Từ nhiều năm trước, thanh niên nông thôn ở Huế nếu không tìm được việc làm tại địa phương thường được gia đình định hướng vào miền Nam để tìm kiếm cơ hội sinh sống. Anh Ngô Hữu Huy, ở Kim Long, là một trong hàng vạn người Huế đã vào Đồng Nai làm việc và định cư. Mang tấm bằng tốt nghiệp Khoa Luật khóa 21 của Trường Đại học Khoa học Huế, Huy cùng bạn bè gõ cửa nhiều cơ quan, doanh nghiệp ở Huế nhưng đều nhận được cái lắc đầu. Được gia đình động viên, anh theo nhóm bạn vào Đồng Nai và được một doanh nghiệp may mặc nhận vào làm công việc hỗ trợ pháp lý. Sau hơn 20 năm, nhờ sự nhanh nhẹn, chịu khó, cựu sinh viên luật này đã lập gia đình và tạo dựng cuộc sống ổn định, thậm chí sung túc.
Tuy nhiên, bức tranh người trẻ xa quê kiếm sống không phải lúc nào cũng chỉ có màu hồng. Trong những năm dịch COVID-19, Huế đã đón hàng nghìn con em trở về từ các tỉnh miền Nam. Chị Nguyễn Thị Lan, xã Vinh Lộc, từng làm thợ may trong một khu công nghiệp ở Biên Hòa (Đồng Nai), khi trở về đã tính toán rất chi ly. Hai vợ chồng làm công nhân mỗi tháng được 15 triệu đồng, nhưng sau khi trừ tiền thuê nhà, tiền ăn, tiền học cho con thì không còn bao nhiêu. Những tháng dịch bệnh, doanh nghiệp ngừng hoạt động, gia đình chị lập tức rơi vào cảnh túng thiếu. Nếu không vì dịch COVID-19, nhiều người ở làng, thậm chí gia đình chị, vẫn không lường hết những vất vả, bởi về Tết năm nào cũng có quà, hát hò, rồi sau Tết lại vào Nam. Giờ về quê, chị và chồng vẫn làm thợ may, nhận hàng may công nghiệp từ các đầu mối. Chị Lan chia sẻ: “Tuy thu nhập không bằng trước, nhưng gia đình em làm ở nhà, còn phụ việc gia đình, chăm được con cái. Có đất ba mẹ để lại, chịu khó trồng ít rau vẫn tốt hơn”.
Dù vẫn có người trở về, nhưng ở các vùng nông thôn hiện nay vẫn còn tình trạng người trẻ rời quê đi làm việc tại các tỉnh, thành phố lớn như TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Hà Nội, Đà Nẵng... Theo ông Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng phòng Lao động - Việc làm, Sở Nội vụ thành phố Huế, nguyên nhân xuất phát từ nhu cầu việc làm và thu nhập tại địa phương chưa đáp ứng được kỳ vọng của người lao động.
Huế và cơ hội trong tương lai
Sau khi thành phố Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục có nhiều chuyển biến tích cực, tạo thêm nhu cầu tuyển dụng lao động trong các lĩnh vực đô thị, hạ tầng, dịch vụ chất lượng cao và chuyển đổi số. Nhìn vào dòng vốn đầu tư vài năm gần đây, có thể thấy Huế đang chuyển hướng cấu trúc việc làm. Từ chủ yếu dựa vào du lịch, dịch vụ nhỏ và khu vực công, các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) hiện đang kéo thành phố sang mô hình sản xuất - logistics - thương mại quy mô lớn hơn. Năm 2024, khu vực FDI tại Huế đạt doanh thu gần 1,6 tỷ USD, đóng góp hơn 10% GRDP địa phương. Các dự án như Kanglongda, Aeon Mall, khu kinh tế Chân Mây - Lăng Cô hay các nhà máy may mặc, chế biến đi vào hoạt động gần đây đang mở ra nhu cầu lớn về lao động kỹ thuật, quản lý sản xuất, logistics, thương mại hiện đại. Tức là, Huế bắt đầu cần người làm công nghiệp nhiều hơn người chỉ sống bằng dịch vụ du lịch mùa vụ.
Đáng chú ý, thực hiện các định hướng mới được thể hiện ở Nghị quyết 06 của Thành ủy Huế và Chương trình hành động số 268, Ủy ban nhân dân thành phố không chỉ đặt vấn đề thu hút nhân lực chất lượng cao mà còn bắt đầu chú trọng đào tạo lao động nghề, lao động kỹ thuật và công nhân cho các ngành sản xuất trọng điểm. Trong cuộc làm việc tại Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế giữa tháng 5, đồng chí Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố khẳng định, thời gian tới Huế sẽ đẩy mạnh đào tạo nghề theo đơn đặt hàng doanh nghiệp, kết nối cung - cầu lao động, phát triển các trường nghề chất lượng cao và hỗ trợ người lao động nâng kỹ năng thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại. Địa phương cũng định hướng phát triển thêm các ngành công nghệ số, logistics, công nghiệp và dịch vụ hiện đại để tạo ra thêm việc làm mới.
Tuy vậy, khoảng cách giữa định hướng và thực tiễn vẫn còn lớn. Thị trường lao động Huế đang thiếu lao động kỹ thuật có tay nghề, thiếu kỹ năng công nghệ, ngoại ngữ và tác phong công nghiệp. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp địa phương vẫn có quy mô nhỏ và mức thu nhập chưa đủ cạnh tranh với các trung tâm công nghiệp lớn. Vì vậy, bài toán của Huế lúc này không chỉ là đào tạo nghề, mà còn tăng cường thu hút đầu tư, xây dựng hệ sinh thái kinh tế bền vững, giúp người lao động yên tâm công tác.
