Ngày 4/7 tới, tỉnh Quảng Trị sẽ tổ chức Hội nghị công bố quyết định điều chỉnh quy hoạch và xúc tiến đầu tư, một dấu mốc quan trọng mở đường cho làn sóng đầu tư mới. Sự kiện này được kỳ vọng là bệ phóng vững chắc để khơi dậy khát vọng vươn lên, định vị Quảng Trị trở thành một cực tăng trưởng mới, năng động của miền Trung trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Lợi thế đặc biệt: Cùng lúc sở hữu nhiều di sản và hạ tầng chiến lược
Lần đầu tiên trong lịch sử, tỉnh Quảng Trị sở hữu đồng thời nhiều lợi thế vượt trội: Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng, hệ thống di tích lịch sử cách mạng nổi bật như Khu di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải, Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị và các di tích thành phần, địa đạo Vịnh Mốc; cùng 2 cảng biển nước sâu, 2 sân bay, 3 cửa khẩu quốc tế và 3 hành lang đông-tây quan trọng.
Phó trưởng Văn phòng đại diện Ban quản lý Khu kinh tế Quảng Trị tại Khu Kinh tế cửa khẩu Cha Lo Nguyễn Cảnh Trúc cho biết, thời gian qua, hành lang đông-tây qua cửa khẩu quốc tế Cha Lo đã phát huy hiệu quả cao khi tổng trị giá hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh đạt hơn 2.624 triệu USD, tăng 19,2% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ tính riêng trong tháng 5/2026, con số này là 441,4 triệu USD. Hiện khu kinh tế cửa khẩu có 32 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký 1.581 tỷ đồng, trong đó 22 dự án đã đi vào hoạt động.
Từ cửa khẩu quốc tế Cha Lo, hàng hóa được xuất khẩu thông qua các cảng biển ở Hà Tĩnh và phía bắc Quảng Trị. Tuy nhiên, do kinh tế cửa khẩu phát triển, lượng xe vận tải lớn hằng ngày qua lại đông đúc trên Quốc lộ 12A, khiến tuyến đường này trở thành điểm nghẽn trong phát triển kinh tế thương mại quốc tế hiện nay.
Khu Kinh tế Hòn La: Điểm sáng thu hút đầu tư quy mô lớn
Ở phía đông-bắc, với diện tích 10.000ha gồm đất liền, đảo và biển, Khu Kinh tế Hòn La đang là điểm sáng trong thu hút đầu tư vào tỉnh Quảng Trị. Hiện nơi đây có gần 90 dự án đăng ký và đã đầu tư với tổng mức 114.000 tỷ đồng; 30 dự án đi vào hoạt động, chủ yếu là các nhà máy sản xuất, chế biến gỗ, dăm gỗ, cấu kiện bê-tông, cấu kiện thép, chế biến quặng titan và hoạt động bốc xếp cảng biển.
Đáng chú ý, Khu kinh tế Hòn La đã thu hút nhiều dự án quy mô lớn trong các lĩnh vực năng lượng, cảng biển và công nghiệp chế biến. Trong đó, Trung tâm Điện lực Quảng Trạch gồm 3 nhà máy nhiệt điện đang trong giai đoạn đầu tư, Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I sẽ phát điện thương mại trong tháng 7 này. Bên cạnh đó, Cảng tổng hợp quốc tế Hòn La chỉ sau hơn 1 năm xây dựng đã đưa cầu cảng số 1 vào hoạt động, trở thành nơi vận chuyển hàng hóa từ cửa khẩu quốc tế Cha Lo đến các thị trường trong và ngoài nước.
Hạ tầng hàng không: Đẩy nhanh tiến độ để về đích
Để phục vụ nhu cầu đi lại và phát triển kinh tế, du lịch, 2 cảng hàng không ở tỉnh Quảng Trị đang được đẩy nhanh tiến độ. Dự án thành phần 1 xây dựng Nhà ga hành khách T2-Cảng hàng không Đồng Hới có tổng mức đầu tư 1.750 tỷ đồng, do Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam làm chủ đầu tư. Khi hoàn thành, nhà ga sẽ đáp ứng công suất khoảng 3 triệu hành khách/năm và có phương án mở rộng lên 5 triệu hành khách/năm sau năm 2030. Hiện nhà thầu đã dựng xong khung, mái, đang triển khai lắp dựng hệ thống dàn mái vách kính và chuẩn bị các công đoạn hoàn thiện để đưa vào hoạt động vào cuối quý IV/2026.
Đặc biệt, cảng hàng không Quảng Trị được xây dựng tại xã Gio Linh và Cửa Việt, có tổng mức đầu tư hơn 5.800 tỷ đồng, khởi công tháng 7/2024, dự kiến vận hành thử nghiệm kỹ thuật trong tháng 7/2026. Cảng hàng không này đáp ứng nhu cầu khai thác đến 5 triệu hành khách/năm và hơn 25 nghìn tấn hàng hóa/năm.
Định hình các ngành công nghiệp và dịch vụ mũi nhọn
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến cho biết, trên cơ sở Khu Kinh tế-Thương mại Lao Bảo, các bộ, ngành trung ương đang phối hợp tỉnh Quảng Trị xây dựng Đề án phát triển Khu Kinh tế-Thương mại xuyên biên giới chung Lao Bảo-Densavan trình Chính phủ. Thay vì dựa vào các chính sách miễn giảm thuế, hỗ trợ đầu tư hạ tầng từ ngân sách Nhà nước, lực hấp dẫn của khu này dự kiến chủ yếu dựa vào các cơ chế phi thuế quan tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư trong các lĩnh vực sản xuất, gia công, chế biến, dịch vụ logistics. Chủ trương này nhằm đưa Lao Bảo-Densavan không chỉ phát triển thương mại biên giới thông thường, mà đột phá hướng đến hình thành một cực tăng trưởng mới, gắn kết kinh tế miền trung Việt Nam-Lào-Thái Lan.
Theo Hải quan Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, tổng giá trị xuất nhập khẩu giai đoạn 2023 đến nay đạt hơn 3,5 triệu tấn hàng hóa với kim ngạch hơn 1.500 triệu USD, chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại biên giới Việt-Lào. Cơ cấu hàng hóa ngày càng đa dạng, từ vật liệu xây dựng, nhiên liệu đến nông sản và nguyên liệu công nghiệp.
Để bảo đảm thành công của Khu Kinh tế-Thương mại xuyên biên giới, tỉnh Quảng Trị đã và đang xây dựng chương trình tổng thể bao gồm các dự án phát triển về phía nam như: cảng hàng không Quảng Trị, cảng biển nước sâu Mỹ Thủy, Khu Kinh tế đông nam Quảng Trị cùng các tuyến giao thông kết nối quốc gia, quốc tế. Cảng nước sâu Mỹ Thủy ở Khu Kinh tế đông nam Quảng Trị đi vào hoạt động từ tháng 7/2026 có quy mô lớn, giữ vai trò đầu mối xuất nhập khẩu quan trọng của cả khu vực. Dự kiến, hàng hóa thông quan tại Cảng biển Mỹ Thủy giai đoạn 1 (2026-2030) đạt hơn 13 triệu tấn/năm.
Phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ
Mới đây, tỉnh Quảng Trị khởi công xây dựng giai đoạn 1 của Quốc lộ 15D từ cảng nước sâu Mỹ Thủy đến cao tốc đường bộ bắc-nam Cam Lộ- La Sơn. Đoạn tiếp theo lên đến đường Hồ Chí Minh nhánh tây và cửa khẩu quốc tế La Lay đang được tỉnh và các nhà đầu tư tiếp tục triển khai. Cùng với đó, cao tốc đường bộ Cam Lộ-Lao Bảo cũng đang được đẩy mạnh xúc tiến đầu tư. Khi các quốc lộ này hoàn thành, hàng hóa từ Lào, Thái Lan về cảng biển Mỹ Thủy sẽ rút ngắn được quãng đường gần 100km, giảm chi phí vận hành.
Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương phân tích, khát vọng phát triển của Quảng Trị được định hình rõ nét thông qua việc triển khai Thông báo Kết luận số 51-TB/VPTW, ngày 11/5/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị. Tỉnh tập trung tái định vị không gian phát triển theo chiến lược “vươn đông, tỏa tây”; lấy biển làm hướng phát triển chiến lược, lấy Hành lang kinh tế đông-tây làm trục liên kết vùng và quốc tế.
Tỉnh tiếp tục hoàn thiện quy hoạch phát triển đồng bộ, hiện đại; khai thác hiệu quả lợi thế về kinh tế biển, cửa khẩu quốc tế, logistics và năng lượng; ưu tiên phát triển các cực tăng trưởng, các dự án động lực tại khu vực ven biển, đô thị trung tâm, khu kinh tế và khu công nghiệp nhằm tạo sức lan tỏa cho toàn tỉnh.
Định hướng phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo
Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được phê duyệt điều chỉnh, tổ chức theo các hành lang kinh tế, cực tăng trưởng và không gian liên kết xuyên vùng. Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh, tầm nhìn đến năm 2050, Quảng Trị trở thành tỉnh có nền kinh tế phát triển năng động, bền vững với cơ cấu chính là công nghiệp-dịch vụ, là một cực tăng trưởng mới ở vùng Bắc Trung Bộ và là một trong những trung tâm năng lượng, logistics và du lịch đặc sắc của cả nước.
Tỉnh chú trọng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo hướng lấy hiệu quả ứng dụng làm trung tâm, là giải pháp đột phá quan trọng hàng đầu để phát triển kinh tế-xã hội và cơ cấu lại nền kinh tế. Đẩy mạnh chuyển đổi số đồng bộ dựa trên 3 trụ cột là chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, gắn với cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Với những lợi thế đặc biệt và chiến lược phát triển đồng bộ, Quảng Trị đang từng bước khẳng định vị thế là hạt nhân quan trọng, tham gia tích cực và chủ động vào các hoạt động giao thương, liên kết trên Hành lang kinh tế đông tây, hướng tới mục tiêu trở thành “trung tâm du lịch khám phá, mạo hiểm hàng đầu châu Á”.
