Tỉnh Quảng Ngãi đã nhận diện những vướng mắc, từ đó đưa ra các giải pháp căn cơ, quyết liệt tháo gỡ “nút thắt” giải phóng mặt bằng, sớm đưa các dự án hoàn thành, phát huy hiệu quả nguồn vốn đầu tư.
Việc nhiều, nhân sự mỏng
Sau khi vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Đông Sơn cùng lúc thực hiện nhiệm vụ giải phóng mặt bằng cho bốn công trình trọng điểm, gồm: dự án Khu công nghiệp VSIP 2 Quảng Ngãi, đường Hoàng Sa-Dốc Sỏi, đường ven biển Dung Quất-Sa Huỳnh giai đoạn 1 và 2. Khối lượng công việc rất lớn, nhân sự mỏng, chỉ có vài cán bộ làm công tác bồi thường. Năm 2026, chỉ tiêu giải phóng mặt bằng mà xã Đông Sơn phải thực hiện lên đến gần 300 ha, khiến áp lực đè nặng lên vai đội ngũ cán bộ hiện có.
Ông Dương Thành Đức, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Đông Sơn cho biết, với chỉ tiêu thu hồi, giải tỏa lên đến hàng trăm ha đất nhưng địa phương chỉ có một cán bộ tham gia công tác bồi thường và hai cán bộ hỗ trợ, dẫn đến quá tải. Tình trạng này không chỉ ở các xã có nhiều dự án đang triển khai mà còn diễn ra ở đơn vị cấp tỉnh.
Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi là đơn vị nòng cốt, “gánh” hầu hết các dự án vốn đầu tư công và vốn đầu tư ngoài ngân sách của tỉnh. Hiện trung tâm đang xử lý hơn 420 dự án nhưng chỉ có 270 nhân sự bám hiện trường mỗi ngày. Sự mất cân đối giữa khối lượng công việc và nhân sự khiến mỗi khi trung tâm dồn nguồn lực xử lý dứt điểm dự án này thì các dự án khác lại chậm tiến độ, tạo ra những “điểm nghẽn” mới.
Theo ông Phạm Xuân Vinh, Giám đốc Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Ngãi, mỗi nhân sự ở trung tâm phải “gánh” công tác giải phóng mặt bằng nhiều dự án cùng lúc. Trong khi đó, theo quy trình, khi có chủ trương dự án, cấp xã thông báo thu hồi đất, trung tâm tiến hành kiểm kê, áp giá bồi thường, sau đó chuyển lại cấp xã xác định nguồn gốc đất để lập phương án. “Mỗi bước đều phải niêm yết công khai theo thời gian quy định. Khi chưa đạt đồng thuận, phải đối thoại, tuyên truyền, vận động, kéo dài thêm nhiều thời gian. Những người làm công tác bồi thường phải đảm đương khối lượng công việc lớn, trách nhiệm pháp lý cao, cùng lúc chịu áp lực từ người dân và tiến độ dự án”, ông Vinh nói.
Gỡ “nút thắt” mặt bằng
Mặc dù các địa phương, đơn vị có nhiều nỗ lực song tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án tỉnh Quảng Ngãi vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu. Theo ông Võ Minh Vương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, trước hết phải minh bạch hóa hồ sơ đất đai. Năm 2025, Quảng Ngãi triển khai chiến dịch 90 ngày số hóa, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai. Đến nay, tỉnh đã rà soát hơn 900 nghìn thửa đất, số hóa giấy chứng nhận cho hơn 130 nghìn thửa. Tuy nhiên, gần 2 triệu thửa đất chưa có dữ liệu và hơn 730 nghìn thửa cần tiếp tục làm sạch. Tỉnh đang quyết tâm hoàn thành, hướng tới đồng bộ cơ sở dữ liệu đất đai trong năm 2026.
Thời gian tới, tỉnh tiếp tục chuẩn hóa lại các hồ sơ dữ liệu về đất đai, nhất là xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai để xác lập lại nguồn gốc đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; số hóa dữ liệu nhằm phục vụ tra cứu, xác định nguồn gốc, chủ sử dụng, loại đất để phục vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng. “Công tác đo đạc, lập, chỉnh lý bản đồ địa chính; đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai sẽ được khẩn trương triển khai từ tháng 5 đến tháng 12. Đây được xem là bước đi căn bản nhất để góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho các dự án”, ông Vương nhấn mạnh.
Cùng với đó, các sở, ngành, địa phương phân loại từng nhóm đối tượng, từng loại vướng mắc để rà soát, xử lý, nhất là các dự án kéo dài nhiều năm; tiếp tục hoàn thiện chính sách bồi thường, xây dựng đơn giá đất sát thực tế, bảo đảm quyền lợi người dân; bố trí nhân sự hợp lý, ưu tiên những xã có nhiều dự án.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển, cùng với các giải pháp nêu trên, giải pháp căn cơ là phải xây dựng khu tái định cư đi trước một bước. Có nơi ở mới, thì mới giải phóng mặt bằng. Ông Hiển cho biết: “Thực tế, nhiều khu tái định cư triển khai còn chậm do thiếu vốn, thủ tục rườm rà. Vì vậy, cần ứng trước vốn, đơn giản hóa một số thủ tục đầu tư, nhất là với các dự án phải di dời dân”. Với Khu kinh tế Dung Quất, nơi tập trung nhiều dự án công nghiệp quy mô lớn, việc chủ động xây dựng các khu tái định cư càng trở nên cấp thiết để sớm có mặt bằng sạch thu hút nhà đầu tư. “Bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư được xác định là khó khăn cốt lõi tại Khu kinh tế Dung Quất. Vì vậy, sắp tới, tái định cư phải đi trước một bước cho các dự án”, ông Hiển thông tin.
Việc chủ động chuẩn bị quỹ đất tái định cư, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, kiện toàn bộ máy thực hiện và hoàn thiện cơ chế phối hợp được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển căn bản tháo gỡ nút thắt trong giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm. Bài và ảnh: HIỂN CỪ
