghĩa trang bị lấn chiếm trái phép, xã phải có trách nhiệm thu hồi, bảo vệ quỹ đất công cộng phục vụ nhu cầu mai táng.
Ông Phan Văn Tuyên, xóm trưởng xóm Xuân Hiền, cho biết trước đây người dân hai xóm sử dụng chung hai nghĩa trang là Chùa Trương và Đồng Kề. Sau khi Chùa Trương bị lấn chiếm, người dân phải chuyển sang chôn cất tại Đồng Kề. Đến nay, nghĩa trang Đồng Kề sắp kín chỗ, nếu không lấy lại đất nghĩa trang Chùa Trương thì sau này người dân không biết chôn cất ở đâu.
