Ngày 20/5, UBND tỉnh Nghệ An thông tin, sau thời gian kiểm tra, lấy mẫu và phân tích, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có báo cáo gửi UBND tỉnh về hiện tượng cá nuôi lồng và thủy sản chết hàng loạt trên sông Lam cùng một số khu vực hạ lưu.
Diễn biến vụ việc
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, chiều tối ngày 3/5/2026, trên địa bàn xảy ra mưa lớn kèm dông lốc, khiến môi trường nước biến động đột ngột về nhiệt độ và hàm lượng oxy hòa tan. Sau thời điểm này, nhiều khu vực ghi nhận thủy sản nuôi chết bất thường.
Tại xã Anh Sơn, cá nuôi lồng trên sông Lam bắt đầu chết từ ngày 4 đến 5/5. Ở xã Đông Thành, cá tự nhiên trên sông cùng ốc bươu đen nuôi trong ao chết nhanh trong các ngày 4 đến 6/5. Trong khi đó, tại các xã Giai Lạc và Bình Minh, hàng loạt diện tích nuôi ốc cũng chết đồng loạt vào ngày 4 và 5/5.
Thiệt hại nặng nề
Người dân nuôi cá lồng bè trên sông Lam bất lực nhìn cá chết hàng loạt. Toàn xã Anh Sơn có khoảng 20 hộ nuôi cá lồng, bè trên sông Lam. Sáng 4/5, có 9 hộ bị thiệt hại do cá nuôi chết hàng loạt. Hộ thiệt hại nặng nhất ước tính khoảng 1 tấn cá, hộ ít thì 4-5 tạ. Có những hộ cá nuôi đã đạt 2-4 kg/con cũng bị chết, gây thiệt hại lớn về kinh tế. Không chỉ cá nuôi lồng bè, nhiều người dân ven sông còn phát hiện tôm, cá tự nhiên nổi ngộp, dạt vào bờ. Những ngày tiếp theo, hiện tượng cá chết tiếp tục được ghi nhận tại các địa phương vùng hạ du như Anh Sơn Đông, Bạch Ngọc, Đô Lương, Yên Thành… dọc sông Lam và các tuyến kênh thủy lợi.
Sự cố thủng bồn chứa mật rỉ
Liên quan sự cố thủng bồn chứa mật rỉ của Công ty CP Mía đường Sông Lam xảy ra lúc 17h15 ngày 3/5, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết nguyên nhân ban đầu được doanh nghiệp xác định do sét đánh trong thời điểm mưa lớn, giông lốc và sấm sét mạnh. Sau sự cố, doanh nghiệp đã huy động lực lượng bao vây, ngăn mật rỉ chảy tràn, tổ chức bơm hút, thu gom bằng bã mía, vệ sinh khu vực và xử lý môi trường bằng vôi khử khuẩn. Đến chiều 4/5, công tác khắc phục được hoàn tất. Theo báo cáo của doanh nghiệp, khoảng 300 tấn mật rỉ chảy ra ngoài, trong đó thu hồi được khoảng 276 tấn.
Kết quả kiểm tra môi trường
Qua kiểm tra hiện trường, cơ quan chức năng xác định địa hình khu vực bồn chứa cao hơn bờ sông Lam, giữa khu vực xảy ra sự cố và bờ sông có nhiều công trình kiên cố cùng tường bê tông ngăn cách. Kết quả kiểm tra thực tế chưa ghi nhận dấu hiệu mật rỉ chảy trực tiếp ra sông Lam. Cơ quan chức năng đã lấy nhiều mẫu nước mặt trên sông Lam, sông Đào cùng mẫu thủy sản chết để phân tích. Kết quả đo nhanh tại sông Lam cho thấy các chỉ số pH, độ kiềm và oxy hòa tan đều nằm trong ngưỡng an toàn đối với thủy sản nuôi. Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường phân tích 6 mẫu nước tại sông Lam và sông Đào với 11 thông số môi trường, kết quả đều đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt theo QCVN 08:2023/BTNMT.
Ngoài ra, cơ quan chuyên môn cũng lấy mẫu ốc nuôi tại các xã Giai Lạc, Đông Thành và Bình Minh để xét nghiệm các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thủy sản. Kết quả không phát hiện ký sinh trùng Perkinsus. Đáng chú ý, khu vực nuôi cá lồng trên sông Lam thuộc xã Nhân Hòa, nằm cách Nhà máy Đường Sông Lam khoảng 3 km về phía hạ lưu, không ghi nhận hiện tượng cá chết bất thường.
Nhận định nguyên nhân
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, đến nay chưa đủ cơ sở để kết luận cụ thể nguyên nhân cũng như mối liên hệ giữa sự cố thủng bồn chứa mật rỉ với hiện tượng thủy sản chết hàng loạt. Cơ quan này nhận định, hiện tượng cá và ốc chết xảy ra sau đợt mưa lớn, giông lốc diện rộng khiến môi trường nước biến động đột ngột, gây sốc đối với thủy sản nuôi. Bên cạnh đó, nhiều hộ nuôi ốc với mật độ cao, sử dụng nguồn nước trực tiếp từ sông, kênh mà không qua xử lý, đồng thời chưa chủ động áp dụng các biện pháp ứng phó khi thời tiết cực đoan xảy ra.
Giải pháp và khuyến cáo
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời tiết thời gian tới tiếp tục diễn biến phức tạp, nguy cơ phát sinh thủy sản chết bất thường còn cao. Cơ quan chuyên môn sẽ tiếp tục quan trắc, lấy mẫu, đánh giá nguyên nhân, cảnh báo môi trường và rà soát các nguồn thải có nguy cơ gây ô nhiễm nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người nuôi. Sở cũng đề nghị chính quyền địa phương tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp nuôi an toàn sinh học, theo dõi môi trường định kỳ và phối hợp với cơ quan chuyên môn trong công tác giám sát dịch bệnh.
